Nieuwsbreak

Oud-D66-voorzitter: 'Van Rey heeft gelijk: 'klankborden' is gebruikelijk'

Het 'klankborden' over bestuurlijke benoemingen, zoals de omstreden politicus Jos van Rey het noemt, is inderdaad gebruikelijk in bestuurlijk Nederland, zegt oud-partijvoorzitter van D66 Wim Vrijhoef. In de Nieuwsbreak neemt hij het op voor de van corruptie verdachte ex-VVD'er. 'Iedereen die op een hogere plek in een partij actief is, weet dat er over en met kandidaten wordt gepraat.'

Oud-D66-partijvoorzitter Wim Vrijhoef (momenteel wethouder in de Gelderse gemeente Voorst).Beeld gemeente voorst (voorst.nl)

Vrijhoef was van 1992 tot 1996 partijvoorzitter van D66. In 1997 was hij kandidaat voor het burgemeesterschap van Tilburg. Zijn partijleiding had hem verzekerd dat hij de enige kandidaat was. De functie ontglipte hem nadat 'plotseling, tegen alle regels in' de pers berichtte dat er nog twee kandidaten in de race waren. Het was voor hem een bevestiging van wat hij als partijvoorzitter al had ervaren: dat 'in de partijlijn' over benoemingen wordt gesproken.

Nu de Roermondse politicus Van Rey geen bijval krijgt van partijgenoten, vindt Vrijhoef, momenteel wethouder in het Gelderse Voorst, dat het zijn 'burgerplicht' is om zich uit te spreken. 'Mensen die er verstand van hebben moeten op zo'n moment kunnen zeggen: luister eens, dit is niet abnormaal wat daar is gebeurd.'

Waarom voelt u de behoefte het voor de gevallen Roermondse wethouder op te nemen?
'Ik zag Van Rey op televisie. Hij beschreef een praktijk die ik herken. Vervolgens zei hij dat hij totaal geen bijval krijgt omdat mensen vrezen voor hun goede naam. Daar voel ik me ongemakkelijk bij. Ik wil niet bij degenen horen die hun mond houden.'

Van Rey arriveert bij de rechtbank in Rotterdam.Beeld anp

Van Rey wordt verdacht van het lekken van informatie uit een vertrouwenscommissie van de gemeenteraad naar een burgemeesterskandidaat. Is 'klankborden' niet wat eufemistisch uitgedrukt?
'Ik weet niet hoe binnen de VVD mensen worden begeleid. Ik weet wel dat er bij benoemingen, zoals bij mij destijds in Tilburg, met je wordt overlegd of je kansrijk bent en over wat je nodig hebt om de procedure te laten slagen.'

Tot aan het doorspelen van vragen uit de sollicitatiecommissie?
'Dat heb ik binnen D66 zelf niet zo ervaren. Maar iedere partij heeft daar zo zijn eigen interne procedures voor, dus het verbaast mij niks dat Van Rey zegt: bij ons in de VVD is dit gebruikelijk. Toen ik kandidaat was voor Tilburg kreeg ik, nog voordat het kabinet zich erover boog, vanuit een andere partij te horen dat ik het niet zou worden. Op dat moment weet je: het gesprek moet nog plaatsvinden, maar blijkbaar ligt elders al vast wat de richting wordt.'

Welke ervaring had u met 'klankborden' als partijvoorzitter?
'Een kandidaat voor de positie van commissaris van de koningin in Zuid-Holland belde mij met het verzoek om druk uit te oefenen op D66-bewindspersonen in het toenmalige kabinet. Kandidaten proberen op hun manier een benoeming te beïnvloeden. Ik heb dat toen afgewezen, maar per partij zal verschillen hoe daarmee wordt omgegaan.'

Vindt u het woord 'klankborden' goed gekozen?
'Het heeft ook met de cultuur in een partij te maken. Dat kun je klankborden noemen, maar dat zal voor iedere partij anders liggen.'

Vindt u het goed dat het gebeurt?
'Ik denk dat je er in een procedure niet aan ontkomt, wil je mensen op een goede manier kunnen begeleiden naar dit soort functies. Nogmaals, de manier waarop zal per partij verschillen, maar dat hoort ook binnen een partij te blijven.'

U trok in de jaren negentig aan het kortste end. Toch bent u voor 'klankborden'.
'Dat is zo, en in de tussentijd is een en ander veranderd. Wat niet te ontkennen valt is dat partijen zich op benoemingen moeten voorbereiden en daar met kandidaten mee bezig zijn.'

'Niet waar', twitterde minister Plasterk van Binnenlandse Zaken in reactie op Van Rey.
'Ik weet niet over welke informatie de minister beschikt, maar ik denk dat er meer aan de hand is dan wat hij daarmee suggereert.'

U bent in 2003 veroordeeld voor het verduisteren van geld van een publieke instantie in Gelderland waar u in de jaren negentig leiding aan gaf. U heeft altijd ontkend. Voelt u zich door die ervaring verwant met Van Rey?
'Je zit televisie te kijken en herkent voor jezelf iets van meer dan tien jaar geleden. Destijds was het een complete overval. Je hele familie wordt erbij betrokken. Je wordt al veroordeeld voordat überhaupt een proces aan de gang is. Ik kan me emotioneel daar enorm mee verbinden. Hoge bomen mogen veel wind vangen, maar zóveel wind op deze manier? Hoe eerlijk is dat?

'Een van de meest beroerde Nederlandse uitspraken is: waar rook is, is vuur. Dan ben je dus eigenlijk al veroordeeld. Dan doet het er niet eens meer toe wat wel en niet waar is.'

Vreest u niet dat vanwege uw verleden uw reactie nu weinig serieus zal worden genomen?
'Dat weet ik niet. Ik zoek gewoon naar feiten. Ik denk niet dat hier een relatie ligt met mijn verleden.'

U bent geboren in Roermond. Kent u Van Rey persoonlijk?
'Nee, nee. Ik heb alleen de kleuterklas nog meegemaakt in Roermond. Sindsdien heb ik in Brabant en Gelderland gewoond.'

Van Rey wordt ook verdacht van een al te vriendschappelijke relatie met projectontwikkelaar Piet van P. Van P. trakteerde hem op reisjes ter waarde van tienduizenden euro's. Wat vindt u daarvan?
'Dat kan ik op afstand moeilijk beoordelen. Het enige wat me is opgevallen is dat het blijkbaar transparant in het college van B&W gemeld is. Dan is het een kwestie van de mores in een gemeente hoe je daarmee omgaat. Ik ben ooit wethouder in Nijmegen geweest. Bij ons waren ook altijd afspraken over dat soort reisjes, dat betekent dat we een deel van de kosten voor onze rekening namen.

'De mores' kunnen gelden als verzachtende omstandigheid?
'Het hangt zeer sterk af van wat je met elkaar als b&w en raad daarover hebt afgesproken.'

Dit is aflevering 694 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16 uur online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden