opinieblog

Opinieblog - Is de tijd van ‘zwientie tikken’ voorbij? ‘Mensen treiteren vooral zichzelf’

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media of lezersbrieven, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Het Open Nederlands kampioenschap zwientie tikken in Luttenberg. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Liefhebbers zien in ‘zwientie tikken’ een onschuldige traditie, dierenbeschermers vinden dergelijke spelletjes met dieren ‘niet meer van deze tijd’. Het is een debat dat niet zomaar wordt beslist, denkt milieufilosoof Martin Drenthen: ‘Over dierenwelzijn is iedereen het nu eens, maar de dierenbescherming wil nog een stap verder gaan.’

Volgens voorstanders worden de varkens goed voorbereid op zwientie tikken, komen ze uit een Beter Leven-stal en ervaren ze geen stress. Wat is dan eigenlijk het probleem?

Martin Drenthen, milieufilosoof aan de Radboud Universiteit Nijmegen: ‘Iedereen is het erover eens dat dierenleed verleden tijd moet zijn, dat is het goeie van dit verhaal. Ook voorstanders zeggen: zolang het dier er geen last van heeft, kan het geen kwaad. Dat punt is wel zo’n beetje beslecht. Maar de dierenbescherming wil nog een stap verder gaan: ook als dieren geen last of lijden ervaren, verdienen ze het niet om op deze manier behandeld te worden. Het gaat dan over waardigheid, over niet gebruikt worden voor triviale doeleinden. En zo denken we ook over mensen: we vinden dat je respectvol met menselijke lichamen niet omgaan, ook als ze onder narcose zijn of nadat ze zijn gestorven.’

Betekent dat inderdaad dat tradities met dieren hun beste tijd gehad hebben?

‘Het is al vooruitgang en een verandering van denken dat dierenwelzijnsoverwegingen nu worden meegenomen. Vroeger waren de argumenten dat het er niet toe deed als dieren pijn leden, of dat ze zelfs geen pijn konden hebben. Als je de redenering van de dierenbescherming overneemt, dat je dieren hun eigen leven moet laten hebben, worden een heleboel andere dingen ook problematisch. Denk aan het fokken van dieren voor eigen gebruik.

‘Het debat is echt een botsing van twee manieren van kijken, en zal niet zomaar worden beslist. Het gaat over levensbeschouwelijke kwesties, over hoe we naar onszelf kijken en hoe we vinden dat wij als mensen kunnen zijn. Er zijn verschillende visies op wat het leven goed en menswaardig maakt, dus die discussie zal nog wel even doorgaan.’

Waarom wordt het ene spel afgeschaft (zoals katknuppelen en ganstrekken) en het andere niet (zwientie tikken, Kallemooi)?

‘Bij tradities waar het heel aannemelijk is gemaakt dat ze inderdaad stress en leed veroorzaken, is er meer steun voor afschaffen. Verder speelt het respect voor bepaalde tradities een rol. In deze tijd van globalisering, waarin lokale tradities onder druk staan, vinden veel mensen het fijn om te zeggen: dit is iets van ons, dit is hoe we zijn. Daarvoor worden ook tradities uitgevonden of wordt teruggegrepen op een verleden dat niet heeft bestaan. Een andere factor is de afkomst van de kritiek: als dat door buitenstaanders wordt geuit, komt dat heel anders aan dan vanuit de eigen gemeenschap.’

Lezersreacties

Ook lezers van de Volkskrant laten van zich horen. Zo vindt Eki Steenhuisen uit Eelde de boel wat overtrokken:

‘Dat dieren bescherming nodig hebben tegen de gruwelijkheden die aan het menselijk brein ontspruiten, staat buiten kijf. Maar als de mens beschermd moet gaan worden tegen de onzinnigheden die dierenbeschermers verzinnen, wordt het toch wel de omgekeerde wereld. Bij zwientie tikken treitert de mens zichzelf door in de modder te gaan wroeten. Het varken verblijft in zijn/haar natuurlijke habitat. Stress? Daar zorgen Animal Rights en de Partij voor de Dieren wel voor.’

Mariette Reineke uit Amsterdam zet vooral vraagtekens bij onze voorkeuren qua entertainment:

‘Zondag vond het Nederlands kampioenschap zwientie tikken plaats, waarbij mensen geblinddoekt in de modder tikkertje spelen met varkens. Nu is de vraag of het nog van deze tijd is om beesten te gebruiken voor spelletjes. Bij het zien van de foto komen er bij mij toch echt twee andere vragen naar boven: waarom hebben wij de behoefte om door de drek te kruipen om een spelletje te spelen met varkens en waarom vinden wij het leuk om hiernaar te kijken?’

Zo’n goeierd was Bill Clinton niet voor Monica Lewinsky - 14 augustus

Monica Lewinsky in december 2018. Beeld Jordan Strauss/Invision/AP

Monica Lewinsky kan zich ongegeneerd profileren als slachtoffer in haar affaire met de toenmalige president Bill Clinton, schreef Volkskrant-columnist Heleen Mees. Aanleiding is de documentaireserie The Clinton Affair. Maar zo heilig was ze niet, betoogt Mees. Volkskrant-lezers verbazen zich over haar redenering. Ironisch: ‘Onze Bill treft geen blaam, de goeierd.’ Lezersreacties op ons Opinieblog.

Eigen schuld, dikke bult?

Wat een onnozele column van Heleen Mees over de Lewinsky-affaire. Bill Clinton heeft haar niet misbruikt maar Monica Lewinsky stuurde erop aan door verliefd te doen en haar ondergoed te laten zien. En hé, he’s a man and she’s a woman. He Tarzan, she Jane. What real man can resist?! Nou, dat slut-shaming (met name door de advocaten van Clinton) had niet gemogen, geeft Mees gul toe, maar onze Bill treft geen blaam, de goeierd.

Je vraagt je af of Mees er wel iets van begrepen heeft? Bovendien heeft onze Bill een hele reeks van dit soort incidenten achter de rug, om nog maar te zwijgen dat nét bekend is geworden dat hij ook vrolijk meevloog op de Lolita-expres van Epstein. En tóch meent Mees dat het echt eigen schuld dikke bult is van Lewinsky en dat Clinton er niets aan kon doen en niet fout zat, Paula Jones en God weet wie nog meer, ten spijt. Dat ze zich nou niet doodschaamt, Mees wel te verstaan, Lewinsky schaamt zich al dood.

Een meisje in de klas wordt verliefd op de leraar. Ze gedraagt zich ernaar en doet verliefd. Mag de leraar daar op in gaan? Hm? Een vrouw wordt verliefd op de psychiater tijdens de sessies en doet verleidelijk. Mag de psychiater daar op in gaan? Hm? Een stagiaire wordt verliefd op de president en doet verleidelijk. Mag de president daar op in gaan? Hallo? Wordt er al iemand wakker daar? Machtsverhoudingen, ongelijkheid, afhankelijke positie. Joehoe Heleen, wakker worden!

Franke Knapen, Broek in Waterland

Bill Clinton: MeToo?

Wel erg dat nu ook al Bill Clinton moet worden toegevoegd aan de lange lijst van MeToo-slachtoffers. Hij, slechts de president van Amerika , wordt op een sluwe wijze verleid door een uitgekookte stagiaire van het Witte Huis. Hij kon er toch niets aan doen dat zich een seksuele affaire ontspon, zegt Heleen Mees. Het was allemaal haar schuld. Toch?

Klein verschil met de andere MeToo-slachtoffers is dat het slachtoffer zelf (Bill Clinton) na wat ophef gewoon door kon gaan met zijn leven. Geen vuiltje aan de lucht. Trump zou hebben gezegd: it is just a boy. That is what boys do.

En Monica Lewinsky de dader? Die werd de jaren erna uitgekotst, met de nek aangekeken, kwam nergens meer aan het werk, werd uitgelachen, bespot in allerlei talkshows. Wie is hier nu slachtoffer?

Yvonne Welzen, Breukelen

Lewinsky doet zich niet als slachtoffer voor

Met vrienden als Heleen Mees heb je geen vijanden meer nodig want als er iemand zichzelf níet schetst als een ontoerekeningsvatbare vrouw is het Monica Lewinsky wel. Het is mede door de prachtige documentaire The Clinton Affair dat er een duidelijk beeld wordt geschetst hoe de liefde van Monica voor Bill groeide en ze was zeker geen slachtoffer dat onder dwang heeft gehandeld; andere vrouwen in zijn omgeving waarschijnlijk wel! Nergens in de documentaire laat ze zich daar ook op voorstaan, ze heeft heel veel zelfkennis en blikt met weinig verwijten over Mr. President terug. Haar meeleven met slachtoffers van Epstein nu staat los van haar eigen situatie, ze wenst ze op Twitter sterkte en een snel hervinden van emotionele balans niks #metoo.

Als Bill zich al belazerd voelde door Lewinsky dan had hij zelf niet in de grootste etalage ter wereld een buitenechtelijke relatie moeten beginnen. Of mag hij zich van Mees op ontoerekeningsvatbaarheid beroepen door zicht op een string van een stagiaire?

Nina Müller, Den Oever

De verhuurdersheffing is een ‘ordinaire huurdersheffing’ - 13 augustus

Een huis in de Vogelbuurt, Amsterdam-Noord. Beeld RV

De verhuurdersheffing en de dominante rol van woningcorporaties in de huursector van de grote Nederlandse steden doen nog altijd veel stof opwaaien. Lezers en ervaringsdeskundigen reageren: ‘De verhuurdersheffing wordt helemaal niet door de corporaties betaald. Hij wordt bij de corporaties geïnd. Maar omdat de inkomsten van de coöperaties voornamelijk uit huren bestaan, zijn de lasten gewoon voor de huurders.’

‘Columnist Frank Kalshoven stelt dat de corporaties ‘rijke stinkerds’ zijn en gewoon belasting moeten betalen. Ongeacht hun sociale doelstelling. Vanuit de kring van deskundigen en corporaties is hierop beschaafd verontwaardigd gereageerd: wat ons betreft volstrekt onvoldoende’, aldus Maarten de Boer, voorzitter van het bewonersplatform Vogelbuurt en IJplein in Amsterdam.

‘De verhuurdersheffing wordt helemaal niet door de corporaties betaald. Hij wordt wel bij de corporaties geïnd. Maar omdat de inkomsten van de coöperaties voornamelijk uit huren bestaan, zijn de lasten gewoon voor de huurders. Voor een klein deel rechtstreeks, via hogere huren (enigszins afgezwakt door huurtoeslagen). Voor het overgrote deel indirect; in de vorm van achterstallig onderhoud en uitstel van de hoogst noodzakelijke verbeteringen.

Schimmel

‘Wij nodigen Kalshoven uit om eens bij ons in buurt te komen kijken. De huren zijn niet hoog, maar de kwaliteit die daarvoor wordt geleverd is beneden alle peil. De huizen zijn gehorig, slecht geventileerd, ze hebben schimmel, verrotte vloeren, ondeugdelijke en gevaarlijke elektra en niet te vergeten torenhoge energierekeningen. Wat extra steekt is dat de heffing alleen bij sociale huurwoningen wordt geïnd.

‘De snelgroeiende groep van particuliere verhuurders van duurdere huurwoningen blijft geheel buiten schot, volledig in strijd met het elementaire beginsel dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Dan het budgettaire argument: volgens Kalshoven betekent afschaffing van de verhuurdersheffing dat er op andere overheidsuitgaven zal moeten worden bezuinigd. Bijvoorbeeld op onderwijs. Een argument dat geen hout snijdt.

‘De verhuurdersheffing is ingevoerd tijdens de crisis, om de gaten te dichten van de grote reddingsoperaties van banken en verzekeraars. Die crisis is voorbij. De dure reddingsoperaties blijken uiteindelijk zelfs geld te hebben opgeleverd. Ook de budgettaire situatie is totaal veranderd. Anno 2019 hebben wij weer een begrotingsoverschot. Zodanig dat gezaghebbende instituten, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF), aandringen op belastingverlaging.

‘Wat nou ‘lekker ding’? Gewoon een wangedrocht.’

Scheve schaats

Hedzer van Houten, voormalig eindverantwoordelijke van een woningcorporatie, vindt dat de verhuurdersheffing moet worden afgeschaft: ‘De corporaties hebben in de vorige eeuw een cruciale rol gespeeld in de realisatie van betaalbare en kwalitatief goede huisvesting voor mensen met een kleine portemonnee. Ook de revitalisering van naoorlogse wijken, de zogenaamde Vogelaarwijken, is door veel corporaties effectief ter hand genomen. Doordat een klein aantal corporaties een scheve schaats heeft gereden, viel de politiek in het begin van deze eeuw en masse over deze sector heen: onterechte verguizing. 

‘Sinds het neoliberalisme de dienst uitmaakt in Den Haag, worden de corporaties jaarlijks geconfronteerd met de verhuurdersheffing. Die overigens geen verhuurdersheffing is, maar een ordinaire ‘huurdersheffing’, want uiteindelijk zijn de huurders het kind van de rekening. De consequenties daarvan hebben we onder meer kunnen lezen in stukken van Johan Conijn en Hesther van Buren en Mirthe Biemans van woningcorporatie Rochdale in de Volkskrant van donderdag 8 augustus: weinig of geen nieuwbouw voor de laagste inkomens met enorme wachttijden voor een huurwoning als gevolg, in welke categorie dan ook.’

Marktdenken

‘Niet de vermogende, maar voornamelijk de laagste inkomens dragen direct bij aan het tekort van de huidige overheid. En horen of lezen we hieromtrent brede landelijke weerstand bij de vertegenwoordigers van deze sector, zoals Aedes en de Woonbond? Helaas niet. 

‘Er is een reële, haalbare en laagdrempelige oplossing, mits de politiek zich daarvoor wil inzetten. Een oplossing die voor de overheid geen extra belasting betekent, maar wel de politieke moed vraagt om het marktdenken een halt toe te roepen. Stop met het leegzuigen van de corporatiesector door de ‘huurdersheffing’ af te schaffen en zet deze vrijvallende middelen in om meer woningen te realiseren en de bestaande voorraad te verduurzamen. Door middel van verplichte jaarlijkse prestatieafspraken tussen gemeenten en corporaties is dit prima te reguleren.’

‘De gemiddelde drugsgebruiker gaat niet met een paar zakken pillen op stap’ - 12 augustus

Bezoekers van het Sziget-festival in Boedapest, 11 augustus 2019. Beeld Reuters

Op het Hongaarse festival Sziget zijn twee jonge Nederlanders met grote hoeveelheden drugs opgepakt. Past dit in een trend waarin drugsgebruik onder jongeren steeds normaler en steeds minder een taboe wordt?

Ferry Goossens, drugsexpert bij het Trimbos-Instituut, denkt dat dat wel meevalt: ‘Dit gaat echt om een enorme hoeveelheid. De gewone feestganger in Nederland is niet bezig met zulke grote hoeveelheden. Je ziet dat jongeren soms kopen onder elkaar, maar dat is echt iets anders dan handel.’

Goossens ziet wel dat er makkelijker over drugsgebruik wordt gesproken, ‘maar dat is weer iets anders dan gebruiken’. Ook worden bepaalde middelen, zoals xtc, vaker door jongeren gebruikt dan voorheen. ‘Maar dat gebruik gewoner is en iemand daardoor denkt: ik ga met een paar zakken pillen op stap, is niet bepaald een geluid dat we horen van de gemiddelde uitgaander. Mensen kunnen het risico nemen omdat ze het lucratief vinden, maar ze zijn zich wel bewust van die risico’s. En natuurlijk kent Nederland ook handelaren die prijslijsten in brievenbussen gooien, maar dat is een ander verhaal dan de gemiddelde student die een keer iets gebruikt.’

Volgens Goossens lijkt de normalisering van drugsgebruik onder de jeugd groter door de aandacht in de media. ‘Het overgrote deel van de jongeren gebruikt niet, of heeft dat zelfs nooit gedaan. De stijging van het gebruik staat niet in verhouding tot de stijging van het aantal berichten over het gewoner worden van drugsgebruik.’ Dat neemt niet weg dat voorlichting nog altijd relevant is, waarbij het Trimbos zich ook specifiek richt op uitgaanspubliek dat drugs gebruikt: ‘Dat doen we door middel van onze publiekssite, Drugsinfo.nl, en activiteiten op bijvoorbeeld het gebied van lachgas. Dan maken we filmpjes voor feestgangers, maar ook een handreiking aan gemeenten.’

‘Een koe is een crimineel met een onnodig grote CO2-voetafdruk’ - 9 augustus

Een koe en een kalfje op een boerderij in Lujan, omgeving Buenos Aires, Argentinië. Beeld Reuters

Het VN-klimaatpanel is er duidelijk over: we moeten écht veel minder vlees eten om de opwarming van de aarde te beperken. In Duitsland klinkt de roep om meer belasting op vlees, maar daarover zijn de meningen in Europese media verdeeld. ‘In de strijd om de planeet te redden ontketent nieuw-links een nieuwe klassenoorlog tegen de armen.’

Volgens Tagesschau.de zou het verhogen van de belasting op vlees slechts sleutelen aan details betekenen:

‘Het echte probleem is het landbouwbeleid van de Europese Unie, dat binnenkort opnieuw hervormd wordt. Duitsland krijgt elk jaar 6 miljard euro uit Europese potjes (...) maar geen van deze subsidies gaat naar duurzame landbouw. Hoe meer hectares je hebt, hoe meer geld je krijgt. Het systeem is defect. De EU moet kleinere en middelgrote ondernemingen belonen en niet industriële installaties.’ Ook zou de EU moeten beginnen met het toewijzen van veel meer geld aan milieuvriendelijke landbouw. ‘Dit zou leiden tot minder vlees. Immers, als de vraag hetzelfde blijft, zou dit vlees duurder zijn, maar niet worden gesubsidieerd. Een systeemverandering is wat nodig is.’

Voor het Tsjechische Echo24 grenst het idee van vleesbelasting aan het belachelijke, waarbij links een klassenoorlog tegen de armen ontketent:

‘Een koe is een crimineel met een onnodig grote CO2-voetafdruk. Een gemiddelde koe produceert blijkbaar 3 ton broeikasgassen in vergelijking met 2 door een mens. Dit betekent dus dat er geen plaats is voor koeien en varkens in deze wereld. Als vlees om politieke redenen duurder zou worden, zouden de armen het meest worden getroffen. Voor rijke mensen – in het Westen vaak groenstemmers – is een duur biefstuk geen probleem, hetzelfde geldt voor dure benzine, dure elektriciteit of dure vliegtickets. Het klinkt ongelooflijk, maar in de strijd om de planeet te redden ontketent nieuw-links een nieuwe klassenoorlog tegen de armen.’

De Franse krant Libération vindt dat de nadruk van het IPCC-rapport om onze voedselproductie aan te passen erg serieus genomen moet worden:

‘Hoe meer tijd passeert en hoe meer alarmerende verslagen, hoe meer we ons realiseren dat onze toekomst afhangt van een daadwerkelijke sociale transformatie die nu moet beginnen. Het is niet genoeg om te fietsen in plaats van auto te rijden, of om de trein te nemen in plaats van het vliegtuig. We moeten ons alledaagse leven heroverwegen en de centrale rol die voedsel daarin speelt. Kiezen voor korte leveringsketens, peulvruchten en seizoensfruit en -groentes. Het afstemmen van wat we eten op de seizoenen en onze directe omgeving – het zal ons allemaal geen kwaad doen.’

‘Wat minder soorten in de natuur’ is wel erg - 8 augustus

Koraal op het Groot Barrièrerif verbleekt door opwarming van het zeewater. Beeld afp

Het interview waarin filosoof Bas Haring zaterdag stelde dat we niet zo moeilijk moeten doen als er een paar soorten in de natuur verdwijnen, maakt veel los bij de Volkskrant-lezers. Vooral ontstemming, zeker nadat columnist Elma Drayer Haring was bijgevallen. Bioloog Jaap Kaandorp schrijft dat het verdwijnen van planten in Noord-Holland, ‘laat zien dat we in Nederland onze leefomgeving aan het vergiftigen zijn’. 

‘Bas Haring betoogt dat de natuur best met wat minder soorten toe kan. Hij noemt als voorbeeld het platteland van Noord-Holland. Door overmatige stikstofbelasting zijn een groot aantal soorten planten uit dit landschap verdwenen en mede door het gebruik van neonicotinoïden (een gif duizend maal zo giftig voor insecten als DDT) is 76 procent van de insectenpopulatie in de laatste 25 jaar verdwenen. Is dit erg? Allereerst gaat het me, als bioloog, aan het hart dat al deze mooie soorten verdwijnen, ik zou ze heel graag nog aan mijn kinderen en later hopelijk aan mijn kleinkinderen laten zien. Verder laat dit zien dat we in Nederland onze eigen leefomgeving aan het vergiftigen zijn en onze laatste stukjes overgebleven natuur vernietigen.

‘In zijn verhaal gaat Bas Haring volledig voorbij aan de vraag waarom soorten verdwijnen. Deze vraag of het erg is dat soorten verdwijnen is vergelijkbaar met de vraag of het erg is dat de kanarie in de kolenmijn doodgaat. Ik denk dat we ons wel zorgen moeten maken over het verdwijnen van soorten. De CO2-concentratie in de atmosfeer komt nu boven de 400 ppm en het oceaanwater is hierdoor 25 procent zuurder geworden sinds het begin van de industriële revolutie; we moeten vele miljoenen jaren in de tijd teruggaan om vergelijkbare waarden terug te vinden in de zee en atmosfeer.

‘Kanaries die we nu op grote schaal zien afsterven zijn de koraalriffen. Naar schatting is 40-50 procent van de koralen in het Groot Barrièrerif is afgestorven in de laatste twintig jaar. De verwachting is dat de koraalriffen zoals we die nu kennen binnen enkele decennia verdwenen zullen zijn. Dit is ook een Nederlands probleem: het grootste beschermde natuurgebied in Nederland is het Saba Rif ter grootte van de provincie Utrecht. Hiermee verdwijnt een van de mooiste ecosystemen op aarde en tevens centrum van biodiversiteit.

‘Moeten we ons zorgen maken? Het is helaas niet zo simpel zoals in Bas Harings betoog dat we een paar koraalsoorten kunnen ruilen voor een paar miljard ton sojabonen (of een paar miljoen ton stukken vlees) om de groeiende wereldbevolking van voedsel te voorzien. Klimaatverandering en oceaanverzuring dreigen ongekende gevolgen te hebben voor ecosystemen op aarde en op de mens zelf. Ik denk dat we beter, zoals recent voorgesteld door Thomas Crowther, kunnen beginnen met het planten van een biljoen bomen en het stoppen van de ontbossing van het Amazonegebied.

‘Het verdwijnen van soorten is een belangrijk signaal dat niet moet worden genegeerd. Bas Haring wil provoceren, mijns inziens is zijn verhaal vooral naïeve en onverantwoordelijke aandachttrekkerij.’

Jaap Kaandorp, universitair hoofddocent Computational Biology, Universiteit van Amsterdam

‘Iedere insider weet: de verhuurdersheffing is de roze olifant in de kamer’ - 7 augustus

De nieuwe huurwoningen in Utrecht die tussen de 805 en 1.170 euro per maand moeten gaan kosten. Beeld Rebecca Fertinel

De columns van econoom Frank Kalshoven in de Volkskrant over de woningmarkt roepen veel weerstand op. Zo schrijft Kalshoven ‘de verhuurdersheffing is eigenlijk best een lekker ding’ en ‘het is een belasting voor rijke stinkerds’. Woningcorporaties met maatschappelijke doelstellingen of niet: ‘ze zijn vermogend.’ Onder meer Johan Conijn, emeritus hoogleraar Woningmarkt van de Universiteit van Amsterdam, reageert: ‘Hij slaat de plank volledig mis, de verhuurdersheffing heeft geleid tot minder investeringen: ambities om betaalbaar te wonen kunnen niet worden gerealiseerd.’

Johan Conijn legt uit: ‘Iedere insider weet dat de verhuurdersheffing de ‘roze olifant in de kamer’ is. Tot mijn verbazing noemt Frank Kalshoven in twee achtereenvolgende columns in de Volkskrant (‘Het Spel’ en ‘De Knikkers’) de verhuurdersheffing ‘een lekker ding’. Hij beschouwt deze heffing als een geschenk voor de woningmarkt. Enige overdrijving is Kalshoven niet vreemd. Nu slaat hij de plank echter volledig mis.

‘De verhuurdersheffing is in 2013 ingevoerd. Het jaar daarop is de nieuwbouw van woningcorporaties gehalveerd van 30 duizend naar 15 duizend woningen. Dat kwam erg ongelukkig uit tijdens de crisis, toen de bouwproductie al sterk was gedaald. We kampen nog steeds met de naweeën hiervan. De belangrijkste oorzaak van de daling van de woningbouw door woningcorporaties was dat de verhuurdersheffing een forse negatieve impact had op het eigen vermogen. Het vooruitzicht dat vanaf dat moment op een sociale huurwoning een forse heffing rustte, leidde tot een daling van de waarde van de woningen en een lagere waarde vertaalt zich rechtstreeks in een lager eigen vermogen. En met een lager eigen vermogen dalen de investeringen. Zo simpel is dat.’

Geen vrije markt

Ook Hester van Buren en Mirthe Biemans, respectievelijk bestuursvoorzitter en manager strategie bij woningcorporatie Rochdale, nemen stelling tegen Kalshovens betoog. ‘Hij pleit voor een woningmarkt waar de ‘markt’ meer zijn werk kan doen en staat niet alleen in zijn geloof dat de vrije markt de woningnood zal oplossen. De marktprijs van een woning wordt grotendeels bepaald door waar die woning staat en heeft weinig meer van doen met de kostprijs. Vergelijk de prijzen van woningen in Amsterdam en Drenthe maar eens. Omdat grond schaars en niet te produceren is, weet iedere econoom dat de wetten van de vrije markt niet gelden. 

De Volkskrant liet zien dat de grootste buitenlandse beleggers al evenveel woningen hebben als een grote woningcorporatie. Woningen die in sneltreinvaart opgekocht en verkocht worden met als enig doel om er geld aan te verdienen. Bijna de helft van de verkochte huurwoningen wordt opgekocht door buitenlandse investeerders. Hoewel er zeker Nederlandse marktpartijen zijn die wel woningen bijbouwen en investeren voor de lange termijn, doen deze nieuwe partijen dat niet. Deze ‘marktwerking’ werkt vooral prijsopdrijvend.’

Maar, betogen de Rochdale voorvrouwen: ‘Huisvesting is geen financieel product maar een eerste levensbehoefte en een grondrecht.’

Marktfetisjist

Lezer Harry Bleeker uit Amsterdam is het daar roerend mee eens: ‘Fatsoenlijk wonen is een recht. Eigendom is niet het belangrijkste mensenrecht. Van Kalshoven toont zich in zijn beschouwingen over de verhuurdersheffing een ware marktfetisjist. Als de markt goed kan werken is hij tevreden. Dat hij daarmee het kind met het badwater weggegooid lijkt bijzaak. Volkskrant-columnist Peter Giesen schreef recent treffend: ‘Het is veelzeggend dat deze woorden – een betaalbaar huis voor iedereen – utopisch klinken. Veertig jaar geleden was het heel gewoon, in een veel armer Nederland.’

‘Corporaties zijn vermogende organisaties, maar niet per definitie rijke stinkerds’, reageert Mirk Jacobs, manager Wonen bij onroerend goed ontwikkelaar en verhuurder Geste Groep in Rijswijk. ‘Net zoals pensioenfondsen hebben zij te maken met een omvangrijke lastenplicht. Indirect door het aanbieden van ‘goedkope’ huurwoningen om haar maatschappelijke functie, zijnde betaalbare huisvesting, te bewerkstelligen. Deze niet-marktconforme huurprijzen zijn echter lastig te kwantificeren naar vrije markthuurprijzen. Alleen al door het verstorende effect van 2,3 miljoen corporatiewoningen die als gevolg in de vrije markt komen. 

Mooiste meisje van de klas

‘Makkelijker zijn de directe lasten. Een kleine greep: exploitatiekosten, groot onderhoud, onroerendezaakbelasting (ozb), vennootschapsbelasting en financiering. Tel daarbij het ondernemingsrisico zoals leegstand, debiteuren, herwaarderingen en regulering op en onderaan de streep blijkt een minder rooskleurig beeld. Extra regulering zoals de in 2013 ingevoerde verhuurdersheffing vergroot de druk op inkomsten en daarmee in nieuwe investeringen.

‘Het echte probleem is echter het algehele woningtekort in Nederland. Corporaties en marktpartijen zijn niet in staat om de gevraagde 75.000 nieuwbouwwoningen per jaar te realiseren. Bouwkosten rijzen de pan uit en besluitvorming komt traag tot stand. In plaats van de verhuurdersheffing als ‘lekker ding’, stel ik graag het mooiste meisje van de klas voor: goedkoper aanbieden van gemeentelijke gronden voor maatschappelijk gewenste projecten.’

Ook wetenschappers kiezen geen partij voor Kalshoven, zei concluderen: de verhuurdersheffing is een ‘onding’. De verhuurdersheffing, waarmee de Staat jaarlijks 1,7 miljard euro ophaalt bij vooral corporaties, leidt tot economische verstoringen. De heffing kent perverse prikkels en valt uit rechtvaardigheidsoogpunt moeilijk te verdedigen, vinden de onderzoekers. 

Zal Trump iets doen tegen de dodelijke cocktail van wapens en racisme? - 6 augustus

Familieleden van slachtoffers in El Paso tijdens een wake met kaarsen maandag. Beeld AFP

President Trump veroordeelde het ‘witte superioriteitsdenken’ in een verklaring maandag, als reactie op de aanslag in El Paso door een zelfverklaarde ‘witte nationalist’. Maar van een strengere wapenwet wilde hij niet weten; niet de wapens zijn volgens hem het probleem maar een falende psychiatrische zorg. Hij kreeg opnieuw een storm van kritiek, vooral uit Democratische hoek, met het verwijt dat hij zelf de haat juist aanwakkert. Zelfs oud-president Obama sprak zich uit, zonder Trumps naam te noemen. Hij riep op tot een duidelijke veroordeling van ‘elke van onze leiders die het klimaat van angst en haat voedt en racistische sentimenten normaal maakt; leiders die mensen die er niet uitzien als wij demoniseren of beweren dat andere mensen, immigranten inbegrepen, onze manier van leven bedreigen.’ Een selectie van commentaren op ons Opinieblog.

Newsweek

Newsweek-columnist Brant Rosen is doodongerust over het klimaat van extreem-rechtse aanslagen, militante racisten en antisemieten ‘belagen ons allemaal’.

‘De tijd is aangebroken voor een ingrijpende interventie. We zouden moeten kunnen verwachten van elke tak van de overheid om duidelijke en onmiskenbare actie te ondernemen om de groei van het witte superioriteitsdenken in onze natie een halt toe te roepen. We moeten eisen van elke politicus, elke mediapersoonlijkheid, elke opiniemaker en elke religieuze leider het giftige racisme te benoemen en te veroordelen, uit welke hoek die ook komt, zeker ook als die komt uit het Witte Huis.

‘We kunnen echt niet langer debatteren over de vraag of onze president de opkomst van wit extremisme stimuleert en de toename van massale schietpartijen. Dat doet hij. Op geen enkele oprechte manier valt dit te ontkennen. Dezelfde persoon die een menigte aanzette ‘send her back’ te scanderen over het Somalisch-Amerikaans Congreslid Ilhan Omar, dezelfde persoon wiens tweets steeds racistischer worden, dezelfde persoon die witte extremisten in het Witte Huis ontvangt, is meer dan een deel, een groot deel, van het probleem. Hij is de katalysator van veel van het geweld.’

The Wall Street Journal

The Wall Street Journal verwerpt de beschuldigingen waarin Trump medeverantwoordelijk wordt gesteld voor extreemrechtse terreur: ‘De moordenaar in Dayton was links, maar leg de schuld niet bij senator Warren.’ 

‘De linkse uitlatingen van de schutter in Dayton zijn alleen maar van belang omdat de media en Democratische politici een direct verband hebben gelegd tussen het anti-immigranten-‘manifest’ van de schutter in El Paso en Donald Trump en de Republikeinse Partij. Na zo veel schietpartijen de laatste tijd is het ontmoedigend te zien hoe snel de zaak van deze twee diepgestoorde schutters wordt overwoekerd door de aandrang om politieke oorzaken aan te wijzen.’

Fox News

Op Fox News haalt columnist en radiopresentator Todd Starnes uit naar Democraten als Beto O’Rourke en media als CNN: ‘Ik was in het bijzonder misselijk door de manier waarop werd bericht over het bloedbad in El Paso. Amerikanen werden afgeslacht in Texas door een binnenlandse terrorist. Maar in plaats van te rouwen om de slachtoffers, vroeg CNN Democraten om president Trump om beurten af te ranselen.’(..)

‘Ik vrees dat de gevestigde media zo geïnfecteerd zijn geraakt door het ‘Trump is waanzinnig-sydroom’ dat ze nationale onrust zou willen riskeren om de president uit zijn functie te verdrijven. Ik bid dat dit niet zo is. Maar het vitriool dat afgelopen weekend van mijn tv-scherm spoot laat weinig twijfel dat er een kwaadaardige bedoeling achter zit. En daarom denken CNN en de Democraten niet twee keer na voordat ze de slachtoffers van een ernstig bloedbad misbruiken om niet alleen onze president te belasteren, maar ook zijn aanhangers. Het is niet alleen triest, het is verderfelijk.’

The New York Times legt wel een verband met het giftige klimaat, waarin witte extremisten aanslagen zich gesteund voelen bij het plegen van racistische aanslagen. ‘We hebben een probleem van wit nationalistisch terrorisme.’  In een hoofdcommentaar doet de krant suggesties hoe dit kwaad te bestrijden.

‘Gematigde leden van politiek rechts moeten meer doen om witte nationalisten te veroordelen, zelfs als de president hen veroordeelt met de ene kant van zijn mond en met de andere etnonationalisme propageert.

‘Adverteerders hebben de plicht geen tv-programma’s te sponsoren die flirten met wit nationalisme of dat onomwonden aanprijzen.

‘Religieuze leiders moeten zich geroepen voelen wit nationalisme van de kansel te veroordelen.

‘De namen van personen die terrorisme anoniem online stimuleren, moeten openbaar worden gemaakt.

‘Zij die sympathiseren met de ideologie van wit nationalisme maar het geweld betreuren moeten nauw samenwerken met politie en justitie om ervoor te zorgen dat geestverwanten die naar geweld neigen geen toegang krijgen tot wapens als de semi-automatische aanvalswapens die zo’n vernietigende uitwerking hebben.

‘En het belangrijkste: de Amerikaanse politie en justitie moeten net zo hard achter witte nationalisten aangaan als ze hebben gedaan met de radicale moslimterroristen.’

Reclame in de trein? ‘Geen bezwaar, zolang de informatie op peil blijft ’ - 5 augustus

De NS maakt op haar website reclame met de tekst ‘Onderweg lekker koeien tellen’. Beeld Screenshot NS

Reclame komt terug in de trein: buiten promoties op perrons gaat de NS vanaf september advertentieruimte verkopen op de schermen die in de trein hangen. Naast informatie over aankomsttijden en werkzaamheden verschijnen er straks dus reclameboodschappen voor wasverzachters en hondenvoer in beeld. Ergerlijk of heeft de reiziger geen bezwaar? Rover en enkele lezers reageren.

‘Wij hebben geen bezwaar tegen reclame in de trein, zolang de advertentie-inkomsten worden gebruikt ten gunste van de ov-reiziger’, stelt Chris Vonk, woordvoerder van Rover, de vrijwilligersvereniging van en voor reizigers van het openbaar vervoer. ‘Zo kan de informatievoorziening op stations nog altijd een stuk beter. Vooral bij uitval van treinen moeten de verwijzingen beter, via schermen maar ook de omroepberichten op de perrons.

‘Ook is het belangrijk dat de informatievoorziening in de trein op peil blijft. De reclame in de trein moet niet overheersen en informatie mag niet verdwijnen.’ Vonk spreekt vol vertrouwen: ‘De NS is sowieso wat terughoudend als het gaat om reclame, dus we voorzien geen problemen.’

Lezer Henk Moraal uit Waalre heeft een tip voor de NS: ‘Als er dan toch reclame op de informatieborden in de trein moet komen, doe het dan als volgt: 4 seconden reclame afgewisseld met 4 seconden reis informatie, dan weer 4 seconden reclame et cetera. Wat informatie betreft wordt het dan niet slechter want nu zit je nooit 5 minuten naar een bollenveld te kijken.’

Erik de Vroom uit Leiden is ‘na wat aanvankelijke weerstand’ toch voorstander van reclame in de trein. ‘Want dat betekent natuurlijk dat de prijs van een kaartje fors omlaag kan. En dat is hard nodig: dit weekend uiteindelijk maar met z’n tweeën met de auto naar het voetbal gegaan omdat, zelfs inclusief 15 euro parkeerkosten, het openbaar vervoer twee keer zo duur bleek te zijn.’

Een verlaging van de treinprijzen is volgens Rover niet nodig, aldus Vonk. ‘Zolang de prijzen door NS maar niet meer worden verhoogd dan de inflatie voorschrijft. Er zijn tal van andere opties. Zo werken we samen met de NS aan kortingskaarten en verschillende abonnementen die er voor zorgen dat er buiten de spits toch goedkoop kan worden gereisd.’

‘Mensen beseffen niet dat fokdieren gehandicapte dieren zijn’ - 2 augustus

De bambino sphynx, een haarloze poes met verkorte voorpoten. Beeld Getty Images

Voor het eerst heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit een fokbedrijf van ‘designerkatten’ officieel gewaarschuwd. De NVWA gaat meer handhaven, overtreding van een fokverbod kost een fokbedrijf 1.500 euro. Is het genoeg? Sarah Pesie van organisatie Dier&Recht: ‘Sommige fokkers hebben er gewoon maling aan.’

‘De waarschuwing van de NVWA aan deze kattenfokker was het gevolg van een handhavingsverzoek van Dier&Recht. Het is een signaal naar andere fokkers dat de wet daadwerkelijk gehandhaafd gaat worden,’ vindt dierwetenschapper Sarah Pesie, actief bij de dierenrechtenorganisatie. Dat werd ook wel tijd, want al in april kondigde minister Schouten nieuwe handhavingsregels voor het fokken van designerkatten aan.

Al veel langer, sinds 2014, is het verboden om dieren te fokken die mogelijk zieke nakomelingen krijgen. Waarom kan dit dan nog altijd gebeuren?

‘Men deed lang vaag over wat een zieke nakomeling was, of zou kunnen zijn. Nu is er wetenschappelijk onderzoek gedaan naar kenmerken van katten, zoals kraakbeenafwijking in de korte pootjes of kruloren. Het is bewezen dat als ouders daar klachten van hebben, de jonkies die ook krijgen. Door de concrete richtlijnen is het niet alleen beter te handhaven door de NVWA, maar ook duidelijker voor fokbedrijven bij welke uiterlijke kenmerken, zoals kortsnuitige honden, ze niet door mogen fokken.

‘‘De NVWA gaat niet actief op zoek naar fokkers dus Dier&Recht blijft handhavingsverzoeken indienen. Er staan nog steeds katten op Marktplaats te koop die in feite niet gefokt hadden mogen worden. De minister heeft wel overleg gehad met Marktplaats, om te voorkomen dat ze in het zwarte circuit worden verkocht. En misschien is ook een importverbod het overwegen waard.’

Op overtreding van het fokverbod staat een boete van 1.500 euro. Haalt dat iets uit?

‘Als een kitten 1.000 euro op de markt kost, is een boete van 1.500 euro een lachertje.  Fokkers kunnen ervoor kiezen om de kosten van de boetes door te rekenen aan klanten of om een kat voor minder geld uit het buitenland te halen. We weten dat de boete ter sprake kwam bij hondenfokkers en werd weggelachen. ‘Ik maak m’n puppy 200 euro duurder, dan heb ik m’n boete eruit.’ Sommige fokkers hebben er helaas dus maling aan. Maar de NVWA heeft gezegd dat er nog meer handhavingsverzoeken liggen voor andere fokkers en dat ze deze serieus nemen en verwachten dat ze in de toekomst vaker zullen handhaven.’

Waar komt toch die behoefte aan gefokte ‘pronkdieren’ vandaan?

‘Uit wetenschappelijk onderzoek naar hondenrassen blijkt dat bepaalde kenmerken, zoals uitbollende ogen of een ingedeukte snuit, sympathie oproepen. Dat geldt ook voor dieren die ziek zijn en regelmatig zorg nodig hebben, dan is het een soort kindje waar je voor moet zorgen. En wat betreft katten die er extreem uitzien, zoals de bambino: je houdt ervan, of je vindt het afschuwelijk. Sommigen zullen ermee willen choqueren of pronken, de meesten zullen het gewoon echt leuk vinden en er een goed gevoel van krijgen.

‘De meeste eigenaren zijn zich niet bewust van het dierenleed erachter. Die zien hun kat gewoon lopen en denken: die heeft nergens last van. Dat neemt niet weg dat er klachten zijn. Als een kat bijvoorbeeld geen snorharen heeft, mist er echt een manier om te communiceren en de wereld te beleven. Tel daar ook nog gewrichtsklachten bij op... Deze dieren zijn dubbelgehandicapt, en het is zo onnodig. Daarom is voorlichting zo belangrijk: we moeten continu uitleggen waarom dit niet goed is voor een dier.’

Raskatten Wijzer

Met welke gebreken kampen raskatten zoal? De Raskatten Wijzer maakte een overzicht met de meest voorkomende.

Oud opinieblog – 1 augustus

Lees hier ons vorige opinieblog terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden