Opinieblog maximumsnelheid

Opinieblog – Stevenen de Amerikanen af op een nieuwe burgeroorlog?

De diepe kloof onder Amerikaanse burgers – voor of tegen president Trump – is nu een televisiespektakel: de verhoren van het Congres voor een afzettingsprocedure tegen de president zijn sinds woensdag live te volgen. De Democratische parlementsleden zijn zeer ernstig, de Republikeinse zitten er onderuitgezakt bij, in hemdsmouwen en stralen uit: dit is allemaal onzin. Zo beschreef onze correspondent Michael Persson de tegenstelling treffend. Het is een teken van een diepe verdeeldheid onder Amerikaanse burgers, die het gezaghebbende maandblad The Atlantic tot een themanummer bracht met als titel: ‘Hoe kunnen we een burgeroorlog voorkomen’.

De televisie met de openbare impeachment-hoorzittingen staat aan in een Mexicaans restaurant in San Diego. Beeld AP

‘Een natie valt uit elkaar’, is de kop boven het openingsstuk van hoofdredacteur Jeffrey Goldberg. Eerste zin: ‘De 45ste president van de Verenigde Staten is uitzonderlijk ongeschikt voor het ambt en vormt een bedreiging op vele terreinen voor de democratische instellingen van ons land.’ Maar er is nog een groter gevaar: het vertrouwen van de burgers dat hun stem meetelt in het systeem is sterk afgenomen, de tegenstellingen lijken voor velen onoverbrugbaar geworden, rechts en links verketteren de andere kant en radicaliseren.

Dat er werkelijk een nieuwe burgeroorlog op uitbreken staat, zoals in de 19de eeuw, gelooft Goldberg niet, schrijft hij, maar ‘we zijn bezorgd dat wat ons bindt in hoog tempo aan het afbrokkelen is – onze minachting voor elkaar neemt ernstige vormen aan, mogelijk onomkeerbaar’.

The Atlantic is in 1857 opgericht als pleitbezorger van ‘het Amerikaanse ideaal’, het democratische experiment met meer gelijkheid als doel, in een tijd dat de slavernij tot de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) leidde, memoreert Goldberg, vandaar de huidige zorgen over de eenheid van de natie.

David Frum, redacteur en oud-speechschrijver van George W. Bush, maakt zich nu al zorgen over de verkiezingen en wat er na het tijdperk-Trump komt (volgend jaar of na een tweede termijn). Hij herinnert aan een grappig bedoelde opmerking van Trump na een ontmoeting met de Chinese president Xi in 2018: ‘Hij is nu president voor het leven. Ik vind dat geweldig. Misschien moet we dat op een dag ook eens uitproberen.’

Wat als Trump geen tweede termijn krijgt en hij met klein verschil verliest? Frum verwacht dat Trump moord en brand zal schreeuwen, nog meer dan hij nu al doet zal afgeven op de fake media en op de elite die hem met kiezersfraude van de macht heeft beroofd. Al in 2016 moedigde Trump zijn aanhangers aan zijn tegenstanders te belagen, schrijft Frum. Bij een nipt verlies kan de sfeer wel eens heel akelig en gewelddadig worden.

Mocht Trump met forse cijfers verliezen, dan verliest hij mogelijk de steun van de partijbonzen van de Republikeinen, die hun partij willen herbouwen na Trump. Frum ziet dan een groter gevaar in de Democraten die geneigd zullen zijn hun zin door te drijven en hun wil op te leggen aan de Trump-aanhangers. Na de polarisatie door Trumps Republikeinen zal er weinig animo zijn voor de oude Amerikaanse politiek van onderhandelen en compromissen sluiten, vreest hij. Dat maakt de kloof alleen maar groter en de Trump-aanhang zal in verzet komen. Hij hoopt op leiders die wel de oude normen willen herstellen. ‘Trump verzamelt nu al brandstof en vuur om de aarde die hij achterlaat te verschroeien, dus dat wordt niet gemakkelijk.’

Ander commentaar: VVD jaagt automobilisten tegen zich in het harnas – 13 november

Minister-president Mark Rutte en ministers Carola Schouten (Landbouw), Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) en Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen) geven een toelichting op het pakket maatregelen voor de stikstofproblematiek in de woningbouw- en infrastructuursector en voor de PFAS-problematiek. Beeld ANP

Minder hard mogen sjezen op de snelwegen: dit is toch vooral een politiek echec voor de VVD, nu vrijwel in alle media vroempartij genoemd. Hardrijkrant De Telegraaf  kopt op de voorpagina: ‘VVD slaat linksaf’. Kop binnenin: ‘Heilige koe geofferd’. Het AD houdt het op fruitmetaforen: ‘Zure appel voor VVD’(voorpagina), ‘VVD slikt meloen door’(artikel binnenin). Meer reacties in andere media.

De Telegraaf laat zijn verontwaardiging de vrije loop, ook in nieuwsberichten. ‘De VVD is door de pomp en stemt in met een verlaging van de maximumsnelheid. De partij die volgens voorman Mark Rutte ‘de vroempartij zou blijven’ zet haar handtekening onder het besluit om automobilisten nog maar 100 kilometer per uur te laten rijden.’ En de intro bij een achtergrondverhaal: ‘Gegijzeld door het stikstofspook schuift het kabinet Rutte-III de rekening door naar de gewone automobilist. Miljoenen Nederlanders, zónder vakbond voor Malieveld-oproer, moeten daardoor binnenkort op alle autosnelwegen 100 kilometer per uur rijden.’

Commentator Wouter de Winther geeft Rutte ervan langs in de analyse ‘VVD houdt uitverkoop’. ‘VVD’ers zeggen ervan te balen, maar uit niets blijkt dat men zich de ernst realiseert van deze uitverkoop van de eigen iconen. Men weet al niet meer beter.’

In Trouw schrijft Wendelmout Boersema in een analyse dat de VVD niet veel anders kon, ‘VVD offert 130 km op voor ‘buurman in de bouw’. Het stuk begint zo: ‘Voor de VVD is het een nachtmerrie die ze even moet uitzweten.’ En eindigt: ‘rest de vraag of de rechtse kiezers het de VVD lang zullen nadragen. PVV en Forum voor Democratie waren er gisteren snel bij om zout in de wond te strooien.’

NRC is positief getoonzet: ‘Coalitie vindt een uitweg: 100 km/u’. Conclusie: ‘Het belangrijkst voor VVD’ers is dat de woningbouw weer op gang kan komen’. 

De krant bekeek de online reacties van de eigen lezers over het invoeren van 100 kilometer als maximumsnelheid. ‘Logisch plan, meteen doen. Dat is de teneur van de honderden reacties van NRC-lezers.’ Veel kritiek krijgt het NRC-hoofdcommentaar waarin de verlaging een ‘acceptabel offer’ werd genoemd, terwijl het om een verstandige maatregel gaat tegen de klimaatcrisis. Er is eerder enthousiasme onder NRC-lezers voor het inperken van het ‘jakkeren’. ‘Veel lezers weten uit eigen ervaring dat minder hard rijden de gemoedsrust en het rijplezier ten goede komt.’

Lezers over 100 km/u: ‘Ik ben al blij als ik 100 kán rijden in dit file-rijke land’ - 12 november

De coalitie hakt waarschijnlijk vandaag de knoop door: de maximumsnelheid gaat op veel snelwegen omlaag. De meeste Volkskrant-lezers reageren niet erg verbaasd: ‘Waarom moest de overheid zo lang nadenken over de meest eenvoudige oplossing voor vele problemen?’

Medewerkers van Rijkswaterstaat plaatsen hectometerbordjes met snelheidsaanduiding langs de A15 bij Herwijnen, 2014. Beeld ANP

Prioriteiten

Goed bezig, denk je. De snelheid op de wegen gaat dan toch naar beneden.

Maar dan: ‘Op dit moment bekijkt de coalitie op welke plekken straks wel nog 130 gereden kan worden. Een snelheidsverlaging in Groningen levert bijvoorbeeld toch al weinig op, omdat de meeste stikstofdepositie daar richting Duitsland de grens over gaat.’ Ofwel: Als ik de bladeren van mijn paadje veeg, gooi ik ze gewoon bij de buren in de tuin.

Het totaalresultaat van de maatregel, stikstofreductie en de bijvangst van CO2-reductie en verkeersveiligheid doet er dus kennelijk niet toe, zolang wij maar weer kunnen bouwen.

Ga zo door mensen, zo komen we er wel.

Frits Heimweg, Zeist

Stikstofopportunisme

Een snelheidsverlaging in Groningen levert weinig op, omdat de daar geproduceerde vervuiling toch naar Duitsland waait.

Dat is dus niet erg, zoals het ook niet erg is natuurgebieden te vervuilen die niet onder Natura 2000 vallen. En dit soort opportunistische regelkleverij kost al zo veel moeite?

Corinna Vermeulen, Leiden

Vrijwillig 100

Bovenstaande sticker gebruiken we om aan te geven dat je heus wel 120 of 130 durft, mag of kan rijden, maar dat je de vrijwillige keuze maakt om zo veel mogelijk 100 km per uur te rijden. Dit omdat de regering nog geen keuze durfde, mocht of kon maken. Rutte niet, wij wel.

‘Zo veel mogelijk’ omdat je geen gevaarlijke situaties (lees: irritaties) wil creëren door met 100 km per uur te passeren op bijvoorbeeld tweebaanswegen, zoals de A58, waar de vrachtwagens 80 km per uur rijden en de rest 130.

Emelie van Spaendonck, Leiden

Doorpakken nu

Wat jammer dat het kabinet maanden van crisisoverleg, brainstormsessies en juridische verkenningen nodig heeft om tot de conclusie te komen dat de maximumsnelheid nu écht omlaag moet op vrijwel alle snelwegen.

Iedereen die een beetje kan nadenken, had dit al lang aan zien komen. Dit is stap 1. Nu de boeren nog. De vraag is niet óf wij moeten inkrimpen, maar vooral hoeveel wij moeten inkrimpen. Dit vraagt ook veel van de consument: minder vlees eten en tegen een eerlijker prijs.

En o ja, Formule 1 op Zandvoort? Hoe durft iemand dat nog serieus te nemen.

Sjoerd-Jan VisserDiepenveen

In colonne

Misschien moeten de automobilisten nu ook, als uiting van protest, in colonne naar het Malieveld. Maar wacht... die staan elke ochtend al zo vast op de snelwegen.

Boukje LoopstraAlmere

Waarom niet?

Ik begrijp echt niet waarom onze overheid zo lang moet nadenken over de meest eenvoudige oplossing om een aantal problemen te verminderen. Een universele snelheidslimiet van 100 km/uur op alle rijkswegen heeft vele voordelen.

