Oplossing crisis: dien wetsvoorstel opnieuw in

Het verwerpen van de zorgwet van minister Schippers hoeft helemaal geen kabinetscrisis te betekenen. De oplossing is simpel en kan snel geschieden.

Minister Edith Schippers van VWS verlaat het Ministerie van Algemene Zaken na overleg over het gesneuvelde zorgplan.Beeld anp

De Eerste Kamer heeft dinsdag, met krappe meerderheid, een signaal afgegeven aan de regering en Tweede Kamer, inhoudende dat het wetsvoorstel inzake de zorgverzekering niet (helemaal) deugt. De bal ligt dus nu bij regering en Tweede Kamer.

Een kabinetscrisis hoeft het niet betekenen, want de senaat is eigenlijk politiek niet gelegitimeerd om die te veroorzaken. Wel moeten regering en Tweede Kamer nu kijken of het wetsvoorstel al dan niet aanpassingen behoeft. Dat kan, als de regering het wetsvoorstel spoedig opnieuw indient bij de Tweede Kamer, misschien met enige aanpassingen.

Dat voorstel wordt in de Tweede Kamer opnieuw overwogen, eventueel geamendeerd, en doorgezonden naar de Eerste Kamer. Deze tweede keer kan de Eerste Kamer - zeker indien het voorstel identiek is aan het eerder verworpen voorstel - zo'n uitdrukkelijke herhaalde uitspraak van de Tweede niet negeren: zij zal het wetsvoorstel moeten aanvaarden. Immers, een tweede verwerping door de senaat zou ons politieke bestel - waarbij de senaat een politiek ondergeschikte rol heeft - onderuit halen.

Heen-en-weer systeem

Eigenlijk heeft de senaat nu aan de Tweede Kamer gevraagd om er nog eens over na te denken. Die kan dat echter alleen doen, als de regering het voorstel opnieuw indient. Veel parlementaire stelsels in Europa (onder meer het Verenigd Koninkrijk) kennen zo'n heen-en-weer systeem tussen twee huizen van de volksvertegenwoordiging. In het Verenigd Koninkrijk is dan het laatste woord aan de House of Commons.

Het is al meer dan honderd jaar bij ons ook zo, dat de Tweede Kamer de doorslag geeft. De Eerste Kamer verwierp vrijwel nooit een wetsvoorstel. Vanaf 1990 overigens wel vaker (totaal 31 maal) dan in de 45 jaar daarvoor (totaal 34 maal), al zijn dat zeer geringe getallen, vergeleken bij de meer dan honderd wetsvoorstellen die jaarlijks passeren.

Als we het verwerpen van afgelopen dinsdag nu beschouwen als een verzoek aan de andere Kamer om er nog eens naar te kijken, dan is de nu te volgen procedure voor de regering helder, te weten: het wetsvoorstel opnieuw indienen, wellicht met enige aanpassingen. Op zich kan de behandeling van het voorstel snel verlopen, als alle betrokkenen meewerken.

De Penitentiaire Beginselenwet (Bolletjesslikkerswet) in 2002 passeerde in ongeveer een week alle stadia van het wetgevingsproces. Zo bezien kan de Zorgverzekeringswet, als de ministerraad vandaag instemt met herindiening, de Raad van State zich rept, en de Kamers een gedeelte van hun reces opofferen, wellicht zelfs nog voor 1 januari 2015 worden aangenomen.

Mocht dat niet lukken dan wordt, bij overeenstemming tussen de coalitiepartijen in het kabinet, het voorstel waarschijnlijk meteen na het reces in de Tweede Kamer behandeld, zo rond eind januari 2015. Die kan - als alle fracties die eerder het voorstel steunden meewerken aan vlotte behandeling - al dan niet besluiten om veranderingen aan te brengen, en zal het voorstel vervolgens naar de senaat sturen. De senaat kan er dan ook snel positief over beslissen. Leed geleden, rol Tweede Kamer benadrukt. En waarschijnlijk ook nog voor de bui van de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart, thuis.

PvdA-Eerste Kamerleden Ruud Koole, Joyce Sylvester, Marijke Linthorst en Guusje ter Horst na afloop van de stemming in de Eerste Kamer over de komst van een nieuwe zorgpolis in 2016.Beeld anp

Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht Universiteit Leiden
Erik Jurgens, emeritus hoogleraar staatsrecht, oud-lid Tweede en Eerste Kamer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden