column Eva Posthuma de Boer

Ordinaire midlifecrisis of op weg naar een betere wereld?

Het leven door de ogen van de Posthuma de Boers – een foto uit het rijke naoorlogse archief van vader Eddy, met een tekst van dochter Eva. 

In de documentaire Drømmeland keert de Noorse Nils de maatschappij de rug toe. Uit ongenoegen met de dwingende systemen in de samenleving, de macht van bedrijven, banken en de staat, laat hij huis en haard achter en vestigt hij zich in een houten hut op een Noorse vlakte. Kinderen gevlogen, vrouw uitgeblust – is hier niet sprake van een ordinaire midlifecrisis? Ik geef onze Nils nog het voordeel van de twijfel en geloof met hem in zijn principiële besluit om niet meer mee te doen aan alle flauwekul. Het appelleert namelijk aan iets waarvan ik stiekem ook weleens droom, iedereen misschien wel: een leven in de natuur, met de seizoenen, de elementen, en niets anders dan je eigen gedachten en je onaantastbare ziel.

Nils verbrandt zijn paspoort. Daarmee begint de breuk, de afzondering, het avontuur. Geen burgerservicenummer meer, geen belastingplicht, geen achternaam. En terwijl ik Nils volg over uitgestrekte laagvlakten, denk ik daarover na, over die achternaam, die onze identiteit zo bepaalt. De mijne is dagelijks onderwerp van gesprek. ‘Hoe?’ ‘Post-huma de Boer, dus met een H en zonder streepje.’ ‘Toe maar, een dubbele achternaam!’ ‘Ja, Friese adel.’ Mensen geloven dat. Maar ik ben niet van Friese adel. Het verhaal van mijn achternaam zit anders in elkaar. Rond 1810 woonde er in Friesland een jong boerenstel. De vrouw, laat ik haar Trijntje noemen, was zwanger van de eerste en het geluk lachte haar toe; een eerste kind op komst stemt nu eenmaal gelukkig, zelfs onder de armlastige omstandigheden in die contreien, in die tijd. Maar aan het geluk kwam een bruut einde: de man van Trijntje ging dood, en moederziel alleen gaf de rouwende zwangere geboorte aan het kind. Bij de burgerlijke stand werd haar verteld dat ze het van een achternaam moest voorzien. Dat was nieuw. Wat moest het worden? De Latijns geschoolde ambtenaar dacht mee. Het kind was geboren na de begrafenis van de boer, dus post (na) humus (teraardebestelling) de boer. Hoe humus huma werd, is niet bekend.

Zelfportret Escape 1982. Beeld Foto Eddy Posthuma de Boer

Terug naar dromenland, waar Nils zonder achternaam in blote bast scharrelt, jaagt en zijn baard laat groeien. Bij het raam in zijn hut hangt een zakje met een mobiele telefoon. Nils mist liefde en dat toestel is daartoe de poort: hij voert urenlange zwijmelgesprekken met een getrouwde vrouw. Dat de torenhoge telefoonrekening de economie spekt, vindt Nils even niet interessant. Hij kan de vrouw aan de andere kant van de lijn niet krijgen. Hij zegt steeds naargeestiger dingen. Tegen haar en tegen mensen die hem bezoeken, gezinnen die tenten rond zijn hut opzetten en als hippies ronddartelen. Kinderen moeten hun kop houden, iedereen moet doen wat Nils zegt. Nils blijkt, kortom, nogal een paardelul. Ook zonder papieren identiteit. De camera die mij laat meekijken, is meedogenloos. Alle dromen om zeep. En het begon nog wel zo mooi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden