Opinie

Ouders van kind in psychiatrisch ziekenhuis sparen helemaal niets uit

Sinds 1 januari moeten ouders van een kind dat psychotisch is, anorexia nervosa heeft, of suïcidaal is, een eigen bijdrage betalen als het kind in een psychiatrisch ziekenhuis verblijft. Een eigen bijdrage die kan oplopen tot ruim 130 euro per maand, 1500 euro per jaar.

Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport arriveert in de Tweede Kamer voor een debat. Beeld anp

Wat zou u ervan denken, als we ouders van kinderen met kanker die in het ziekenhuis verblijven een eigen bijdrage zouden vragen. Ouders hebben hun kind immers niet thuis, dus sparen ze kosten uit. Schokkend toch? Nee, gelukkig zal dat niet gebeuren. Tenzij... je kind psychotisch is, anorexia nervosa heeft, of suïcidaal is. Sinds 1 januari moeten hún ouders een eigen bijdrage betalen als ze in een psychiatrisch ziekenhuis verblijven. Een eigen bijdrage die kan oplopen tot ruim 130 euro per maand, 1500 euro per jaar.

Het argument van staatssecretaris Van Rijn: Ouders sparen uit omdat ze niet thuis voor hun kind moeten zorgen. Ze moeten minder boterhammetjes, groenten en vlees kopen en ze hoeven niet in bad. Dat ouders tijdens een opname extra kosten maken, wordt even vergeten. Die extra kosten zijn niet gering, al gauw meerdere honderden euro's per maand. Van ouders wordt namelijk verwacht dat ze in kader van de behandeling meermaals per week naar het ziekenhuis komen. Dit maakt dat ze frequent vrijaf van werk moeten nemen. Steeds vaker slapen ouders zelf deels ook in het ziekenhuis (rooming-in).

Bureaucratisch gedrocht

Omdat kinderen in jeugdgevangenissen en in jeugdzorginstellingen een eigen bijdrage moeten betalen, moeten kinderen in een psychiatrisch ziekenhuis dat ook. Zo oordeelt staatssecretaris van Rijn. Ze vallen immers vanaf 1 januari 2015 onder dezelfde wet, de nieuwe Jeugdwet. Er mag geen verschil gemaakt worden tussen groepen. Een verschil tussen kinderen die lichamelijk dan wel psychisch ziek zijn, lijkt geen probleem. Dat het ene zieke kind voor essentiële (psychische) zorg wel extra moet betalen en het andere (voor lichamelijke ziekte) niet, is nochtans een inbreuk op de kinderrechten (art. 2 Kinderrechtenverdrag).

Wrang is bovendien dat de maatregel een bureaucratisch gedrocht is. Nadat instellingen hun gegevens aan de gemeenten hebben doorgegeven moet de gemeente vervolgens het Centraal Administratie Kantoor (CAK) een bak gegevens aanleveren, die vervolgens de rekening naar de ouders gaat sturen. Tal van instellingen en 393 gemeenten moeten hiervoor een aparte administratie optuigen. Kortom, een maatregel die meer kost dan dat zij oplevert (herinnert u zich nog de door de overheid zo gewenste 'regel-arme-zorg'?).

Om nog niet te spreken van de verwachte meerkosten. Nu al hebben meerdere ouders ons gemeld dat ze niet in staat zijn de ouderbijdrage op te hoesten. Als hun kind lang opgenomen blijft, worden ze verder de financiële put ingeduwd. De armoede in, een bekende risicofactor voor het verergeren van psychische problemen, zowel bij ouders als kind. Ouders kunnen er uiteraard ook voor kiezen om opname uit te stellen. Tot het echt niet meer kan. Met hetzelfde resultaat; ontwrichte gezinnen waardoor een langere en duurdere behandeling.

Ook kinderen die een dagdeel in het psychiatrisch ziekenhuis verblijven, moeten een eigen bijdrage betalen. Voor soms enkele euro's per maand wordt een hele administratie opgetuigd. Voor hen komen daar bovenop mogelijk extra kosten, door het dreigend wegvallen van de tegemoetkoming voor vervoersonkosten. Omdat een dagbehandeling voor gespecialiseerde zorg vaak een behoorlijke afstand van thuis ligt, kan dit gemakkelijk oplopen tot meerdere honderden euro's per maand. Dit kan wel eens een dure bezuiniging worden, want dagbehandeling is doorgaans hét alternatief voor een veel duurdere 24-uurs opname.

Maatwerk

'Geen kind buitenspel', dat was de ronkende titel van een van de eerste beleidsdocumenten van de decentralisatie van alle zorg voor jeugd. Kinderpsychiatrie bleef gezondheidszorg, dat verzekerde de staatssecretaris ouders, kinderen en professionals. Er zou geen verschil worden gemaakt. Intussen lijkt deze belofte vergeten. Een motie van SP/CDA om de eigen bijdrage voor kinderen in een kinderpsychiatrisch ziekenhuis te schrappen, is vorige maand door de (bevriende) coalitie met ruime meerderheid weggestemd.

Vele gemeenten zien de nadelen van de ouderbijdrage wel, en hebben zich er tegen uitgesproken. Echter, omdat den Haag zo besliste, moeten ze de ouderbijdrage laten innen. Blijkbaar is men in den Haag nu al vergeten dat de transitie over lokale beleidsvrijheid gaat, vereist om gezinnen maatwerk te bieden.

Robert Vermeiren, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Curium-LUMC
Bertine Lahuis, kinder- en jeugdpsychiater, bestuurder Karakter, expertise centrum voor kinder,-en jeugdpsychiatrie
Ariane de Ranitz, psychiater De Forensische Zorgspecialisten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden