Column

Opsporing Verzocht is allesbehalve een onschuldig programma

René Cuperus.

Het deze week jubilerende tv-programma Opsporing Verzocht is een fenomeen. Nergens anders kijk je het kwaad zo direct in het gezicht. Een camera bij een geldautomaat registreert de louche kop die geld staat te pinnen met het pasje van een 83-jarige die hij zojuist met een babbeltruc heeft bestolen. We zien beelden van lachend weglopende jongens in een uitgaansstraat. 'Kopschoppers'. Als een roedel wolven hebben ze net tegen het hoofd van een gewond op de grond liggende jongen staan trappen. We horen slachtoffers hartverscheurend vertellen hoe zij in hun eigen bedrijf werden overvallen en mishandeld en hoe dat bedrijf na de overval in brand werd gestoken. Met faillissement tot gevolg.

Dramatische zaken uit het echte leven, zoals godzijdank maar weinigen van ons die echt meemaken. Het integer gemaakte en niet nodeloos sensationele Opsporing Verzocht zorgt ervoor dat het oplossingspercentage van misdaad in Nederland enigszins wordt opgekrikt. Nog altijd blijft dat ruim onder de 50 procent steken, wat spot met de rechtvaardigheid van onze rechtsstaat.

Er is wel een probleem met Opsporing Verzocht. Het programma is één grote orgie van stigmatisering. Onbedoeld, maar in heftige mate. Wie er regelmatig naar kijkt, en dat zijn relatief weinig Volkskrant-lezers - die zijn meer van het klimaat dan van law and order - krijgt onwillekeurig de indruk dat misdaad in Nederland een bijna-multicultureel monopolie is. Het is onvoorstelbaar hoeveel Nederlanders met een migratieachtergrond als daders (en slachtoffers) de revue passeren. Meer dan bovenproportioneel. Oost-Europese bendes, lichtgetinte daders met Noord-Afrikaans accent, negroïde gezichten in bivakmutsen: het zijn de clichés van het programma.

Regelmatig wordt er in het Turks of Arabisch ondertiteld, wat je op tv toch verder nergens ziet. Dat het programma zijn stigmatiserende, vergiftigende uitwerking bepaald niet mist, bewijst Twitter. Daarop wordt Opsporing Verzocht stelselmatig begeleid door een xenofobe stroom van racistische bagger.

Gevraagd op Radio 1 naar die oververtegenwoordiging van allochtone daders - want daarop bestaat kritiek - zei het Openbaar Ministerie dat men geen rekening houdt met de achtergrond van de daders. De ernst van de misdrijven is bepalend. Opsporing Verzocht registreert met beelden en nagespeelde reconstructies wat in de misdaadstatistieken werkelijkheid is: een boventallige aanwezigheid van buitenlanders en migratie-gerelateerde Nederlanders. Dit is ook zichtbaar op de lijst 'Most Wanted'. En vorige week was er het alarmsignaal van de Rotterdamse politie dat er 'net zoveel Albanese verdachten als geregistreerde Albanese inwoners in Nederland zijn'.

Criminologen hebben vast tal van verklaringen voor deze criminele oververtegenwoordiging. Klasse en sociaal-economische achterstelling. Jonge mannen met testosteron-overschot. Eer- en straatcultuur. Discriminatie en migratiefrictie. Maar onschuldig is het niet. De onevenredige aanwezigheid van buitenlanders en migranten in Opsporing Verzocht is niet de schuld van het programma, maar van opzichtig falende integratie. En vormt een wekelijks terugkerende aanslag op harmonieuze multiculturele verhoudingen.

Verkiezingen in Europa gaan tegenwoordig vooral over migratie, waarbij alles op één hoop wordt gegooid. Weerstand tegen migratie heeft een sterke onveiligheidscomponent: van terrorisme tot straatterreur. Hoe duidelijker er een link kan worden gelegd of gepercipieerd tussen migratie en onveiligheid, hoe meer het draagvlak voor vrij personenverkeer in Europa wordt ondermijnd én het draagvlak voor arbeidsmigranten en vluchtelingen.

Discussies over integratie blijven altijd wat diffuus en onbestemd. Integratie waarin precies? Maar voor iedereen is duidelijk dat crimineel gedrag het agressieve tegendeel van integratie en aanpassing is. Sterker: dat is een affront tegen de ontvangende 'gastsamenleving' waar men (ooit) naartoe is gemigreerd. Zo wordt het ook gevoeld en beleefd door de autochtone bevolking.

Opsporing Verzocht is dus allesbehalve een onschuldig programma. Het meet de multiculturele samenlevingstemperatuur. Elke week opnieuw. Er is één ander tv-programma dat dat ook doet: The Voice of Holland. Dat is nou juist altijd een explosie van positieve multiculturaliteit.

Opsporing Verzocht en The Voice of Holland bepalen het optimisme en pessimisme over ons land als succesvolle, harmonieuze multiculturele samenleving. Guilty pleasures als barometer van de stand van het land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.