Het levert reductie van brandstofverbruik, dus CO2-reductie op, evenals reductie van stikstof, dus minder verzuring. Dan is er ook nog de reductie van verkeersongevallen met dodelijke afloop, dus bevordering van de verkeersveiligheid.

Ook creëert de maatregel draagvlak onder de gehele bevolking, omdat bijvoorbeeld de agrarische sector niet meer het gevoel heeft dat alleen zij ‘gepakt’ wordt.

Nog een bijkomend voordeel is dat uitsluitend bij de grensovergangen snelheidslimieten voor de verschillende soorten wegen aangegeven dienen te worden. Alle 100/120/130 km-borden alsmede alle 100 km-bordjes op de hectometerpaaltjes kunnen vervallen, dus kostenbesparing en een schoner landschap. Het levert ook eindelijk duidelijkheid voor alle weggebruikers, dus ook voor alle buitenlandse automobilisten, hoe snel je in Nederland mag rijden.

Waar wachten we nog op? In ons file-rijke land ben ik al heel blij wanneer ik 100 kilometer per uur kán rijden. De reistijd van A naar B wordt door deze maatregel nauwelijks beïnvloed, mogelijk alleen in de dunbevolkte delen van Nederland. Dat is dan maar zo.

Joop van der Holst, Dongen

Een boze en bange partner van een advocaat: ‘Politici hollen de rechtstaat uit’ – 7 november

Onderzoek in Gronau, waar advocaat Philippe Schol vanuit een rijdende auto beschoten werd. Beeld ANP

Advocaat Philippe Schol werd dinsdag beschoten, mogelijk vanwege zijn betrokkenheid bij het faillissement van een sportschool. Het beweegt Peter Pot, boze en bange partner van een advocaat, tot een hartenkreet: ‘Ik ben benieuwd welke politicus nu weer voor de camera zegt dat dit echt niet kan, om nadat de camera stopt met draaien gewoon door te gaan met de rechtsbijstand de nek omdraaien.’

Ik ben boos. Heel boos! Als partner van een advocaat maak ik al jaren mee hoe hij steeds weer, op elk feestje en in elke kroeg, de vraagt krijgt hoe hij dit werk kan doen. Hoe kan hij het toch in zijn hoofd halen om moordenaars of verkrachters te verdedigen? Hij legt het steeds weer geduldig en uitgebreid uit. Want hij gelooft in het recht van ieder mens op een goede verdediging en in de cruciale rol van de advocaat in de rechtsstaat. Zonder een goede advocaat kan de rechtsstaat niet bestaan.

Iedere dag weer staat hij met zijn voeten in de modder. Niet alleen voor de verdediging van de geharde crimineel, maar ook voor bijstandsmoeders die gefraudeerd zouden hebben, mensen die door de politie mishandeld zijn, mensen die hun kinderen dreigen kwijt te raken aan de jeugdzorg of mensen die door een slechte keuringsarts opeens arbeidsgeschikt worden verklaard. Het is hard werken, waar hij vaak een lager tarief voor krijgt dan een loodgieter. Maar op tv zien we alleen de advocaten in grote auto’s en luxe kantoren. De politiek en overheid maken genadeloos gebruik van dit slechte imago. Hoewel verschillende door de overheid ingestelde commissies aan hebben gegeven dat er 125 miljoen euro bij moet om überhaupt een fatsoenlijk tarief aan advocaten te betalen, vallen deze adviezen op dovemansoren.

Nu ben ik niet alleen maar boos. Ik ben ook bang. Heel bang. Kortgeleden is een advocaat die gewoon zijn werk deed op laffe wijze vermoord, en woensdag is er weer een advocaat beschoten. Ik hoor dan grote woorden als ‘aanslag op de rechtstaat’ en ‘we moeten onze mensen beschermen’. Allemaal voor de bühne. Het kabinet kleedt de rechtsbescherming uit, zeker de rechtsbijstand. Dat dit de rechtstaat in zijn geheel uitholt, lijkt niemand te deren.

Woensdag is dus weer een advocaat neergeschoten terwijl hij gewoon zijn werk deed. Ik ben benieuwd welke politicus nu weer voor de camera komt huilen om te zeggen dat dit echt niet kan en dat ‘ze’ van ‘onze mensen’ moeten afblijven. Om vervolgens nadat de camera weer stopt met draaien gewoon door te gaan met de rechtsbijstand en de sociaal advocatuur langzaam de nek omdraaien.

Ik ben boos en bang. Misschien wordt het tijd dat ik mijn partner eens ga vragen waarom hij dit werk nog doet.

Peter Pot, trotse en bange partner, Amsterdam

LEES OOK: INTERVIEW MET SANDER DEKKER

De sociaal advocatuur kraakt in haar voegen door de hoge werkdruk en lage vergoeding. Tot woede van de raadslieden weigert minister Dekker extra geld uit te trekken. Zijn oplossing is anders: beperk het aantal zaken.

‘Leerkrachten, sta ook op tegen schoolbestuurders’ – 6 november

Leraren demonstreren op de Erasmusbrug. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Leerkrachten uit het primair en voortgezet onderwijs staken woensdag door het hele land. Veel lezers leven en denken mee: ‘Waar zijn de politici die verder durven te denken dan hun regeerperiode?’

Tweedeling

Er is een tekort aan leerkrachten in het basisonderwijs. Wellicht omdat veel studenten zakken voor de rekentoets of omdat de Pabo sowieso voor een aantal te moeilijk is. Veel potentiële leerkrachten gaan hierdoor verloren.

Ik ben er niet voor dat de rekentoets wordt afgeschaft, maar stel voor om een tweedeling te maken in het basisonderwijs, een bovenbouw en een onderbouw. Zoiets bestond vroeger met een kleuterschool en een lagere school. Om les te geven aan groep 1 t/m 4 doe je dan een andere, eventueel kortere en wat makkelijkere opleiding zonder de rekentoets.

Waarschijnlijk heb ik het gemist, want ik kan me niet voorstellen dat deze oplossing nog niet is bedacht. In het voortgezet onderwijs is die tweedeling gelukkig niet afgeschaft. De lagere klassen hebben daar vaak een docent met een tweedegraads bevoegdheid. Voor de hogere klassen is een eerste graad vereist.

Y. Oomens-Derijcke, gepensioneerd wiskundelerares, Rotterdam

Niets te klagen

Mijn vrouw was werkzaam in het bijzonder onderwijs. Op bezoek bij mijn nicht, welke directeur was op een normale basisschool, werd mij medegedeeld dat het passend onderwijs goed was voor de leerlingen op haar school. Met het extra geld dat daarbij vrij kwam, konden zij het zelf wel.

Gevolg is dat mijn vrouw, en velen met haar, niet meer in het onderwijs werkzaam is. Waarom deze directeuren nu klagen snap ik niet. Ze hebben gekregen wat ze wilden.

Niek Koomen, Raalte

Drogreden

Als reden dat onderwijs nu wel genoeg heeft gekregen, stelt CDA-Kamerlid Michel Rog dat het salarisverschil tussen basis- en voortgezet onderwijs ‘internationaal een gegeven’ is. Zo ken ik er nog wel één. Is dit het niveau van argumenteren van onze volksvertegenwoordiging?

Tot voor kort werd de groei van de topsalarissen door de politiek afgedaan als ‘dat is de markt’. Blijkbaar mag de onderwijs-arbeidsmarkt zich niet als markt gedragen, maar is het lage salaris van leraren ‘een gegeven’. Ik raad politici aan het boek Waarom cola duurder is dan melk van Bas Haring te lezen. Met speciale aandacht voor het deel over hoe de beloning voor arbeid door cultuur en andere factoren wordt bepaald. En Michel Rog kan verder het middelbare school economieleerboek uit mijn jeugd van Arnold Heertje er op naslaan: als de vraag groot is, maar het aanbod te klein, dan moet de prijs omhoog om evenwicht op de markt te krijgen.

Rutger EkhartZwolle

Lange termijn

Wat er ontbreekt in alles wat er over het Nederlandse onderwijs recentelijk wordt gezegd en geschreven, is het feit dat goed onderwijs voor de hele maatschappij van groot belang is. Dat op de school van de toekomstige chirurg de biologiedocent geen burnout heeft, terwijl de school geen vervanger meer kan betalen. Dat de electricien natuurkundeles heeft gehad, dat de verpleegkundige heeft leren rekenen en dat de journalist heeft leren schrijven.

Het gaat niet alleen docenten, leerlingen en ouders aan, maar ons allemaal. De huidige situatie van ons onderwijs doet me denken aan een uitspraak die ik ooit hoorde: ‘Ja, onderwijs is duur. Maar heeft iemand wel eens uitgerekend wat slecht onderwijs kost?’

Waar zijn de politici die verder durven te denken dan hun regeerperiode?

Liesbeth van der Pol, docente Frans en Beeldende Vorming en staker op 6 november, Zierikzee

Bestuurders

Afgelopen vrijdag zetten de onderwijsbonden, maar ook de onderwijsbestuurders hun handtekening onder het convenant van de eenmalige 460 miljoen. De bonden kregen ervan langs door de leden, maar de rol van de schoolbestuurder, vertegenwoordigd in de PO-raad, blijft zwaar onderbelicht. De, veelal grote, schoolbesturen zetten hun werknemers in hun hemd.

Het is bekend dat veel geld niet bij het tafeltje van het kind komt maar blijft hangen bij deze bestuurders. Leerkrachten zouden ook hier tegen op moeten staan. Twee vliegen in één klap!

Peter van Dijk, oud-basisschooldirecteur, Sint Agatha

Vakdidactiek

Ik heb met redelijke instemming het artikel van oud-docent Nico Wiersma gelezen, die zich afvraagt of het lerarentekort echt te wijten is aan de salariëring en de hoge werkdruk. Maar er is meer.

Zo is de maatschappij in korte tijd veranderd, vrouwen moeten bijvoorbeeld een fulltime baan hebben om in een gezin rond te komen. Daarnaast is er na 2008 teveel bezuinigd op het onderwijs, maar niet alleen op het onderwijs. Men heft het hart uit de maatschappij weggesneden/wegbezuinigd.

Ook is de Pabo-opleiding drastisch gewijzigd. Waar is de vakdidactiek gebleven? En het muziekonderwijs? Het vak van kleuterleidster is verdwenen, en kinderen worden in een te vroeg stadium met de vakken lezen en rekenen geconfronteerd. Waar is de kleutergymnastiek en de muzikale vorming gebleven?

Verder zijn de klassen zijn te groot, en is er een meet- en een afrekencultuur op school ontstaan. Klassenassistenten en zij-instromers zijn lapmiddelen die mogelijkerwijze enige verlichting bieden, maar nooit een goed opgeleide en enthousiaste leraar of lerares kunnen vervangen.

Daar komt nog bij dat de vakbonden hun werk slecht hebben gedaan, en de leden en toekomstige leden te weinig inzet en actie hebben getoond. Bovendien heeft de politiek sinds enige jaren de verkeerde keuzen gemaakt. Hier wreekt zich het gebrek aan visie en aan contact met de maatschappij, met name het constateren wat er in de maatschappij leeft.

Cees Speek, leraar en oud-directeur van een opleidingsschool voor kleuterleiders, oud-hoofdbestuurder van de ABOP en oud-lid van verschillende onderwijscommissies (onder meer ICO).

‘Opa’s en oma’s, ga ook staken!’ – 4 november

Lerarenstaking op het Malieveld in Den Haag in maart 2019. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het hield de gemoederen bezig dit weekend, de onderwijsstaking die wel/niet/toch wel doorging. Ook de Volkskrant-lezers laten van zich horen over de staking, het extra geld en de ontevredenheid: ‘De beleidsmakers hebben duidelijk zelf geen goed onderwijs genoten.’

Verhoudingen

Zelfs de commissie Remkes zet vraagtekens bij het onvoorstelbare bedrag van 11,4 miljard euro om biomassa te subsidiëren. Een tiende van dat bedrag zou drie maal de hoeveelheid zijn die het kabinet over heeft voor het onderwijs. Het is duidelijk dat de beleidsmakers zelf in ieder geval ook geen goed onderwijs hebben genoten.

Theo van Raaij, Doorn

Zorg voor overlast

Woensdag wordt er gestaakt in het basisonderwijs. Misschien zeggen of denken sommigen: alweer?

Ja, inderdaad alweer. Het moet ook wel als je almaar niet gehoord wordt. Mensen in het onderwijs voelen zich niet serieus genomen door de politiek. Wanneer je als minister zegt dat ook ouders wel voor de klas kunnen gaan staan, dan diskwalificeer je daarmee al die onderwijsmensen die dagelijks hun stinkende best doen. Onderwijsmensen zijn mensen met enorme liefde voor hun vak. Het water moet ze wel heel erg aan de lippen staan, willen ze het bijltje erbij neergooien.

Waarom worden ze dan niet gehoord? Omdat ‘men’ te weinig last heeft van die stakingen. Er is altijd wel iemand die de gevolgen opvangt. Opa en oma springen wel even in, als de kinderen die dag niet naar school kunnen. Er zijn wellicht ook nog steeds scholen die ervoor zorgen dat kinderen die geen opvang hebben toch bij hen terecht kunnen. Stop daarmee!

Wil de onderwijsstaking effect hebben, dan moeten veel meer mensen er last van hebben. Dus een oproep aan alle opa’s en oma’s: ga ook staken! Vang de kleinkinderen nu eens niet op. Het druist tegen je gevoel in, maar het is de enige manier om voor meer ‘last’ te zorgen. Jullie verklaren je daarmee solidair met al die mensen die jullie kleinkinderen heel graag met hart en ziel willen blijven begeleiden op de weg naar hun toekomst, door een goede, stevige basis te leggen.

Gemma Eerdmans, Nuenen

Kerntaken

Laat de leraar het werk doen waarvoor die is opgeleid, en laat hem of haar vooral geen buitenschoolse activiteiten organiseren. Leraren zijn geen ceremoniemeesters! Beter is het om deze uren aan onderwijstaken te besteden. Ouders kunnen ook wel zelf iets voor hun kinderen bedenken.

Britt Holslag-Johansson, Amstelveen

Vergadertechniek

Door docenten een goede cursus vergadertechniek te geven kan de werkdruk beduidend worden verlaagd. Onderwijzers klagen hier zelf al vele jaren over. In verhouding tot het aantal gewerkte uren is het lerarensalaris zo gek nog niet.

In het speciaal onderwijs is het salaris wel te laag. De honderden miljoenen die door het Rijk aan het onderwijs zijn uitgekeerd, zijn niet bij de docenten terechtgekomen.

Jaap ter KuileAmstelveen

Schoolbesturen

Dat de leraren weer staken is hun goed recht, en ook terecht. Al jaren wordt het lerarentekort onvoldoende aangepakt, waarbij met name het vorige kabinet veel te weinig heeft gedaan. Maar de leraren zouden zich niet alleen op politiek Den Haag moeten richten, maar ook op hun eigen schoolbesturen. Waar de politiek gaat over het totaal budget, is de manier waarop de gelden worden besteed namelijk primair aan de schoolbesturen.

Uit onderzoek blijkt dat één op de zes scholen sinds 2013 jaarlijks substantieel geld overhoudt, terwijl veel scholen hoge reserves hebben. Voor de meerderheid liggen deze zelfs boven wat economisch noodzakelijk is, wat de Commissie Don in 2009 al aantoonde. Geld dat mogelijk nog wel nuttig besteed zal worden, maar dat dus niet naar de leraren gaat. Tegelijkertijd blijkt dat er in de laatste twintig jaar relatief steeds minder wordt besteed aan lerarensalarissen. Tel daarbij op de immer groeiende regelzucht en het is duidelijk waarom zowel het lerarentekort als de werkdruk toenemen.

Schoolbesturen moeten hier door de minister, maar ook door de leraren zelf op worden aangesproken. Het zou goed zijn als er bijvoorbeeld een maximum aan reserves wordt ingesteld. Tegelijkertijd moet de regeldruk omlaag en zouden ook de leraren zelf meer invloed moeten krijgen op de schoolbegroting. Dat zou het besteden van de beschikbare middelen waarschijnlijk een stuk effectiever maken dan nu het geval is.

G. Hulshoff, Amsterdam

Gewoon staken

Hou het lekker simpel. Iedereen is voorbereid op de staking van woensdag. Opa’s en oma’s zijn opgetrommeld, besprekingen afgezegd. We zijn er klaar voor! Discussies of deze zak met geld nou wel of niet genoeg is, zijn zonde van de tijd. Leraren zijn gelukkig heel wat efficiënter dan dat.

Laat ze maar lekker een dag met elkaar praten over zinvolle lessen en leerlingen. Daar is nooit tijd genoeg voor. Het is ze van harte gegund.

Maud Janssen, een moeder,  Rijswijk

Achterstand

De definities van links en rechts zijn niet meer als voorheen. Het huidige rechtse(?) kabinet draagt daar actief aan bij. Naast het groenste (op papier althans) kabinet ooit te willen worden, lijkt het zich ook te willen inzetten voor een wereld met minder ongelijkheid.

Middels onderwijs van hoge kwaliteit voor iedereen, weten ontwikkelde landen al decennia hun voorsprong op minder ontwikkelde landen te behouden of zelfs uit te breiden. Door nu de (toekomstige) problematiek in het onderwijs nog steeds niet serieus te willen bestrijden, geeft dit kabinet de minder ontwikkelde landen eindelijk een reële kans hun achterstand in te lopen.

Teun van der Werf, Ede

Wall Street Journal: ‘Afzetting is partijdig en gedreven door haat voor Trump’ – 1 november

De Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi na de stemming donderdag. Beeld EPA

Een verdeeld Huis van Afgevaardigden heeft gestemd vóór onderzoek naar de afzettingsprocedure van de Amerikaanse president Donald Trump. Terwijl The Wall Street Journal spreekt van een partijdige hetze, ziet The New York Times-columnist David Brooks genoeg reden voor afzetting. Toch verwachten beiden niet dat het zover komt: ‘Veel Republikeinen weten dat Trump schuldig is, maar ze kunnen het zich niet veroorloven om de macht over te dragen.’

De verdeeldheid in het Huis is veelzeggend volgens The Wall Street Journal , dat in het hoofdcommentaar spreekt van ‘een partijdige afzetting’ die wordt gedreven door de haat voor Trump en die zal falen in de Senaat. Het gehele proces devalueert volgens de Amerikaanse krant het begrip afzetting:

‘Het verantwoordelijk houden van presidenten voor de Grondwet is een van de meest serieuze kwesties in de Amerikaanse democratie. Bill Clinton pleegde een misdaad door te liegen onder ede. Democraten zeiden dat dat geen reden voor afzetting was. Richard Nixon werd gedwongen om af te treden toen opnames onthulden dat hij de rechtsorde had belemmerd door Watergate te laten verhullen, iets waar Republikeinen en een meerderheid van het land achter stonden toen alle feiten bekend waren.

‘Democraten willen Trump afzetten vanwege het vragen aan een buitenlandse regering om zijn politieke rivaal  te onderzoeken voor corruptie, ook al heeft het onderzoek nooit plaatsgevonden, en voor het onthouden van steun aan Oekraïne die uiteindelijk toch niet onthouden werd. Ervan uitgaande dat de feiten dit onderschrijven, was deze poging uit eigenbelang en roekeloos, en ver van het ‘perfecte’ gedrag dat Trump claimt.

‘Maar Democraten hebben meer nodig dan de feiten die tot nu toe openbaar zijn om het vroegtijdig beëindigen van een presidentschap te rechtvaardigen. De partijdige haast om af te zetten suggereert dat hun daadwerkelijke doel wraak is, op het vernederende verlies in 2016 door een man die ze onwaardig achten voor zijn positie. De afzetters dragen de last om aan te tonen waarom dit niet beoordeeld moet worden door de Amerikaanse kiezers in 2020.’

Politiek commentator en The New York Times-columnist David Brooks beziet de zaak totaal anders. Volgens hem is het bewijs overweldigend en is Trumps telefoontje aan zijn Oekraïense collega onderdeel van een maandenlange campagne om de Amerikaanse macht te misbruiken en een politieke rivaal te vernietigen. Toch verwacht Brooks niet dat een afzetting waarschijnlijk is, onder meer vanwege de tijdsgeest:

‘Een afzetting is een stuk moeilijker in een tijd van cynisme, uitputting en wantrouwen. Ten tijde van Watergate vertrouwden kiezers overheidsinstellingen en zagen ze de afzettingsprocedure als een maat voor legitimiteit. Hedendaagse kiezers delen dat vertrouwen niet en zien een intra-Washingtonproces niet als legitiem.

‘(...) Ook is afzetting moeilijker wanneer politiek wordt gezien als een existentiële oorlog om de toekomst van het land. Veel Republikeinen weten dat Trump schuldig is, maar ze kunnen het zich niet veroorloven om de macht over te dragen aan Nancy Pelosi, Elizabeth Warren of Bernie Sanders.

‘(...) Ik begrijp dat Democraten het gevoel hebben dat ze de afzetting moeten doorzetten om de Grondwet en de rechtspraak te beschermen. Maar er is een kleine kans dat het echt komt tot het verdrijven van de president. Dus ik hoop dat ze een Thanksgiving-deadline stellen. Speel de afzettingskaart in november, laat het Huis stemmen en ga dan door met andere zaken. De Senaat kan de kwestie snel verwerpen en Democratische kandidaten kunnen werken aan hun beste pogingen om een herverkiezing van Trump te voorkomen. Het is tijd om verder te gaan, zo snel mogelijk.’

‘Johnsons verkiezingen zullen de weerzin tegen de politiek alleen maar vergroten’ – 30 oktober

De voorzitter van het Lagerhuis, John Bercow, dinsdag tijdens het debat dat leidde tot tussentijdse verkiezingen op 12 december. Beeld EPA

Na heel veel touwtrekken in het Britse parlement heeft premier Boris Johnson toch iets voor elkaar gekregen: verkiezingen op 12 december. Een beroerde maand, koud en donker, voor het opkomstpercentage, daarover zijn de commentatoren in de Britse pers het wel eens. 

Ook zijn verkiezingen er eigenlijk niet om een impasse over één onderwerp te doorbreken: Johnson hoopt op een nieuwe meerderheid, zodat hij zijn Brexit-deal erdoor kan krijgen. Maar eigenlijk zit er niets anders meer op. Toch is de vrees groot dat ‘Johnsons gok’ weer tot ‘een parlement zonder meerderheid’ zal leiden. 

The Guardian

The Guardian schrijft in een hoofdcommentaar dat de Britse kiezers waarschijnlijk helemaal niet zitten te wachten op deze ‘overhaaste verkiezingen’. 

‘De premier krijgt de verkiezingen waar hij al zo lang op uit was, hoewel er een stugge ondertoon van verzet was in het parlement, dat niet wilde zwichten voor Johnson. (...) Dit soort afrekeningen is een belediging voor de kiezers. De premier heeft geprobeerd de publieke opinie te manipuleren en de indruk te wekken dat deze verkiezingen worden gehouden in het belang van het volk, in plaats van in het belang van hemzelf en zijn partij. (..) Democratie moet over meer gaan dan cynische berekening. Het land dwingen tot een exercitie waarvoor weinig enthousiasme leeft, is een manier om de weerzin tegen politiek te voeden, waartegen de brexiteers zo vaak tekeer gaan. (…) De premier, wiens politieke carrière getekend is door onwaarheden en vermijding, hoopt dat hij een smerige verkiezingsstrijd kan voeren, gesteund door de propaganda die hij kan mobiliseren op platforms zoals Facebook, die leugens in politieke reclame toelaten.’

The Times

The Times schrijft in een hoofdcommentaar dat Johnson misschien ‘hoopt dat de kiezers het hem niet kwalijk nemen dat hij zijn Brexit-belofte heeft gebroken’, maar dat de Conservatieven grote risico's nemen met de verkiezingen op 12 december.

‘’Het risico bestaat dat de gok van Johnson niets zal oplossen en opnieuw een parlement zonder meerderheid zal brengen. Het was zeker beter geweest als deze verkiezingen zouden zijn gehouden nadat de Brexit was getekend, waardoor de campagnes van politieke partijen zich op andere kwesties hadden kunnen richten en deels de Brexit Party en de Liberaal-Democraten de wind uit de zeilen had gehaald. Zoals het er nu voor staat, zal het land stemmen op een moment dat het verdeeld is als nooit tevoren en met alle opties voor een Brexit nog op tafel. Als het vooruitzicht van parlementariërs die in december naar Westminster terugkeren met weer een afgrond voor zich en geen eind aan de onzekerheid in het verschiet, de kiezers nog niet dwingen tot een duidelijke keuze, is het moeilijk voor te stellen wat dat wel zou doen.’

The Economist

Ook The Economist schrijft in een commentaar dat Johnson met zijn ‘Kerstverkiezingen’ een grote gok neemt.

‘Johnson wilde de verkiezingen in december omdat hij erop vertrouwt dat hij zal winnen. De Tories hebben een tweecijferige voorsprong op Labour in de meeste peilingen. Als een min of meer nieuwe partijleider en premier denkt hij effectiever campagne te kunnen voeren dan zijn tegenstanders. Hij heeft net een nieuwe Brexit-deal binnengesleept in Brussel en dat stelt hem in staat kiezers met de slogan ‘Let’s get Brexit done’ te paaien. De nieuwigheid van Corbyn is verbleekt na vier jaar als Labour-leider en hij duikelt naar nieuw diepten als de minst populaire oppositieleider in 45 jaar. Maar ondanks dit alles blijven de verkiezingen een grote gok voor de premier, om vele redenen.

‘Een daarvan is dat het electoraat onberekenbaar is geworden. Loyaliteit aan partijen is veel zwakker dan voorheen en het overstappen naar andere partijen bij verkiezingen is gewoner geworden. Veel kiezers identificeren zich nu meer als aanhangers van Remain of Leave dan van een van de twee grote partijen. Verkiezingen met vier partijen die in opiniepeilingen dubbele cijfers hebben (de Conservatieven, Labour, de Brexit Party en de Liberaal-Democraten) en met tactisch stemmen als wijdverbreide praktijk zullen onvermijdelijk onvoorspelbaar zijn.’

The Financial Times

Een onaantrekkelijkere keuze dan tussen Boris Johnson en Jeremy Corbyn kan The Financial Times zich niet voorstellen, toch staat bij deze rare ‘winterverkiezingen’ het wezen van het Verenigd Koninkrijk op het spel.

‘Er waren veel momenten tijdens het Brexit-proces waarop het Verenigd Koninkrijk behoefte had aan verkiezingen. Het is ironisch, maar dit is niet zo’n moment. Johnson ontbeert de meerderheid om op de lange termijn het land te leiden, maar hij heeft nog geen definitieve nederlaag geleden om zijn Brexit-deal aanvaard te krijgen als wet. De Britse kiezers moeten zich geen illusies maken: het tijdstip van de verkiezingen is gekozen om de Conservatieve Partij te bevoordelen en niet, zoals Johnson beweert, omdat het parlement Brexit blokkeert. (…)

‘Toch zouden deze verkiezingen de belangrijkste kunnen zijn sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Ze zouden kunnen bepalen hoe op de lange termijn de handelsbetrekkingen, de politieke en veiligheidsrelaties met Europa eruit zullen zien, alsmede de unie tussen Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland. Een overwinning voor de Labour-partij zou, intussen, kunnen leiden tot een totale verschuiving naar economische staatsbemoeienis en tot verwijdering in de betrekkingen met de Verenigde Staten over defensie en veiligheid.’

‘De voordelen van een op solidariteit gebaseerd zorgstelsel dringen tot velen pas door als ze het nodig hebben’ – 29 oktober

Niet leeftijd maar leefstijl brengt gebreken stelt leefstijldeskundige Clemens Vollebergh dinsdag in de brief van de dag. ‘Gedragsverandering betekent meer levenskwaliteit en scheelt enorm in zorgkosten. Solidariteit in de zorg moet op de schop. Nu legitimeert die solidariteit ongezond gedrag.’ Andere lezers denken daar pertinent anders over.

Thuiszorg medewerkster Marijke maakt een praatje met een dementerende vrouw van 97 jaar. Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoo

Solidariteit in de zorg is een groot goed

Leefstijldeskundige Clemens Vollebergh slaat de plank volledig mis wanneer hij concludeert dat de solidariteit in de zorg op de schop moet omdat die ongezond gedrag legitimeert.

Ik heb in revalidatiecentra geregeld verbitterde mensen ontmoet die ondanks sporten en gezond leven een hart- of herseninfarct hadden gekregen. Ze dachten (waarschijnlijk net als Vollebergh) daarvan gevrijwaard te blijven vanwege hun goed gedrag. Maar zo werkt het niet. Een ‘slechte’ leefstijl verhoogt het risico, maar een ‘goede’ leefstijl sluit dat risico niet uit. Daarnaast vragen mensen met een slechte leefstijl niet om een ziekte of gebrek. Maar ja, de voordelen van een op solidariteit gebaseerd zorgstelsel dringen tot velen pas door als ze het nodig hebben.

Pierre de Vogel, Amstelveen

Maakbaar

Het kan altijd toch weer gekker. ‘Solidariteit legitimeert ongezond gedrag’, aldus Clemens Vollebergh. Praat eens met mensen met een chronische ziekte, MS-patiënten mensen die kanker krijgen en toch echt zeer gezond leefden. Denkt hij nou echt dat alles eigen schuld is? Wat een bizar idee. 

Het past in het idee dat alles maakbaar is. Dat dat niet zo is, dat ontdek je met de leeftijd. Mijn man kan trouwens alleen fietsen met een elektrische fiets vanwege een kapotte rug en diverse hernia’s. Zo blijven zijn spieren juist beter aan het werk. Zo zwart wit is het allemaal namelijk niet.

Irene van BrusselPurmerend

Genetische loterij

Clemens Vollebergh, leefstijldeskundige, poneert terecht: ‘Een gezonde leefstijl draagt bij aan minder ziekten en een langere zelfredzaamheid.’ Maar hij gaat nog een stapje verder door solidariteit in de zorg af te wijzen. Leg dat maar eens uit aan mensen die geboren zijn met genetische afwijkingen, waardoor ze levenslang met een chronische ziekte kampen. Of mensen die longkanker krijgen zonder ooit gerookt te hebben. 

Hoe gezond we oud worden, wordt deels veroorzaakt door onze leefstijl, maar is grotendeels afhankelijk van het lot dat de genetische loterij ons heeft toebedeeld. Zelfs vetzucht en verslavingsgevoeligheid zijn aangeboren. Dus laten we vooral iedereen stimuleren om een gezonde leefstijl aan te nemen, maar mensen niet straffen of veroordelen om hun ziekten of gebreken. Ik verwijs nog maar even naar Volleberghs eigen woorden: een gezonde leefstijl ‘draagt bij’ aan minder ziekten, akkoord, maar garandeert geen gezondheid.

Marlies Jansen, Oegstgeest

Leefstijldeskundige?

In de brief van de dag van dinsdag 29 oktober beweert Clemens Vollebergh dat de opkomst van de elektrische fiets niet veel goeds belooft voor onze leefstijl. Hoe komt hij aan deze wijsheid ? En wat is eigenlijk een leefstijldeskundige ? Namen er maar eens wat meer mensen de fiets, al dan niet met elektrische trapondersteuning. Dat zou de levenskwaliteit van ons allemaal bijzonder ten goede komen.

Ernest Oosterwaal, Herten

De 17de eeuw als één gouden munt met twee kanten – 28 oktober

De semipermanente tentoonstelling ‘Hollanders van de Gouden Eeuw’ in de Hermitage in Amsterdam gaat voortaan ‘Groepsportretten van de 17de eeuw’ heten. Beeld ANP

Historicus Geerten Waling is onlangs geïnterviewd in de Volkskrant over geschiedenis. Helaas slaat Waling in dit interview de plank een paar keer flink mis, betoogt Sander van der Horst.

Waling stelt dat emoties over geschiedenis ‘opgeklopte reacties’ zouden zijn. Binnen de geschiedschrijving gaat het er echter om wat er vervolgens met die emoties wordt gedaan. Bepalen die voorafgaand aan historisch onderzoek de uitkomst, dan is dat kwalijk. Maar is een gevoel van onrecht de aanleiding om bepaalde periodes wetenschappelijk te gaan onderzoeken, vormt dat juist een interessante, creatieve en kritische drijfveer.

Daarnaast schetst Waling een geschiedbeoefening die van alle kanten in de verdrukking zou zitten; emoties zouden worden ‘opgelegd’ en door de geschiedenis zou continu een ‘rode pen’ gaan. Hierdoor wekt Waling de indruk dat het vertellen van voorheen verzwegen verhalen een vervanging van eerdere historische narratieven zou zijn.

Het tegendeel is waar.

Een redelijke vertelling van de 17de eeuw is namelijk een geschiedenis van economische bloei én slavernij, van de Nederlandse onderdrukking van overzeese bevolkingsgroepen én van de bevrijding van Spanje, van de verfkleuren van Rembrandt én hoe zulke kleuren via het kolonialisme naar Europa kwamen. De 17de eeuw als één (gouden) munt met twee kanten.

Om die beide kanten van het verleden te verzoenen, is er debat nodig. Dit betekent dat recente historische publicaties en nieuwe historische organisaties naast andere doelen óók ertoe dienen het door Waling zo gekoesterde debat aan te wakkeren.

Inzet van dit debat is onder andere de taal waarmee men dat verleden benoemt. Veranderende termen zijn daarmee geen klakkeloos overnemen van een discours, maar het resultaat van redelijk gevoerde maatschappelijke en historische discussies. Ook hier geldt: vooraf moeten er geen conclusies vaststaan, maar moeten alle opvattingen zorgvuldig worden gewikt en gewogen.

Daarmee is geschiedenis wel degelijk een plek waar alle stemmen gehoord zouden moeten worden, al was het maar om historisch-wetenschappelijke deugden als compleetheid en nauwkeurigheid te dienen en problemen als standplaatsgebondenheid het hoofd te bieden.

Zo bezien wordt het verleden geenszins in een ideologisch frame gegoten of met een rode pen doorgestreept, maar áángevuld en verrijkt door pennen die in alle kleuren van een historische regenboog meeschrijven.

Aan ons de taak om met behulp van dit voortschrijdend inzicht de geschiedenis zo waarheidsgetrouw mogelijk, met alle mogelijke schaduwkanten van dien, vast te leggen.

Of, zoals ‘s lands grootste historicus Johan Huizinga het ooit haarscherp formuleerde: ‘geschiedenis is de geestelijke vorm, waarin een cultuur zich rekenschap geeft van haar verleden’.

Als student Colonial and Global History aan de universiteit Leiden nodig ik de heer Waling daarom hartelijk uit tijdens een van onze werkgroepen naar deze rekenschap te komen luisteren.

Sander van der Horst is research masterstudent Colonial and Global History

‘Een onvoorwaardelijk basisinkomen is de basis voor een rechtvaardig klimaatbeleid’ –25 oktober

Campagneactie in Genève van de voorstanders van een basisinkomen. Beeld Reuters

Zaterdag zijn er wereldwijd demonstraties vóór het basisinkomen. Onder andere in Seoul, New York, Nairobi, Berlijn, en ook op de Dam in Amsterdam. En dat is hard nodig, betogen Jan Atze Nicolai en Brigitta Scheepsma van de Vereniging Basisinkomen: ‘Bestaanszekerheid voor de wereld kan niet zonder bestaanszekerheid voor de mensen.’

Het is de hoogste tijd dat ‘een basisinkomen voor iedereen’ wereldwijd op de politieke agenda komt. Oplossingen van wereldwijde milieu- en klimaatproblemen zijn gebaat bij de invoering van een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen. Het basisinkomen kan het begin zijn van een grote verandering.

Klimaatverandering is het gesprek van de dag. We zien de gevolgen ervan in bijna ieder land van de wereld. Ook in Nederland begint het zichtbaar te worden: warmere en langere zomers, afgewisseld met stortbuien. De grote vraag is hoe we op een rechtvaardige manier de toekomst van ons land en van onze aarde veilig kunnen stellen. Hoe we een voor iedereen eerlijk klimaatbeleid kunnen voeren.

Allereerst is het nodig is dat alle mensen bestaanszekerheid hebben. Een basisinkomen biedt dat onvoorwaardelijk. Genoeg te eten en drinken, een plek om te wonen, betaalbare gezondheidszorg, onderwijs. Kortom: de basis op orde. Armoede biedt weinig ruimte aan duurzaam denken en duurzame aankopen. Er is een verband tussen bestaanszekerheid, klimaat en migratie.

Wie betaalt?

De Nederlandse vraag is altijd: wie zal het klimaatbeleid betalen? Vele boeren en burgers maken zich hier terecht zorgen over. Want niet altijd worden de juiste mensen of bedrijven geconfronteerd met klimaatkosten.

Het opvallende in Nederland is dat de mensen met een relatief laag inkomen in verhouding het meeste moeten bijdragen aan klimaatbeleid, terwijl dezelfde burgers gemiddeld de laagste ecologische voetafdruk – de zogenaamde footprint – hebben. Zij belasten de aarde het minst.

Burgers die meer reizen en meer geld krijgen, en zich daardoor een elektrische auto en warmtepomp kunnen veroorloven, hebben gemiddeld een hogere ecologische footprint. Hoe lossen we zoiets nu op een rechtvaardige wijze op, zodat iedereen duurzame keuzes kan maken?

Berekeningen van het Nibud hebben dit voorjaar aangetoond dat met een betaalbaar basisinkomen 2.0 iedereen die tot twee maal een modaal inkomen heeft (70 duizend euro bruto per jaar) er financieel op vooruit gaat. De mensen met een relatief laag inkomen gaan er het meest op vooruit. Pas vanaf twee keer modaal gaan mensen er mogelijk iets op achter uit.

Hoopgevend

Bestaanszekerheid voor de wereld kan niet zonder bestaanszekerheid voor de mensen. Dé basis voor een rechtvaardig klimaatbeleid is een onvoorwaardelijk basisinkomen. Dan heeft het klimaat- en milieubeleid een serieuze en betere kans.

In Kenia draait het grootste basisinkomenexperiment ooit ter wereld. Via GiveDirectly krijgen mensen twaalf jaar lang een basisinkomen. De eerste resultaten van het daaraan verbonden onderzoek zien er positief uit. Wereldwijd zijn er meer projecten rond het basisinkomen, en ook in Europa zijn serieuze plannen voor onderzoek en experiment. Een hoopgevend en inspirerend begin.

Klimaat, milieu, bestaanszekerheid en basisinkomen zijn onvermijdelijk en voorgoed met elkaar verbonden. Laten we beginnen met basisinkomen om de basis op orde te krijgen. En aansluiten bij de oproep voor een basisinkomen op de Dam.

Jan Atze Nicolai en Brigitta Scheepsma zijn bestuurslid en basisgroeplid van de Vereniging Basisinkomen.

DIT SCHREVEN WE EERDER OVER HET BASISINKOMEN

Het basisinkomen is een grote schoonmaak in de verzorgingsstaat waar Marie Kondo jaloers van zou worden, aldus columnist Frank Kalshoven.

Is de Finse proef met het basisinkomen mislukt? Volgens pleitbezorger van het basisinkomen Rutger Bregman juist niet: ‘Deelnemers zaten beter in hun vel dan degenen die nog in het aloude bureaucratische werkloosheidssysteem verkeerden.’

Hoe begeleid je mensen het best naar een baan? Wordt het straks een basisinkomen of werken voor je brood? Verslaggever Charlotte Huisman kijkt mee bij verschillende gemeentes.

Lezers over de CBR-crisis: ‘Tijd om het monopolie te doorbreken’ – 24 oktober

Een rij-instructeur en leerling tijdens de rijles. Beeld Hollandse Hoogte

Enorme wachttijden, financiële malaise, gefrustreerde klanten en dito medewerkers: het CBR kampt met een fikse crisis. Veel Volkskrant-lezers delen hun frustraties, maar ook enig begrip en advies: ‘Verstrek tijdelijke rijbewijzen, dan is de klant niet de dupe’.

Monopolie

Het Centraal Bureau Rijvaardigheid raakt financieel in de problemen. Het halen van een rijbewijs is kostbaar in Nederland. Bij onze zuiderburen kost het 118 euro. Wordt het niet tijd om de ontastbare monopoliepositie van het CBR te doorbreken en het halen van een rijbewijs goedkoper te gaan regelen? Andere landen kunnen het klaarblijkelijk ook.

Richard Koopman, Oss

Pechtold

Vertrouwenwekkend dat Alexander Pechtold, met Gymnasium alpha op zak en afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en archeologie, per 1 november als nieuwe directeur is aangesteld bij het CBR om de ict-problemen op te lossen. Met Piet Eringa als adviseur zal zijn rol toch wel beperkt blijven tot de vlag van het schip, zou je denken.

Mijn schoonvader uit Zeeland (85 jaar oud, met zijn vrouw net terug van een autovakantie in Spanje) slaapt er in ieder geval in zijn appartement niet direct veel beter door. Deze onzekerheid kun je oudere mensen toch niet aandoen?, appt hij mij. Ik ben al in mei medisch gekeurd, maar heb nog steeds niets van het CBR vernomen. Mijn huidige rijbewijs verloopt in december. Ik wacht het nog even af, maar ga toch in november maar weer eens bellen.

Kees de JongUtrecht

Pluim

Mijn echtgenote haalde op de eerste dag van deze maand een gezondheidsverklaring bij de gemeente en werd afgelopen zaterdag gekeurd. Vandaag kreeg ze bericht dat ze haar rijbewijs mag verlengen. Ongelooflijk snel, in 22 dagen van start tot finish.

Een pluim voor het CBR.

D.H. VrugtHuizen

Tijdelijk rijbewijs

Met stijgende verbazing lees ik over de achterstanden bij het CBR. Het eerste dat bij mij opkomt is de vraag: is het redelijk dat de consequenties van de bedrijfsmatige achterstanden bij het CBR, worden neergelegd bij de klanten? Naar mijn menig is dit niet het geval. De overheid heeft het monopolie op de uitgave van rijbewijzen. Ik kan niet naar een andere instantie gaan om een rijbewijs te krijgen of te verlengen.

Er is een voor de hand liggende oplossing voor dit probleem. Aanvragers van verlenging van hun rijbewijs bezitten het papiertje al. Anders zouden ze niet om verlenging hoeven te vragen. Als zij hun verlenging tijdig hebben aangevraagd en het CBR kan de aanvraag niet op tijd afhandelen, krijgen zij hier bericht van en wordt aan hen een tijdelijk rijbewijs verstrekt. Gevolg: mensen worden niet de dupe van het falen van het CBR, medewerkers worden niet suf gebeld en kunnen hun tijd besteden aan het echte werk van het CBR. Mogelijk moet hier wat wetgeving voor gewijzigd worden. Maar dat is verre te verkiezen boven de huidige situatie.

Chris Zandvoort, Purmerend

Witte jassen

Oud-ProRail-directeur Pier Eringa doet onderzoek naar ‘de witte jassen’. Een zeer goed advies wat de stagnatie voor een deel zou oplossen. Zodra je op het formulier een van de vragen met ja aankruist wordt je doorgestuurd naar een specialist. In veel gevallen volstrekt overbodig.

Tien jaar geleden ben ik geopereerd aan een goedaardige hersentumor. De tumor werd verwijderd en ik had geen nadelige gevolgen. Ook de na-controles ieder jaar bij de neuroloog geven geen neurologische afwijkingen te zien. Dit heb ik de keuringsarts meegedeeld en ik heb haar tevens een verslagje van de neurochirurg overhandigd, waarin hij duidelijk aangeeft dat er geen complicaties zijn opgetreden Dit zou toch duidelijk moeten zijn voor de, zoals ook in het Volkskrant-artikel staat, deskundige CBR artsen.

Maar nee, maanden later werd mij verzocht een afspraak te maken bij een neuroloog. Niet in mijn woonplaats natuurlijk, je moet het ouderen niet te gemakkelijk maken. Deze arts vroeg zich, evenals ikzelf , af waarom ik daar eigenlijk zat. Na een kort onderzoek was zijn uitslag: geen neurologische afwijkingen. Dit grapje kostte mij  155,00 euro.

Vanaf juni ben ik bezig en nu hoop ik dat hier eindelijk een eind aan komt. Bij het in kaart brengen van de problemen is het wellicht verstandig om ook even te praten met een paar slachtoffers zoals ik. Inderdaad, een onorthodoxe aanpak mijnheer Eringa.

Ineke van den Hoogen, Alphen aan den Rijn

VERDER LEZEN

Medewerkers over de crisis bij het CBR: ‘Er zijn perioden waarin bijna wekelijks iemand in huilen uitbarst’. Een reconstructie.

CBR raakt ook financieel in de problemen: verlies van 2,4 miljoen dreigt voor dit jaar. Dat blijkt uit interne documenten die in handen zijn van de Volkskrant.

‘Overwinning van Trudeau is ook een overwinning voor onze planeet’ – 23 oktober

Justin Trudeau en zijn echtgenote Sophie zwaaien naar aanhangers nadat de verkiezingsuitslag heeft uitgewezen dat hij mogelijk opnieuw als premier van Canada aan de slag kan. Beeld REUTERS

Justin Trudeau heeft de parlementsverkiezingen gewonnen én verloren. De partij van de Canadese premier heeft de meeste zetels gehaald, maar verliest wel de meerderheid. Trudeau’s reputatie als wonderboy lijkt beschadigd, misschien wel permanent, toch zien diverse kranten ook positieve kanten.

Volgens The Washington Post is de overwinning van Trudeau ook een overwinning voor onze planeet. ‘Voor vele politici is het promoten van een CO2-belasting politieke zelfmoord. Zo bracht de kwestie in 2013 een Australische regering in 2013 ten val en zelfs de politiek in een milieubewuste staat als Washington in beroering, twee opeenvolgende steminitiatieven mislukten. Maar het verhaal van politieke zelfmoord heeft nu een gat ter grootte van Canada.’

Trudeau gaf tijdens zijn campagne toe dat hij verschillende keren zijn gezicht zwart en bruin had geschminkt en de voormalige procureur-generaal van Canada beschuldigde hem ervan haar onder druk te hebben gezet om een rechtsvervolging te staken. ‘Maar in deze uitdagende politieke omgeving heeft de premier grote beloften gedaan over klimaatverandering’, aldus The Washington Post. Hij had al een CO2-belastingstelsel opgelegd aan Canadese provincies en na de verkiezingsuitslag van maandag is er weinig twijfel dat het begin volgend jaar volledig zal worden ingevoerd. Hij had beloofd om twee miljard bomen te planten en veel ambitieuzere doelstellingen voor broeikasgasemissies aan te nemen - tot nulemissies in 2050.

‘Met deze initiatieven won de premier weinig stemmen in olieproducerende provincies als Alberta. Maar wanneer men de stemmen voor de liberale partij van Trudeau en kleinere partijen zoals de Groenen en de Nieuwe Democratische Partij optelt, heeft een duidelijke meerderheid de klimaatactie gesteund. Partijen die voorstander zijn van een beleid dat minstens zo hard is als dat van Trudeau, wonnen 63 procent van de stemmen.’

‘Zeker, de verkiezingen waren geen referendum over één issue. Maar de conservatieve tegenstanders van de premier vertrouwden op de conventionele wijsheid dat CO2-belastingen politiek gif zijn, hebben verloren.’ Misschien daarom dat Trudeau tijdens een van de vele speeches na zijn overwinning er ook nadrukkelijk op wees. ‘U hebt ons gevraagd nog meer visie en ambitie te tonen bij het aangaan van de grootste uitdaging van dit tijdperk, klimaatverandering. En dat is precies wat we zullen doen.’

Trudeau zal voor het verwezenlijken van zijn plannen wel een minderheidskabinet moeten gaan leiden en wordt daarmee afhankelijk van de linkse Nieuwe Democratische Partij (NDP). Een dergelijke constructie houdt het in Canada meestal niet langer dan twee jaar vol. Maar de Canadese krant The Globe and Mail is helemaal niet zo pessimistisch. Minderheidskabinetten (zoals die onder premier Lester B. Pearson in de jaren zestig) hebben het in het verleden helemaal niet zo gek gedaan, en zo’n regeringsvorm sluit aan bij het huidige politieke landschap.

‘Er waren zes kandidaten bij de leidersdebatten, die zes partijen vertegenwoordigden met een legitieme kans op het verkiezen van parlementsleden. Zelfs zonder electorale hervorming, is het menu van stemkeuzes gegroeid, stemmen afsnoepend van zowel de Liberalen als de Conservatieven. Daardoor is het moeilijker een toekomst voor te stellen waarin die twee partijen tot in den treure de meerderheid uitwisselen.

‘(…) Als een regering de meerderheid heeft, verhoudt zich dat niet echt tot de realiteit. Maar bij een minderheid, moet de uitvoerende macht de parlementsleden meer in ogenschouw nemen, zowel van de eigen als van andere partijen. Macht, grotendeels geconcentreerd in het kantoor van de premier, wordt mogelijk meer verspreid.

‘(…) Meerderheidsregeringen hebben hun voordelen, waarvan de voornaamste is dat ze dingen voor elkaar krijgen. Ze hebben de macht om bijna alles wat ze willen door te voeren via de Commons. (De Senaat is een ander verhaal). Maar het voorbeeld van Pearsons slagvaardige regering herinnert eraan dat een minderheid net zo ambitieus kan zijn als een meerderheid – of zelfs ambitieuzer. De wens om herkozen te worden, en de behoefte om verder te reiken voor steun, kan regeringen voorzichtig maken. Maar het kan ze ook dwingen om dapper te zijn.’

‘Boa’s bewapenen geen goed idee, politie laat burger in de steek’ – 21 oktober

Boa’s doen hun ronde in het centrum van Amsterdam en houden een man aan vanwege openbaar dronkenschap. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is een discussie die al jaren speelt: het wel of niet bewapenen van buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) en in welke mate. Eindelijk krijgen boa’s meer middelen om zich te verdedigen. Voormalig politieman en toezichthouder boa bij de politie, George Tabak, is sceptisch: ‘Boa’s mogen geen goedkope vervanger zijn van de politie, dat is vragen om risico’s.’

‘Deze discussie speelt inderdaad al járen, maar de essentie van het probleem blijft onbelicht: de politie trekt zich steeds meer terug uit het publieke domein en de boa’s vormen een goedkope oplossing voor het toezicht op straat’, stelt George Tabak, voormalig politieman en voormalig (uitvoerend) direct toezichthouder boa bij de landelijke politie-eenheid. ‘Het is een hele slechte zaak dat de politie zich terugtrekt, de burger wordt in de steek gelaten en loopt daarmee risico. Stel je voor dat een burger tegen iemand aanloopt die een wapen van de overheid heeft gekregen, maar daar eigenlijk niet op toegerust is? Dat is vragen om moeilijkheden.’

‘De boa-opleiding is veel te beperkt voor zulke mate van toezicht en handhaving van de openbare orde en veiligheid, en boa’s dan ook nog eens middelen geven om zich mee te verdedigen? Dat is net zoiets als iemand met een brommerrijbewijs achter het stuur van een vrachtwagen zetten, inclusief het risico op brokken. Boa’s zijn vaak laagopgeleid en krijgen vervolgens een boa-opleiding van drie maanden, terwijl een politieopleiding minimaal twee jaar duurt. Ook zijn er veel strengere selectie-eisen voor het toetreden tot de politie, op zowel fysiek, psychologisch als opleidingsniveau.’

‘Een boa inzetten als parkeerwachter of ondersteunend toezichthouder is natuurlijk prima, maar ze moeten de wanorde bij politie niet oplossen. Die wanorde heeft te maken met de politiecultuur, weinig motivatie door de vele reorganisaties en minder inzetbare capaciteit op straat. De politie stelt verkeerde prioriteiten: ze is weggedreven van haar kerntaak de burger te beschermen. Maar boa’s inzetten voor ‘politiewerk’ zonder dat daar wettelijke basis of noodzaak voor is: dat is voorbijgaan aan het onderliggende probleem. En vergeet niet: de burger voelt zich nog altijd onveilig.’

Dat lijkt een paradox: meer toezicht, een onveiliger gevoel en dat terwijl de criminaliteitscijfers toch juist dalen?

‘Die cijfers dalen, inderdaad, maar de aangiftebereidheid en handhaving lijkt ook lager. Deze cijfers geven dus een vertekend beeld. Als er niet wordt beboet, komt dit de cijfers ten goede, maar echt beter gaat het dus niet.’

Willem Hinskens, woordvoerder korpsleiding van de politie, beaamt dat er minder wordt gehandhaafd: ‘Dat klopt, de politie zet minder in op kleine overtredingen en wil daarvoor graag samenwerken met de boa. Wij houden ons meer en meer bezig met grotere overtredingen. Maar om te stellen dat de boa’s een goedkope oplossing zijn? Daar doe je de boa’s tekort mee. Overigens zijn het veelal lokale afwegingen vanuit gemeenten: de boa’s worden vooral ingezet voor verscherpt toezicht.’

Jaap Timmer, socioloog aan de Vrije Universiteit en gespecialiseerd in politie- en veiligheidsvraagstukken en met name het gebruik van ­geweld, begrijpt de behoefte van de boa’s aan wapenstokken en peppersprays niet zo goed. In een eerder interview gaf hij te kennen dat harde cijfers over agressiviteit jegens boa’s ontbreken: ‘het is een escalatie van gepiep’. Ook hij ziet, net als Tabak, een praktisch probleem: boa’s zijn onvoldoende getraind om met wapens om te gaan.

‘De nieuwe Brexit-deal is een persoonlijke triomf voor Johnson’ – 18 oktober

Boris Johnson geeft een persconferentie in Brussel, 17 oktober 2019. Beeld EPA

Boris Johnson en de EU zijn dan eindelijk akkoord, maar het Lagerhuis moet nog instemmen met de Brexit-deal. Terwijl het volgens The Telegraph hoog tijd is dat de deal doorgang vindt, betoogt oud-premier Gordon Brown in The Guardian dat het nog niet te laat is voor remainers: ‘We kunnen een gewaagd, nieuw plan onderhandelen om ervoor te zorgen dat Europa werkt voor het Verenigd Koninkrijk.’

Een ‘persoonlijke triomf’, noemt The Telegraph de deal die Johnson voor elkaar bokste en daarmee ‘het naar verluidt onmogelijke’ voor elkaar kreeg. Nu het Lagerhuis nog:

‘De koers van de verklaring is nu eindelijk wat het altijd had moeten zijn: richting een vrij handelsverdrag (FTA). Als de Brexit eenmaal heeft plaatsgevonden, praten we niet meer alleen maar met de EU, wat betekent dat veel irritante reguleringen die de Britten zo haten mogelijk verdwijnen als we andere FTA’s onderhandelen met de rest van de wereld. Bovendien is de hachelijke backstop weg.

‘(...) Johnson heeft met zijn heronderhandeling laten zien dat de Brexit meer dan mogelijk is. Dat is het altijd geweest. Het is niet eerder gebeurd vanwege de fouten van de May-regering, en nu deze zijn hersteld en het parlement een akkoord voor zich heeft dat gebaseerd is op instemming, is er werkelijk geen reden om tegen te stemmen. Dat zullen de SNP [Scottish National Party] en de Liberale Democraten zeker doen – hun fundamentalisme is een gegeven. Labour, daarentegen, liet zich leiden door een manifest in 2017 dat beloofde de Brexit te implementeren. De U-turn van de partij is schandelijk, maar individuele parlementsleden hebben nog steeds de kans om het juiste te doen, om Jeremy Corbyn te negeren en te leveren. Degenen die dat niet doen, tonen zichzelf fanatieke remainers die compleet ongeïnteresseerd zijn de in de overtuigingen van hun pro-Brexit kiezers.’

Dat de tot nu toe meest kansrijke Brexit-deal op tafel ligt, weerhoudt oud-premier Gordon Brown er niet van om in The Guardian alsnog te pleiten voor een nieuwe remain-deal:

‘We waren, en zijn nog steeds, vrij om nieuwe keuzes te maken. Ten eerste is het mogelijk om meer controle over onze grenzen terug te krijgen. We kunnen net als Duitsland arbeidsmigranten registeren wanneer ze aankomen; of, zoals België, een tijdslimiet opleggen bij verblijven zonder werk. In gebieden met een hoge werkloosheid, kunnen nieuwe banen als eerste worden geadverteerd bij lokale uitzendbureaus, zoals in Zwitserland. (...) Al deze opties zijn te implementeren binnen de algemene EU-principes van vrijheid van beweging naast verbeterde sociale en milieurechten.

‘Ten tweede kunnen we meer controle over onze wetten nemen op een manier die consistent is met EU-wetgeving door binnenlandse juridische hervorming die de suprematie van de Britse grondwet garandeert. Om directe grondwettelijke bescherming vast te stellen, kan het parlement een ‘soevereiniteitsverklaring’ uitvaardigen. Dat bevestigt het Britse voornemen om de grondwettelijke identiteit te beschermen bij het toepassen van Europese wetgeving. Het kan dan ook een ‘soevereiniteitsstatuut’ doorvoeren om de suprematie van de Britse grondwet te garanderen.

‘Er is dus een hervormde remain-deal voorhanden waarvan ik zeker weet dat Europa die zal accepteren, en die niet alleen een mislukte Brexit achter ons laat, maar ook terugtreding als pseudo-oplossing afwijst. In plaats daarvan kunnen we met vertrouwen vooruitgaan en – niet vanuit zwakte, maar vanuit kracht – een gewaagd nieuw plan heronderhandelen om ervoor te zorgen dat Europa werkt voor het Verenigd-Koninkrijk.’

‘We gaan het luchtvaartprobleem binnen nu en tien jaar niet oplossen’ – 16 oktober

Minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) werkt aan een regel om luchtvaartmaatschappijen die meer bijdragen aan het wereldwijde netwerk van bestemmingen, zoals KLM, te bevoordelen bij de verdeling van vliegrechten. Beeld ANP

Het kabinet wil de groei van vakantievluchten op Schiphol afremmen en het wereldwijde netwerk van bestemmingen uitbreiden. Maar meer KLM-vluchten en minder TUI-vluchten, is dat geen ongeëigend ingrijpen in de vrije markt? GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger en luchtvaartingenieur Joris Melkert reageren sceptisch.

De gelekte plannen voor de nieuwe Luchtvaartnota schetsen vooral dat de minister op de oude voet door wil, stelt GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger.

De minister blijft inzetten op de hub: het businessmodel van KLM waarbij mensen met korte vluchten worden opgehaald uit heel Europa en overstappen op een lange afstandsvlucht. Alleen is dit model sterk verouderd. Er zijn steeds meer directe vluchten van en naar alle plekken in Europa. En al die korte afstandsvluchten hebben een onevenredig grote impact op het klimaat de de leefomgeving.

De minister wil met een local rule deze overstapvluchten prioriteren boven vakantievluchten. Maar waarom wordt de rode loper uitgelegd voor de buitenlandse overstappers ten koste van directe bestemmingen en vakanties voor Nederlanders? Moet Schiphol niet in de eerste plaats een vliegveld zijn voor mensen die vanuit Nederland ergens heen moeten, of die Nederland willen bezoeken?

Ik ben het helemaal met de minister eens dat we de schaarse capaciteit van onze vliegvelden niet moeten besteden aan prijsvechters die werknemersrechten schenden en met spotprijzen ons verleiden tot het zoveelste overbodige stedentripje. Maar de oplossing daarvoor is een andere: stel een stevige tickettax en kerosineaccijns in die juist op de korte afstanden relatief hoog is.

Het is goed dat de minister eindelijk sturing wil op hoe we de capaciteit van onze vliegvelden zo nuttig mogelijk inzetten. Wat Schiphol is er in eerste plaats voor Nederland en niet voor de luchtvaartsector. Maar stuur dan op de schoonste en stilste vliegtuigen en het grootste maatschappelijk nut voor Nederland. Geef de laagste prioriteit aan die bestemmingen die ook per trein bereisbaar zijn, of waar al tientallen dagelijkse vluchten heen gaan. Gebruik die local rule om duurzaamheid in de luchtvaart aan te jagen, niet om het verouderde business model van KLM in de lucht te houden.

En als je dan serieus gaat voor de trein voor alle afstanden tot 800 kilometer, dan moet je er ook in investeren. De Railport Schiphol is kansrijk, maar vraagt wel dat we investeren in een robuust spoornetwerk. Snelle treinverbindingen naar Duitsland, een hub voor internationaal spoor.

Lucht- en ruimtevaartingenieur Joris Melkert van de TU Delft stelt dat we dit ‘zeer complexe economie versus milieuprobleem’ in de komende tien jaar niet gaan oplossen.

Als we de concept-Luchtvaartnota bezien, moeten we ons allereerst afvragen: wat is eigenlijk een vakantievlucht? Als ik als ondernemer iets wil opzetten aan de Turkse kust, dan reis ik zakelijk met bijvoorbeeld Corendon. Ook prijsvechter Easyjet doet veel aan zakenverkeer. Door te stellen dat je het aantal vakantievluchten op Schiphol een halt wilt toeroepen, zet je jezelf meteen vast in een moeilijke discussie.

Ook vrees ik een hoop gefronste wenkbrauwen in Brussel. Het betreft ongeëigend ingrijpen in de vrije markt. Daarnaast heb je het probleem dat Eindhoven geen groei meer aan kan en Lelystad verre van klaar is. Hoe ga je dan van Schiphol een hoofdluchthaven of hub maken terwijl de plekken voor het vakantieverkeer niet aan de vraag kunnen voldoen?

Dan is er nog de milieukwestie: vliegtuigen worden ieder jaar beter. Schoner en stiller. Er is zo'n 1 tot 1,5 procent verbetering per jaar. Dat biedt hoop voor de toekomst. Maar, het slechte nieuws is dat er wereldwijd een trend is van een groei van het luchtverkeer van 5 procent per jaar. Dan kom je netto nog altijd 4 procent slechter uit. Kies je voor het milieu, dan verslechtert je concurrentiepositie dus aanzienlijk. 

Elektrisch vliegen is op de korte termijn geen oplossing. Accu’s wegen nog altijd veel te veel. Stel je kunt op den duur elektrisch vliegen, dan is dat op afstanden van zo'n 350 kilometer, dus richting Londen, of wellicht naar Parijs of Berlijn. Maar daar kan je (tegen die tijd) ook de hogesnelheidslijn voor pakken. Hybride vliegtuigen, zoals vliegen op waterstof, en elektrische vliegtuigen met minder accugewicht, moeten nog worden ontworpen. We gaan het probleem van ‘milieuvriendelijker vliegen’ de komende tien à vijftien jaar dus niet oplossen.

Ook Natuur en Milieu is teleurgesteld over de plannen van minister Van Nieuwenhuizen. 

Begin deze maand bood de milieuclub nog een alternatieve luchtvaartnota aan waarin duidelijk werd gemaakt dat het tijd is voor een ‘fundamentele omslag’. Bovenaan het verlanglijstje van Natuur en Milieu, maar ook de milieuorganisaties Greenpeace en Natuur en Milieufederatie Noord-Holland, stond het schrappen van vluchten op Schiphol. Je zou dus verwachten dat Natuur en Milieu verheugd zou reageren op het voornemen van Van Nieuwenhuizen om de groei van vakantievluchten van Schiphol naar zonbestemmingen te temperen. Toch bestempelt Natuur en Milieu op sociale media de uitgelekte luchtvaartnota als ‘een vat vol tegenstrijdigheden’. ‘Uitstoot van CO2 naar beneden en geluidhinder verminderen, maar wel méér vluchten. Korte afstanden met de trein, maar geen investering in spoor. Krimp luchtvaart is onvermijdelijk, investeringen in internationaal spoor noodzakelijk!’

‘Geen boerenslimheid, maar boerenbedrog’ – 15 oktober

Boeren hebben de deur van het provinciehuis in Groningen met een tractor eruit geduwd en zijn het gebouw binnengegaan tijdens de protestactie. Beeld ANP

De stikstofuitstoot moet drastisch omlaag, veehouders moeten dieren inleveren. Het gevolg: boze boeren en confrontaties bij provinciehuizen maandag. Lezers zijn ontsteld over de ‘Hollandse staatsgreep’ en de ‘trekkerterreur’. Een bloemlezing.

Trekkerterreur

‘Onze stikstofboeren hebben zich met hun intimiderende trekkerterreur geframed als slachtoffers van de klimaat- en stikstofellende’, vindt Gerard Mensink uit Utrecht. ‘In allerijl worden noodzakelijk maatregelen ingetrokken. ‘Het volk’ heeft alle begrip voor de ellenlange files door geblokkeerde snelwegen. En tja, dan maar geen woningbouw en wat minder natuur.’

‘Tegelijkertijd krijgen liedjeszingende klimaatactivisten die een straat in Amsterdam blokkeren de volle laag. Dat de landbouwondernemers voor 40 procent verantwoordelijk zijn voor de problemen, lijkt er steeds minder toe te doen.’

Hans Weggen uit Wageningen vraagt zich af in wat voor een land wij leven. ‘Jongeren die zich bezorgd maken over het milieu en op een brug gaan zitten om het autogebruik af te remmen, worden gearresteerd en zes uur vastgehouden, en krijgen elk een boete van bijna 400 euro.’

‘Boeren die de grootste file ooit in Nederland creëren, die hekken rammen rondom het Malieveld, die met de trekker op autowegen rijden, die deuren van een provinciehuis proberen te rammen en de ervoor staande agenten belagen, zijn die gearresteerd en zes uur vastgehouden door de politie? Krijgen die nu een gevangenisstraf? Want bedreiging van ambtsdragers en hulpverleners kan niet meer worden afgedaan met een boete of taakstraf. Of gaan protesterende en geweld gebruikende boeren vrijuit in tegenstelling tot vredelievende jongeren? In wat voor land leven wij?’

Grote machines

Groninger Henk Poortinga vindt het ‘stuitend’ dat je met een grote mond en met grote machines ‘kennelijk je (on)gelijk op een brute manier kunt afdwingen’. ‘Daar kunnen hulpverleners, leraren, gepensioneerden, mensen in de zorg et cetera nog heel wat (hopelijk niet) van leren.’

‘En dat terwijl, hoe je het ook meet, wendt of keert, de agrarische sector het stikstofprobleem substantieel mede veroorzaakt. Ik hoop oprecht dat onze rechtsstaat tegen deze methodes bestand blijkt.’

Boerocratie

Is Nederland soms een ‘boerocratie’ vraagt Marten Verbruggen uit Bilthoven zich treffend af. 

Jan Willem Breuk uit Amsterdam gaat zelfs zo ver om te spreken van een ‘Hollandse staatsgreep’: ‘Hoe pleeg je een Hollandse Staatsgreep? Verzamel wat makkers met tractoren, ram en/of blokkeer een provinciehuis en de politici aldaar weten niet hoe snel ze moeten ingeven.’

Scholte Drooger uit Amersfoort roept boeren op te stoppen met vervuilen. ‘Tijdens de protesten vervuilen de boeren nog meer dan ze al doen met hun bedrijfsvoering. De dieseltractoren worden misbruikt als reis-, vervoersmiddel en breekijzer in plaats van landbouwwerktuig. Met hun acties leggen ze het verkeer stil met kilometers file als gevolg en nog meer vervuiling. Oftewel, nog meer vervuiling bovenop de al bestaande vervuiling.’

‘Ik kan er geen boerenslimheid in herkennen, wel boerenbedrog. VVD en CDA zijn hierbij zachte heelmeesters. De hand die zij uitreiken naar de boeren is een vleiende en valse hand, door veel boeren nog steeds met beide handen aangepakt. We zullen afscheid moeten nemen van de intensieve veehouderij en de duurzame landbouw verder moeten ontwikkelen en uitbreiden.’

Handvol trekkers

‘De dag van de boze boeren is nog niet om of Sheila Sitalsing heeft haar column al klaar. Zoals altijd met overzicht, wijsheid, scherpte, humor en in een heerlijke stijl’, aldus Wouter Lucassen uit Den Haag. En met een conclusie die ook vandaag weer staat als een huis: ‘Dát bedoelen ze in personeelsadvertenties wanneer ze om bestuurlijke competentie vragen: dat je de consequenties overziet als je ergens een handtekening onder zet, en dat je niet alles meteen laat lopen bij een handvol trekkers op de stoep.’ 

‘De wonden van de dictatuur onder Franco zijn nog niet geheeld’ – 14 oktober

Protest in Barcelona dat het verboden referendum over Catalaanse onafhankelijkheid memoreert, 1 oktober 2019 in Barcelona. Beeld AFP

Negen prominente Catalaanse separatisten zijn veroordeeld tot lange celstraffen. Het is olie op het vuur in het voortdurende debat over de ‘Catalaanse kwestie’. Volgens de een moet de EU optreden tegen de ‘Spaanse repressie’, volgens de ander hebben juist de Catalaanse krachten achter het referendum democratische waarden geschonden: ‘Catalaanse separatisten lappen de grondwet aan hun laars.’

Laura Prat Bertrams, oprichter van Spanje.cat, wil middels een petitie dat de EU zich hard maakt voor de Catalaanse separatisten:

‘Als tijdens het referendum van 2017 de Spaanse staat met geweld optreedt tegen vreedzame burgers, zie ik hoe mannen en vrouwen van in de negentig, de generatie van mijn vader, bruut worden geweerd bij stemlokalen. Zij, die volwassen geworden zijn tijdens de dictatuur van Franco, voelen opnieuw de repressie aan den lijve. En toen begreep ik waarom de Catalanen jaarlijks met honderdduizenden de straat op gaan voor meer democratie.

‘(...) De Spaanse repressie is inmiddels ook doorgedrongen tot de Europese Unie. Drie rechtmatig gekozen europarlementariërs mogen hun zetel niet innemen. Daar is de Spaanse staat voor gaan liggen. Daarmee zijn miljoenen Europeanen van hun politieke rechten beroofd. Dit maakt van de Catalaanse kwestie een Europese kwestie, omdat onze democratische waarden in het geding zijn.’

Schrijver Jan Mansvelt Beck hoopt dat de parlementariërs de petitie links laten liggen:

De democratische waarden geschonden? Kom nou. Het zijn niet de Spaanse politici die deze waarden hebben geschonden, maar de Catalaanse politici die het referendum hebben georganiseerd. In 1978 hebben de Catalanen massaal vóór de Spaanse grondwet gestemd. De grondwet geeft de spelregels weer van de democratie en benadrukt de eenheid van Spanje. Door het organiseren van een referendum en het uitroepen van de republiek Catalonië lappen de Catalaanse separatisten de grondwet aan hun laars. Inderdaad, een schending van de democratische waarden, maar niet door de Spaanse politici.’

Ook Douwe Kraan, woonachtig in Barcelona sinds 2000, reageert:

‘Het Catalaanse separatisme is niet een groepje oproerkraaiers, maar een complex fenomeen dat 3,5 miljoen Catalanen met verschillende ideologische achtergronden aangaat. De Catalaanse kwestie bestaat al eeuwen, de wonden van de dictatuur onder Franco zijn nog niet geheeld.

‘Het referendum van 1978, waarin Catalanen vóór de Spaanse grondwet hebben gestemd, was democratisch, maar verre van vlekkeloos. Aanhangers van Franco hadden het leger nog onder controle, bezaten vrijwel alle belangrijke banken en bedrijven en waren nauw verweven met de alom aanwezige katholieke kerk. Daarnaast stelde het referendum alleen een vraag (‘Keurt U het project van de grondwet goed?’), het bood geen alternatieven of mogelijkheden onderdelen te verwerpen. Bovendien was 60 procent van de huidige meerderjarige bevolking van Spanje niet geboren of kiesgerechtigd, waardoor velen deze grondwet niet als onaantastbaar beschouwen.

‘De Spaanse rechtsstaat is verre van perfect. Zo beperkt de ‘knevelwet’ (‘Ley Mordaza’, een antiterrorismewet), herzien in 2015 door een Partido Popular-meerderheid, de vrijheid van meningsuiting. Internationale en Europese instellingen zoals Verenigde Naties en Amnesty International hebben aangedrongen op het intrekken van deze wet. Daarnaast heeft het Europese gerechtshof verschillende malen aangedrongen op wijziging van het systeem van benoeming van rechters en opperrechters. In het huidige systeem speelt de regering een veel grotere rol de Europese regels van scheiding tussen regering en rechtsmacht toestaan.

‘Ook bestaat een aanzienlijk deel van de Spaanse wetgeving, vooral op politiek gebied, uit de tijd van Franco. Omdat deze wetten elders in Europa (terecht) geen equivalenten hebben, worden uitleveringsverzoeken niet ingewilligd. De absurde situatie van verkozen leden van het Spaanse en Catalaanse parlement die niet hun plaats in het Europese parlement kunnen innemen, is een gevolg van de keuze voor juridische non-oplossingen voor politieke problemen.

‘Het stuk van Mansvelt Beck verhult veel feiten en is karakteristiek voor de conservatieve, centralistische Castiliaanse zienswijze.’

OPINIEBLOG – 10 OKTOBER

Lees hier het vorige Opinieblog terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden