Opinie

Optimale werkgelegenheid is een sprookje

De kans dat er in de toekomst voldoende werk zal zijn voor iedereen is heel klein, schrijft Peter Blok, docent humanresourcemanagement. 'Het zou goed zijn als de PvdA meer oog zou hebben voor vernieuwende ideeën die serieuze aanzetten geven voor een andere inrichting van de samenleving.'

Beeld anp

De Partij van de Arbeid gaat binnenkort een nieuwe leider kiezen. De kans is groot dat deze nieuwe leider de baas wordt over een enorme lege huls. De pijn zit hem vooral in de A van de afkorting; de Arbeid. De kans dat er in de toekomst voldoende werk zal zijn voor iedereen is namelijk heel klein.

De Amerikaanse economie loopt over het algemeen voor op die van ons. Wie rondreist in de Verenigde Staten, vooral in het Middenwesten en de voormalige industriesteden zoals Detroit en Chicago, kan het teruglopen van de werkgelegenheid goed zien. Er hangt een sfeer van de jaren vijftig, van stille armoede en achterstand. Dat geldt ook voor delen van Europa, maar vooral in het Verenigd Koninkrijk. In deze streken woont een groot deel van de teleurgestelde arbeiders en andere werkenden die de aanhang vormen van Trump, van Le Penn en ook de voorstanders van de Brexit. Volgens de International Labour Organization (ILO) zijn er sinds de crisis van 2008 wereldwijd 61 miljoen banen verdwenen.

Oplossingen

Er zijn economen en politici die denken dat het mogelijk is nieuwe banen te creëren door meer traditionele producten te produceren (zoals auto's) of de uitbestede productie terug te halen, zoals Trump voorstelt. De vraag is of een verhoging van de consumptie wenselijk is zowel voor het geestelijk welzijn van de mensheid maar ook gezien de nadelige effecten hiervan op het milieu.

Een andere stroming is van mening dat het creëren van innovatieve banen een oplossing biedt. Zo werd tijdens het recente jaarcongres van de Algemene Werkgevers Vereniging Nederland (AWVN), met als thema 'Nederland werkt', een pleidooi gehouden voor het produceren van voedselproducten uit overgebleven eten. De vraag is of mensen meer voedsel gaan consumeren als het aanbod toeneemt. Dat is twijfelachtig. De productie van meer voedsel leidt niet automatisch tot een hogere consumptie. Er wordt er op deze manier werk verplaatst maar geen nieuwe arbeid gecreëerd.

Beide stromingen houden nog te veel vast aan een maatschappij waarbij werken voor iedereen het hoogste ideaal is. Het is de vraag of dat toekomstbestendig is.

Volgens de Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) zal de toekomstige werkgelegenheid zich vooral bevinden in het bovenste segment van de arbeidsmarkt. Dit betreft niet-routinematige, analystische banen. Denk aan ingenieurs die de quantumcomputer verder helpen ontwikkelen, die nieuwe games en apps maken, nieuwe voedselproducten, medische instrumenten en energie- en veiligheidsproducten. Daarnaast zal er behoefte blijven bestaan aan functies waar het persoonlijke contact essentieel is, zoals bij therapeuten, artsen, coaches, geestelijke verzorgers en stervensbegeleiders.

Oud sprookje

De PvdA blijft echter maar het oude sprookje herhalen van optimale werkgelegenheid. Ze zou beter kunnen zoeken naar manieren hoe in de toekomst schaarse arbeid en de opbrengsten daarvan kunnen worden verdeeld en hoe mensen die geen betaalde baan hebben toch een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij. De Indiase econoom en Nobelprijswinnaar Amartya Sen heeft hier behartenswaardige aanzetten voor gegeven door een rechtvaardiger definitie te ontwikkelen van welzijn.

Het zou goed zijn als de PvdA meer oog zou hebben voor dergelijke vernieuwende ideeën die serieuze aanzetten geven voor een andere inrichting van de samenleving. Er zijn genoeg creatieve, enthousiaste en slimme jongeren die hiermee een begin hebben gemaakt.

Sywert van Lienden bijvoorbeeld die met de groep G500 heeft getracht de gevestigde politieke partijen van binnenuit te veranderen. Vooralsnog tevergeefs. De Vlaamse schrijver David van Reybrouck die interessante voorstellen heeft gedaan om ons huidige politieke bestel om te vormen. Helen Toxopeus die een promotieonderzoek uitvoert naar alternatieven voor ons huidige financiële stelsel. Rutger Bregman en anderen die een pleidooi houden voor de invoering van een basisinkomen.

Maak van de Partij van de Arbeid de Partij van de Aandacht. Tegenwoordig is de niet-werkende klasse een categorie die de nodige aandacht behoeft.

Peter Blok, docent humanresourcemanagement HvA/AIM

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden