Opinie Opvoeding

Ouder, pak je opvoedtaak bij die lachgaspatronen

De roep om een verbod op lachgas klinkt luider. Maar moeten ouders niet eerst zelf eens gaan optreden? Dat vraagt opbouwwerker Marien van Schijndel zich af.

Een berg lachgaspatronen en leeggelopen ballonnen.

Het klinkt vast als een verhaal uit de oude doos, maar daar zitten soms waardevollere spullen in dan we denken. Wordt het niet eens tijd dat we het ­ouderwetse generatieconflict gaan herwaarderen en afstoffen in de opvoedrelatie tussen ouder en kind? Ik moest er aan denken toen ik las over het toenemende gebruik van lachgas door jeugd en jongvolwassenen. Er wordt over het verbieden van de handel erin gesproken, waarvoor veel te zeggen valt, maar dat is wel weer veel ‘de overheid regelt het wel voor ons’. Wat is hierin de rol van ouders zelf? Te klein inmiddels.

Dat oude generatieconflict had een duidelijke functie. Het definieerde en zette de relatie tussen ouder en het volwassen wordende kind op scherp; je kind, dat wordt beïnvloed door ‘peers’ en rolmodellen – positief en negatief – van buiten het gezin. Leuk was dit conflict lang niet altijd, want het waren botsingen over grenzen, wat wel of niet mocht of kon, volgens de normen van ouders. In de persoonlijkheidsvorming is het echter een ­belangrijke fase, die we vaak beschouwen als het losmakingsproces van het kind op weg naar een zelfstandig bestaan.

Onderhandelingscultuur

Ik lees weleens dat dat generatieconflict is ingeruild voor een onderhandelingscultuur tussen ouder en kind. Ik heb in mijn werk veelvuldig gezien en geconstateerd dat veel ouders dan bar slechte onderhandelaars blijken te zijn. Ze laten zich vaak uitspelen, want je wilt immers aardig zijn voor je kind en niet op elke slak zout leggen, om te voorkomen dat je kind buiten de groep valt door jouw strenge en normerende houding. Het aardig gevonden willen worden, ‘ik ben maatje van mijn kinderen’, lijkt soms ook voort te komen uit de wijze waarop de babyboomgeneratie zich in haar jeugd, met de komst van jeugdcultuur, losvocht uit een bedompt en vaak beklemmend bestaan, waarin normerende zuilen wisten wat goed voor jou was.

Die letterlijk vrijgevochten generatie werd later zelf opvoeder en wilde natuurlijk de fouten niet maken zoals zij hadden ervaren in hun eigen jeugd. Maar nu lijkt de balans soms volledig de andere kant op te slaan. We mogen ons afvragen of ouders hun opvoedende rol in onze samenleving nog wel altijd oppakken in een wereld vol verlokkingen voor opgroeiende kinderen. Opvoeders hebben te veel een laissez-fairehouding ontwikkeld, uit het gevoel toch weinig invloed te hebben op wat er in de buitenwereld gebeurt – en waarvan je vaak geen idee hebt.

Generatieconflict

Vragen stellen, grenzen stellen en handhaven, we lijken het niet meer te durven, of te kunnen. In gesprek gaan met ons kind doen we meestal pas als het uit de hand gelopen is. We laten het vaak over aan de school, de psycholoog of de jeugdhulpverlener. Of het nu om lachgas gaat, een festivalbezoek dat kennelijk niet zonder pilletjes kan, of laveloos thuiskomen uit een zuipkeet.

Een ouder is in de eerste plaats een rolmodel en opvoeder die enig gezag mag en moet uitstralen. Natuurlijk, dat is zeker niet gemakkelijk. Ik zie nog de nerveus schuifelende ouders voor me toen ik op een bijeenkomst een keer provocerend poneerde dat je toch niet vrolijk met je kinderen mee gaat zitten blowen, of dronken worden waar je kinderen bij zijn.

De vanzelfsprekendheden van de tegenwoordige tijd zouden voor ouders minder vanzelfsprekend moeten zijn en veel vaker moeten leiden tot gesprekken en confrontaties over wat wel of niet kan. Want een generatieconflict werkt louterend en met het verstrijken der jaren groeit meestal het wederzijds respect.

Lachgasvrij huishouden

Het is wel verstandig bij de herintroductie van het generatieconflict wat maatregelen te bedenken voordat je als opvoeder de strijd aangaat. Vanuit onbehagen en het gevoel ‘ wat hebben we nog samen?’ kun je bijvoorbeeld de wifi-loze of Netflixloze avond invoeren. Een plastic tafelkleed is ook heel praktisch voor als de discussie aan tafel een keer wat al te heftig wordt. ‘En op verjaardagen wordt in dit huis alleen taart geserveerd met handgeklopte slagroom, omdat we hier nu eenmaal een lachgasvrij huishouden vormen.’

‘Wie bepaalt dat? vraagt de boze puber. ‘Ik’, zegt pappa of mamma dan, ‘en jij gaat hem kloppen’. Hou de highfive na deze louterende opvoedervaring wel uit het zicht van je kinderen. Ik voorspel, het wordt weer ­ouderwets gezellig aan tafel.

Marien van Schijndel is opbouwwerker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden