Opinie

Oproep aan de Tweede Kamer: hervorm de vrouwenopvang met de vrouwen zelf

Je kunt de vrouwenopvang alleen verbeteren door de doelgroep, de vrouwen zelf, daarbij te betrekken.

'De Ombudsman bevestigt dat er veel mis is in de vrouwenopvang.' Beeld Arie Kievit

Vorige week verscheen een rapport van de Nationale Ombudsman over knelpunten in de vrouwenopvang. In dit rapport worden harde noten gekraakt; de opvang doet niet waarvoor hij bedoeld is. In de taal van de Ombudsman: de administratieve werkelijkheid van de overheid en de leefsituatie van de burger sluiten niet op elkaar aan.

Vrouwen moeten bij binnenkomst allerlei papieren ondertekenen waarvan ze de gevolgen niet kunnen overzien. In strijd met de wettelijke voorschriften krijgen ze geen beschikking over hun toelating, zodat ze bijvoorbeeld niet tegen de maandelijkse eigen bijdrage in beroep kunnen gaan. Er ontstaat regelmatig een schuldenprobleem in de opvang, en er is - alweer in strijd met de wet - geen onafhankelijke cliëntondersteuning. De zelfredzaamheid waarop de hulpverlening is gericht, is een illusie. Daarnaast zijn er problemen bij het uitstromen uit de opvang, et cetera.

Schokkende conclusies. Nog veel schokkender is dat een aantal vrouwen uit de opvang gesteund door Femmes for Freedom in 2015 soortgelijke (en ook andere) klachten naar buiten bracht. Naar aanleiding daarvan legde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in antwoord op Kamervragen haarfijn uit dat het niet verantwoordelijk is voor deze concrete zaken en dat het systeem prima in elkaar zit. De gemeente Haarlem kreeg voor elkaar dat er een rapport verscheen waarin te lezen stond dat de klachten overdreven waren. Om ons de mond te snoeren begon de opvangorganisatie, de Blijf Groep, met subsidiegeld een kort geding tegen Femmes for Freedom - dat ze natuurlijk verloor, zo werkt dat in Nederland ook wel weer.

Nu bevestigt de Ombudsman dat er veel mis is in de opvang en doet hij aanbevelingen: aan het ministerie van VWS om de regie te nemen en aan gemeenten om zich te laten voorlichten door het college van B&W over de stappen die genomen gaan worden. Mooi. Dat worden nieuwe rapporten en een nieuwe papieren werkelijkheid, die wéér niet zal aansluiten op de leefsituatie van de burger.

De overheid zoekt steeds meer haar heil in het afschuiven van verantwoordelijkheid (naar lagere overheden of andere instanties) en in mooie protocollen, maar blijkt niet in staat zich te richten op wat de doelgroep nodig heeft. Zie de discussies over de jeugdzorg, de verpleeghuiszorg en de woningbouwverenigingen.

Het probleem bij de vrouwenopvang is dat eigenlijk niemand geïnteresseerd is in de vrouwen zelf. De feministen van het eerste uur die in de jaren zeventig van de vorige eeuw uit idealisme de Blijf-van-mijn-lijfhuizen opzetten, zijn hetzij vertrokken, hetzij onderdeel geworden van de subsidiemolen. Er zitten geen vrouwen uit de doelgroep in de besturen en raden van toezicht van opvangorganisaties.

Er wordt best veel geld uitgegeven, maar er is geen onafhankelijk toezicht en controle op hoe dat wordt besteed. Hoe is het mogelijk dat de directeur van één van de grotere vrouwenopvangorganisaties in Nederland meer verdient dan de minister-president, terwijl de vrouwen in de opvang in armoede leven en schulden opbouwen?

Als we de vrouwenopvang willen verbeteren, kan dat alleen door de doelgroep, de vrouwen zelf, serieus te nemen en bij de verandering te betrekken. De overheden hebben laten zien hier zelf niet toe in staat te zijn.

Femmes for Freedom roept de Tweede Kamer en gemeenteraadsleden op, erop toe te zien dat het systeem écht op de schop gaat, met en door de doelgroep zelf, waarbij er onafhankelijk en systematisch toezicht komt op de uitvoering. Uiteindelijk betekent dat minder papier en minder duur management, dus het zou ook nog wel eens goedkoper kunnen uitvallen.

Shirin Musa is directeur van Femmes for Freedom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.