Column Frank Hendrickx

Oude politici hebben de toekomst, weten ze in de VS. Ik voorzie zo’n (polder)gerontocratie ook in Nederland

Oude politici hebben de toekomst. Dat weten ze in de VS al jaren. Deze week was er alleen even gemor over het haperende optreden van de 74-jarige speciaal aanklager ­Robert Mueller. Hij moest in het Congres getuigen over de mogelijke samenzwering tussen Donald Trump en de Russen, maar kon tijdens zijn optreden even niet op het woord samenzwering komen. Ook moest hij vijftien keer vragen of de vraag opnieuw ­gesteld kon worden en had hij soms moeite zijn eigen rapport te reproduceren. Te oud voor deze klus?

Dezelfde vraag borrelde op rond de 81-jarige minister van Handel, Wilbur Ross, miljardair en een vriend van Trump, die helaas vaak in slaap valt tijdens bijeenkomsten. Volgens zijn gealarmeerde ambtenaren is er elke dag maar een kort moment waarop Ross zich kan concentreren en niet wegdut, maar helpen doen de noodkreten niet. De tachtiger barst naar eigen zeggen van de energie en gaat door. Op naar de 90.

Ervaren functionarissen krijgen in de VS het voordeel van de twijfel, misschien uit huiver voor beschuldigingen van leeftijdsdiscriminatie (ageism!), maar vooral omdat de meeste Amerikaanse toppolitici zelf de AOW-leeftijd ver voorbij zijn. De leiders in het ­Congres zijn dik in de zeventig en ook de Amerikaanse presidentsverkiezingen gaan uitlopen op een lang seniorenmoment. Trump is 73 jaar en bij de Democraten dienen Bernie Sanders (77), Joe Biden (76) en Elizabeth Warren (70) zich aan als grijze gladiatoren.

Ik vermoed dat ook Nederland voorbestemd is voor een milde vorm van gerontocratie, een systeem waarin ouderen alle autoriteit krijgen. De meest voor de hand liggende verklaring is demografie – het electoraat wordt ouder en daarmee ook de volksvertegenwoordigers – maar toch zegt dat niet alles. In Engeland ­waren het juist jeugdige activisten die de onmodieuze socialist Jeremy Corbyn (70) naar de top van Labour ­parachuteerden. In de VS groeide de razende Sanders in 2016 uit tot een cultheld. Zijn leeftijd was minder een issue bij jongere kiezers dan bij oudere, die zich beter kunnen voorstellen hoe het voelt om in de zeventig te zijn.

De ongepolijstheid en eigengereidheid van dergelijke veteranen is een pre bij jonge kiezers, op zoek naar authenticiteit. Corbyn, Sanders en ook Trump hebben lak aan politieke conventies, ook omdat ze geen lange carrière meer te verliezen hebben. Elke andere politicus oogt dan al snel saai.

In Den Haag kun je dat zien bij de onder FvD-jongeren mateloos populaire Theo Hiddema (75), die zich weinig gelegen laat liggen aan Haagse mores en zijn tijd het liefst rokend op de stoep van de Kamer doorbrengt. Ook de 72-jarige VVD-staatssecretaris Ankie Broekers-Knol wist al een bescheiden fanbase op te bouwen, onder meer door voor de camera’s van NOS-vloggers geregeld in gezang uit te barsten.

Het is ook om een andere reden een zegen om al een lange loopbaan achter de rug te hebben. Net als in Amerika gaat politiek in Nederland steeds meer draaien om naamsbekendheid. Zonder herkenbaar gezicht wordt het moeilijk om aandacht te krijgen in een politiek- en medialandschap dat versplintert en waar iedereen zich verschanst in een eigen bubbel. Daarom leggen jonge kandidaten het in de VS meestal af tegen de mastodonten: de kiezer heeft amper door dat ze bestaan. Oudere politici profiteren juist van de door de jaren heen opgebouwde bekendheid.

Dat biedt perspectieven voor iemand als Mark Rutte (52), die achter die schermen al eens heeft gezegd dat hij zijn hele leven premier wil blijven. Toch zet ik mijn geld op Frans Timmermans als grote grijze belofte van de nakende poldergerontocratie. Bij de Europese verkiezingen wist hij zijn rivalen al te verpletteren, ook omdat geen concurrent kon tippen aan zijn naams­bekendheid.

De komende vijf jaar is Timmermans nog eurocommissaris, maar in 2024 is hij weer beschikbaar voor de PvdA. Dan is hij 63 jaar. Een mooie leeftijd om op gang te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden