opinieblog Aretha Franklin

Opinieblog – ‘Aretha Franklins stem was een pure, pijnlijke en onvergetelijke uitdrukking van de Amerikaanse geschiedenis’

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media of lezersbrieven, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Bij de ster van Aretha Franklin in de Hollywood Walk of Fame hebben bewonderaars bloemen, berichtjes en andere aandenkens neergelegd. Foto AFP

Ach, Aretha Franklin: hoeveel bewonderaars in de wereld zullen gisteren en vandaag niet een plaat van haar hebben opgezet, of een cd gedraaid, een YouTubefilmpje hebben bekeken? De reacties op het overlijden van de ‘Queen of our souls’ (Paul McCartney) en de odes aan haar leven blijven stromen op de sociale en in de traditionele media. Het Opinieblog treurt mee met een keuze daaruit.

Oud-president Barack Obama op Twitter: ‘Aretha hielp de Amerikaanse ervaring te definiëren. In haar stem konden we onze geschiedenis horen, in zijn geheel en in elke schakering – onze macht en onze pijn, onze duisternis en ons licht, onze zoektocht naar vergeving en ons zwaarbevochten respect. Moge de Koningin van de soul rusten in eeuwige vrede.’

Actrice Whoopy Goldberg op Twitter: ‘Aretha Franklin KONINGIN van de soul, de stem van een generatie, de enige in haar soort, dulde geen onzin en liep nergens voor weg, ze droeg bont naar een inauguratie en tartte iedereen er wat van te zeggen, ze is nu in het pantheon van Gods groten, in de boezem van haar familie. Ze was mijn vriendin, condoleances voor haar familie en voor ons allemaal.’

De schrijver Alain Mabanckou (Congo-Brazzaville/Frankrijk) op Twitter: ‘Haar stem zal het timbre en geheim bewaren van de onsterfelijkheid.’

Zangeres Christina Aquilera vertolkte de bewondering van jongere sterren voor de oude diva: ‘Aretha was zo’n tijdloze inspiratie voor mij en zoveel anderen, de ultieme koningin, dank je voor de gave van je stem, muziek en onwankelbare soul.’ En ook zangeres Britney Spears, die zei: ‘Jouw nalatenschap en muziek zal ons voor altijd inspireren en ook toekomstige generaties.’ Zangeres Celine Dion noemde haar ‘de soulful-ste en inspirerendste zangeres van onze tijd’. Zangeres Annie Lennox: ‘Ze heerste op het allerhoogste niveau.’

En een paar oudgedienden in de popmuziek. Mick Jagger (zanger Rolling Stones): ‘Ze was zo inspirerend en waar je ook was, ze nam je altijd mee naar de kerk.’ Zangeres Bette Midler: ‘Ze was een muzikale vuurtoren voor mij, een gids en inspirator met elke noot.’ Zangeres Barbra Streisand: ‘Het is moeilijk je een wereld zonder haar voor te stellen. Ze was niet alleen een unieke, briljante zangeres, maar haar toewijding aan de burgerrechten heeft een onuitwisbare invloed op de wereld gehad.’

In The New York Times schrijft de Afrikaans-Amerikaanse journalist en kunstcriticus Wesley Morris over de diepere lagen van Franklins hit Respect:

‘Officieel is ‘Respect’ een song over een relatie. Zo schreef Otis Redding het. Maar liefde was niet wat de interesse van Aretha Franklin had. De openingszin is ‘What you want, baby, I got it’. Maar haar ‘What’ is een klap in het gezicht. Dus Franklins bewerking ging over macht. Ze had het recht te worden gerespecteerd – door een of andere knul, misschien wel door haar land. Just a little bit. Wat had de liefde daarmee te maken?

‘Afhankelijk van het huis waar je bent opgegroeid en van hoe oud je bent, is ‘Respect’ waarschijnlijk een lied dat je al vroeg hebt geleerd. De spellingsles aan het eind helpt. En ook de explosies van ‘sock it to me’ die hier en daar opduiken. Maar eigenlijk is de reden waarom je ‘Respect’ leert, is de manier waarop ‘Respect’ wordt gezongen. Redding maakte er een brandende smeekbede van. Franklin veranderde de smeekbede in de meest empowering populaire opname die ooit is gemaakt.

‘Franklin stierf op donderdag, 76 jaar oud, wat betekent dat ‘Respect’ een nog belangrijker rol in je leven zal spelen dan gebruikelijk. De volgende keer dat je het hoort: let op wat je doet met je handen. Die zullen wijzen – op een persoon, een auto of een wortel. Ze zullen op je heupen rusten. Je nek zou best eens kunnen draaien. Je zult grommen. Grote kans dat je je beter dan goed voelt. Gegarandeerd dat je je onverslaanbaar voelt.’

David Remnik schrijft een ode op de site van The New Yorker: ‘Aretha Franklins stem was een pure, pijnlijke en onvergetelijke uitdrukking van de Amerikaanse geschiedenis en het Amerikaanse levensgevoel, van de collectieve ervaring van zwarte Amerikanen en van haar eigen leven. Aretha Franklin sprak zelden over haar innerlijke leven, haar crises – ze was omzichtig met vrijwel iedereen – en toch was het geluid dat zij maakte, de emoties die zij uitdrukte en belichaamde, net zo onderscheidend als die van Bessie Smith en Billy Holiday, Louis Armstrong en John Coltrane. Welke artiest bouwde een steviger en volmaakter ereboog dan zij, van de songs uit de eerste prijs-de-Heer-huizen en zwarte kerken tot de blues, r&b, pop en hiphop? Net als Ray Charles en Sam Cooke, combineerde Franklin de zaken van de geest met die van het lichaam; alles van haar, zo leek het, was in elke maat. En hoewel niemand die stem en frasering kon imiteren – de extatische uithalen, de eigenaardige ombuigingen van de noten, dat gevoel voor net-na-de-maat-zingen – was haar invloed immens. Beyoncé zei eens dat haar eigen ‘soulfulness’ komt van ‘de gospel, van Aretha’.

‘Gebed, liefde, lust, plezier, wanhoop, verscheurdheid, feminisme, Black Power – je kunt je geen performer voorstellen met een diepere, fundamentelere reflectie op haar tijd.’

‘Trumps aanval op de pers komt zeer dicht in de buurt van aanzetten tot geweld’ - 16 augustus

The Boston Globe van 15 augustus. De krant riep nieuwsorganisaties op de aanvallen van president Trump op de media te veroordelen. Foto AFP

Vandaag protesteren op initiatief van The Boston Globe zo’n 350 Amerikaanse media tegen president Trumps continue aanvallen op de pers als ‘vijanden van het volk’ en brengers van ‘nepnieuws’. Kennelijk is dat nodig, stelt NRC vast in zijn commentaar.

‘Nooit eerder naderde Trump de Britse schrijver George Orwell zo dicht, die in de sombere toekomstroman 1984 schreef dat de Partij de burger tenslotte verbood te geloven wat hij zag en las. Alleen de partij (i.c. de president) stelt nog vast wat waar is, en wat niet. Deze president leeft in zijn eigen dimensie, een digitale werkelijkheid waarin alleen zijn feiten en beelden gelden. De rest is figurant of fout.

‘Televisiejournalisten stellen vast dat ze bij campagnebijeenkomsten worden uitgejouwd en bedreigd. Dit Witte Huis hitst burgers succesvol op, in termen die rechtstreeks ontleend zijn aan het totalitaire vocabulaire. ‘Vijand van het volk’ is van oorsprong een term waarmee de beschuldigde van zijn burgerrechten wordt ontdaan zodat hij standrechtelijk kan worden geëxecuteerd. Het werd gebruikt in de Franse Revolutie om er de gang naar de guillotine mee te bespoedigen. De NSDAP duidde er sociaal-democraten, communisten, homo’s, joden en zigeuners mee aan. Stalin gebruikte het voor saboteurs, spionnen, contra-revolutionairen.

‘Trumps gebruik van de term is dan ook te beschouwen als een systeemaanval op de Amerikaanse democratische rechtsstaat. En dus op de vrijheid van de burger om zich te kunnen informeren en zich daar zonder angst in het openbaar over te kunnen uitspreken’, constateert NRC.

Trumps anti-media campagne heeft gevolgen, signaleert The Guardian. Zo vindt 44 procent van de Republikeinse kiezers dat de president in staat moet worden gesteld nieuwsorganisaties te sluiten wegens ‘slecht gedrag’. Ruim de helft van de Republikeinen blijkt, volgens een opinie-onderzoek van deze week, de nieuwsmedia inderdaad te beschouwen als ‘vijanden van het volk’.

De Britse krant wijst erop dat Trump het niet laat bij scheldpartijen. Zo onthulde de voormalige chef van de FBI James Comey dat de president hem had gesuggereerd om journalisten in de gevangenis te zetten wanneer zij gelekte informatie publiceren.

The Guardian haalt met instemming de commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties aan, die deze week de aanvallen van Trump op de pers ‘zeer dicht in de buurt van aanzetten tot geweld’ noemde. ‘In juni werden vijf redacteuren van de Capital Gazette in Maryland doodgeschoten door een inwoner. Zij kunnen weleens niet de laatste slachtoffers zijn.’ 

Haantjesgedrag van Trump en Erdogan - 15 augustus

Goed, dan komen de Amerikaanse iPhones Turkije ook niet meer in. Dat is de meest recente zet van de Turkse president Erdogan in zijn sanctieschaakspel met zijn Amerikaanse collega Trump. Door de versnelde koersval van de lira zijn het nu nog vooral de Turkse burgers die last hebben van de ruzie. Maar de escalatie van het conflict dreigt veel meer (Europese) landen mee te sleuren. Verontruste commentaren in Nederlandse, Turkse en andere media op ons Opinieblog.

Olie op het vuur

De regering van Erdogan gooit olie op het vuur, schrijft Ahmet Insel in de Turkse oppositiekrant Cumhuriyet.

‘Objectief bezien komt de grootste bedreiging van de nationale belangen niet van buiten ons land, maar van binnenuit, uit het centrum van het erdoganisme. De boef die de Verenigde Staten leidt en diens politieke en economische sancties zijn niet de enige factoren die de neerwaartse spiraal van financiering in buitenlandse valuta versterkt. Een grote crisis ligt in het verschiet die regionale en nationale oorzaken heeft, aangewakkerd door politieke en economische factoren. De gebeurtenissen sinds de regering maatregelen aankondigde, laten zien dat de zaak uit hand loopt. En de manier waarop de regering daarop reageert, gooit alleen maar olie op het vuur.’ 

Haantjesgedrag

Columnist Hans van Zon schrijft in het AD:

‘Het geschil tussen de verenigde Staten en Turkije is vooral een botsing tussen Donald Trump en Recep Tayyip Erdogan. Twee leiders die te trots zijn om voor de ander te buigen. Toch zou het goed zijn als de ruzie zou worden bezworen. Beide landen hebben te veel te verliezen. Zeker op strategisch niveau.

‘Ze zijn bondgenoten in de Navo, ze delen belangen in de Syrische oorlog. Bovendien zijn Amerikaanse strafmaatregelen tegen Turkije en de daarmee in gang gezette vrije val van de lira, de Turkse munt, wel het laatste wat Erdogan kan gebruiken. De Turkse economie kreunt en het leven wordt door de inflatie met de dag duurder. Haantjesgedrag is dan niet op zijn plaats.’

Verbrand alle schepen

Arnout Brouwers schreef in het commentaar van de Volkskrant:

‘Erdogans diplomatie lijkt geënt op de slogan ‘verbrand alle schepen achter je’. Zijn gelegenheidscoalitie met Rusland is een doodlopende straat, en hetzelfde geldt voor zijn onnodig escalerende ruzies met de VS, Israël, en de Europeanen. President Trump gooide vrijdag olie op het vuur met nieuwe sancties – wat Erdogan verleidde tot het dreigement dat hij desnoods nieuwe bondgenoten gaat zoeken. Zo wordt, met de oplopende emoties, ook de inzet almaar hoger. Te hopen valt dat de crisis Erdogan dwingt tot meer realiteitsbesef. Zijn oproep aan de Turken om hun harde valuta in te ruilen voor lira laat zien dat dit moment nog niet is aangebroken.’

One-man-show

Het hoofdredactionele commentaar van Trouw met als kop ‘Door iedereen behalve zichzelf de schuld te geven, blokkeert Erdogan de uitweg’:

‘De grote waardedaling van de Turkse lira kun je beschouwen als een normale correctie op basis van gangbare economische wetten. (..)

‘De aanpak van de Turkse valutacrisis wordt echter complexer door de houding van de Turkse president. Erdogan is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een autoritaire, nationalistische leider die weinig tegenspraak duldt. Zijn optreden tot nu toe heeft het afnemende vertrouwen van internationale investeerders en financiers eerder verder ondermijnd dan hersteld.

‘Zo is volgens hem de val van de lira veroorzaakt door een internationaal complot tegen Turkije. Hij maakt ruzie met de Amerikaanse president Trump die vervolgens forse importheffingen oplegt op Turks staal en aluminium. Een voor de markt logische maatregel om de inflatie tegen te gaan – renteverhoging – sluit hij vooralsnog uit. (..)

‘Turkije is nu een one-man-show van een president die alles en iedereen de schuld geeft en zelf buiten schot blijft. Dat is bepaald geen goed recept voor het herstel van vertrouwen in tijden van crisis.’

Europa bemiddel!

Columniste Barçin Yinanç van Hürriyet Daily News roept de EU op te bemiddelen:

‘Europese leiders die beschikken over betere vaardigheden voor crisismanagement moeten hun diplomatieke talent gebruiken om de crisis tussen de VS en Turkije te beteugelen voor die uit de hand loopt zonder weg terug. Terwijl Turkije de trans-Atlantische alliantie nodig heeft als tegenwicht voor Rusland, heeft Europa het op één na grootste leger van de Navo nodig in de gespannen verhoudingen met Moskou. Bovendien kan Europa niet verwachten van een land met een geruïneerde economie om als barrière tegen buitenlandse terroristische strijders te dienen en om miljoenen vluchtelingen op te blijven vangen.

Het zou een verstandig initiatief zijn als enkele Europese leiders zich zouden opwerpen als bemiddelaars tussen de twee regeringen om op zijn minst een oplossing zonder gezichtsverlies te vinden voor de huidige patstelling. Tegelijkertijd kunnen ze dan de gelegenheid aangrijpen om te wijzen op het belang van de rechtsstaat en wat er zou moeten gebeuren om een betere sfeer van samenwerking te krijgen in de trans-Atlantische gemeenschap.’

As van Trump-slachtoffers

In de Britse krant Daily Telegraph ziet Mark Almond een groot risico in de confrontatiestrategie van Trump: ‘Een as van Trump-slachtoffers kan gevaarlijk worden.’

‘Donald Trumps lukrake aanpak om schurkachtige rivalen met sancties te treffen, schept een as van sanctieslachtoffers. Individueel zijn Iran, Turkije, Rusland en zelfs China kwetsbaar voor Amerikaanse druk. Maar als deze landen in elkaars armen worden gedreven, zou hun onderlinge steun en gezamenlijke kracht om onrust te veroorzaken, de Amerikaanse maatregelen weleens averechts laten uitpakken. Misschien kan een samenspanning van Iran en Turkije nog worden gebagatelliseerd als twee dronkaards die tegen elkaar aanleunen in de veronderstelling dat ze een lantaarnpaal als steun hebben gevonden. Maar voeg Rusland en China hier aan toe en ze hebben plotseling een nieuw geopolitiek achterland.’

Cuba in debat over de nieuwe grondwet: verandering op komst of meer van hetzelfde? - 14 augustus

Een Cubaanse verpleegkundige bekijkt de conceptgrondwet bij een bijeenkomst in een kliniek in Havana, 13 augustus. Foto Reuters

Deze week is het publieke debat over de hervormde Cubaanse grondwet van start gegaan. Door heel het land vinden tot half november bijeenkomsten plaats waarbij inwoners de conceptversie, reeds goedgekeurd door het parlement, bediscussiëren. Ook Cubanen die zijn geëmigreerd worden uitgenodigd om zich te mengen in de discussie, maar onder hen heerst de mening dat de publieke sessies toch wel uitdraaien op het klakkeloos aannemen van de voorgestelde hervormingen. Over de uiteindelijke versie spreekt het volk zich uit in februari 2019 tijdens een referendum.

Status quo

Volgens een analyse van The Economist verandert er weinig essentieels. ‘Veel veranderingen zijn slechts versoepelingen met terugwerkende kracht. Zo’n 600 duizend Cubanen zwoegen reeds als cuentrapropistas (zelfstandigen). Van januari tot oktober 2017 ontving Cuba meer dan 2 miljard aan directe buitenlandse investeringen. Theoretisch was dit allemaal illegaal, aangezien de grondwet van 1976 privébezit verbood.

‘De aanpassingen in de structuur van de regering zijn substantiëler, maar ook deze weerspiegelen concessies aan de realiteit. De regel dat toekomstige presidenten tussen de 35 en 60 moeten zijn ten tijde van de inauguratie en maar twee termijnen van vijf jaar mogen dienen, had Raúl al aangekondigd.’

‘Stap achteruit’

Ook de Cubaanse hoofdredacteur Reinaldo Escobar van het onafhankelijke 14yMedio.com ziet vooral hoe het huidige politieke systeem in stand wordt gehouden: ‘Artikel 3 begint met de stelling dat de verdediging van het ‘socialistische vaderland’ de hoogst haalbare eer is en de belangrijkste plicht van elke Cubaan. Het maakt duidelijk dat ‘iedereen’ met ook maar de neiging om de geldigheid van het socialisme te betwijfelen, tegen het vaderland is. En dat burgers die sympathiseren met het systeem zich door de grondwet gerechtvaardigd voelen om diegenen met alle mogelijke middelen te bestrijden.

‘Het schild wordt zelfs nog ondoordringbaarder in Artikel 224, onder de titel Hervorming van de Grondwet. Daarin wordt toegevoegd dat de standpunten over de onherroepelijkheid van het socialisme en het politieke systeem ‘in geen geval te hervormen zijn’.’

Buitenlandcommentator Andrés Oppenheimer van de Miami Herald ontwaart in de hervormde grondwet zelfs een stap achteruit ten opzichte van de oorspronkelijke grondwet: ‘In artikel 5 staat dat ‘De Communistische Partij van Cuba, en verder niemand, de superieure macht van de maatschappij en de staat is’. Waar een vergelijkbare clausule in de grondwet van 1976 is opgenomen, zijn er nu de woorden ‘en verder niemand’ aan toegevoegd.’

‘Revolutie binnen een revolutie

Een specifieke aanpassing waar veel om te doen is, is de legalisering van het homohuwelijk. Tegenover kritiek vanuit christelijke bewegingen staat lof vanuit de progressieve hoek. Rubén Gallo, docent aan Princeton University en auteur van Theorie en praktijk van Havana, noemt de hervorming ‘een revolutie binnen een revolutie’ in The New York Times. ‘Als Cuba in de 20ste eeuw een voorbeeld was voor linkse regeringen van Chili tot Algerije, kan het in de 21ste eeuw een voorbeeld zijn voor wetgevers die hun landen meer leefbaar willen maken voor lhbt-burgers.’

Ook journalist en socioloog Lisandra Pérez Coto onderstreept in Granma, de Cubaanse staatskrant, het belang van de hervorming die volgens haar ‘een uitdrukking is van revolutionaire principes zoals humanisme en gelijkheid, die inherent zijn aan het Cubaanse socialisme. Bovendien erkent men hiermee het bestaan van andere gezinsvormen, waar nog altijd velen bevooroordeeld naar kijken.’

Blogger Escobar hekelt het contrast tussen de progressieve houding tegenover de lhbt-gemeenschap en de positie van politiek andersgezinden: ‘De opstellers van de conceptgrondwet voegen ‘sekse, genderidentiteit, seksuele voorkeur, etniciteit en handicap’ toe als elementen die geen reden meer mogen zijn van discriminatie, net als ‘huidskleur, geslacht, religie en nationale afkomst’. Maar ze handhaven het weglaten van ‘politieke voorkeuren’, nog steeds een reden voor discriminatie in Cuba,’ merkt hij op. Een anekdote van The Economist illustreert zijn uitspraak: ‘In een berekenende vertoning van tolerantie, liet de regering evangelische groepen in het openbaar protesteren tegen het beleid [de mogelijke legalisering van het homohuwelijk] – een voorrecht onthouden aan demonstranten die politieke vrijheden eisen.’

Vaccinatiedebat - 13 augustus

Het vaccinatiedebat is weer opgelaaid. Aanleiding is het voorstel dat de directeur van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), Ruud Coolen van Brakel, vorige week in EenVandaag deed: ouders die weigeren hun kind te laten inenten, zouden voortaan gekort moeten worden op hun kinderbijslag. Wat schrijven onze columnisten over de inentingsdiscussie? Lees hier de scherpste opinies.

Volkskrant-columnist Elma Drayer schrijft vandaag in haar column: ‘Elk kind van weigerachtige ouders dat bijvoorbeeld de mazelen krijgt, brengt baby’s tot 14 maanden in gevaar – de leeftijd waarop ze de betreffende prik pas kunnen krijgen. Het zal je baby maar zijn. Het zal jouw kindje maar zijn dat een potentieel dodelijke besmetting oploopt omdat de keuzevrijheid van andere ouders zwaarder weegt. Onverdraaglijk. Om niet te zeggen: pervers.’

Ooit vond ik het vreemd dat mensen zich niet lieten inenten om religieuze redenen, schrijft Esther Gerritsen in haar columnNu komen deze mensen me voor als een wonder van wijsheid, als ik ze vergelijk met de mensen die geloven dat het de inentingen zijn, die hen ziek maken. De streng religieuze weigeraars weten tenminste heel goed welk risico ze lopen. De andere weigeraars geloven in hun eigen voordeel. (…) Het is misschien ook een soort religie. De religie van het ongeloof. De religie van het wantrouwen. De religie van de kritische geest.’

‘Hoe is het mogelijk dat kritische, hoogopgeleide mensen bangmakerij en onbewezen theorieën en complotdenken verkiezen boven betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek?’, vraagt columnist Aleid Truijens zich af. ‘Is dat een van de kwalijke gevolgen van het ‘zoek het maar op internet’-onderwijs? Dat zou kunnen. Of brengen we jongeren, in een goedbedoelde poging ze kritisch te leren nadenken, wantrouwen van de verkeerde soort bij? Beslissingen neem je pas na je ‘breed georiënteerd’ te hebben op internet – prima. Maar dan moet je wel geleerd hebben betrouwbare van onzinnige of kwaadaardige bronnen te onderscheiden.’

Het is een teken des tijds, stelt journalist Peter Giesen in het hoofdredactioneel commentaar van de Volkskrant. ‘Autoriteiten worden gewantrouwd, zo ook wetenschappelijke autoriteiten. Daarbij koppelen sommige burgers een fundamenteel wantrouwen tegen ieder gezag aan de bereidheid om alles te geloven wat op internet wordt beweerd. Zo wordt het al vele malen ontkrachte verhaal dat het vaccin tegen bof, mazelen en rode hond tot autisme kan leiden steeds opnieuw naverteld.’ Als de trend doorzet, zal de regering maatregelen moeten nemen, vindt Giesen. ‘Zij zou kinderdagverblijven het recht kunnen geven ongevaccineerde kinderen te weigeren, omdat zij kinderen kunnen besmetten die vanwege hun leeftijd nog niet zijn ingeënt tegen ziekten als de mazelen. Dit besmettingsrisico is niet zo groot, maar elke reductie van de kans op ziekte is meegenomen. Bovendien zou zo’n maatregel een belangrijk symbolisch en principieel protest zijn tegen een oprukkend obscurantisme.’

‘Vaccineren doe je niet alleen voor je eigen kind, maar ook voor de groepsimmuniteit’, vindt columnist Asha ten Broeke. ‘Als bijna iedereen ingeënt is, kan een ziekteverwekker zich niet verspreiden – en dat beschermt de allerkwetsbaarsten, zoals kinderen die te piep of te ziek zijn voor een prik. Daarmee is het vaccineren van je nageslacht, naast jofel voor je eigen vrucht, ook een morele plicht. Dat steeds minder mensen dat zo voelen, is een trend waarvan ik hoop dat hij niet doorzet. Maar doet hij dat wel, dan zit er maar één ding op: de overheid moet vaccineren verplicht maken. Groepsimmuniteit is te belangrijk voor de volksgezondheid om over te laten aan wetenschapsnegerende twijfelaars. Want anders begint het straks weer met lichte koorts, en opgezette klieren in de hals.’

Abortus in Argentinië - 9 augustus

Nadat het Argentijnse Huis van Afgevaardigden eerder groen licht had gegeven voor de legalisering van abortus, is het voorstel gesneuveld in de Senaat. Maar betekent dit ook het einde van de hoog opgelopen discussie over abortus?

Verslagen reacties bij voorstanders van de legalisering van abortus in Buenos Aires na de stemming in de Senaat. Foto AFP

De uitkomst in de Senaat was geen grote verrassing na felle protesten vanuit onder meer de Katholieke kerk, vertegenwoordigd door onder andere de nationaal bekende priester Guillermo Marcó. In Clarín spreekt hij zijn steun uit voor medetegenstanders ‘omdat ze begrepen dat het geen discussie was waarin een dogma op het spel staat, zoals ons wordt opgedrongen, maar een fundamentele mensenrechtenkwestie. Omdat het door de wetenschap is bewezen dat er leven is vanaf de conceptie, hoewel beroemde artsen en ministers van Gezondheid dat negeren. En omdat het recht op leven boven het beslissingsrecht staat. We blijven vandaag en altijd zeggen: ‘Laten we voor de twee levens zorgen, abortus is geen oplossing.’’

‘Senaat kiest kant van de dood’

Toch is er een verschuiving te zien in zowel het publieke debat als bij politici. Zo is er de ommekeer van oud-president en senator Cristina Kirchner: tijdens haar ambtsperiode uitgesproken tegenstander van legalisering, maar door ‘de duizenden meisjes die de straat op gingen’ van standpunt veranderd. ‘We verwerpen een project zonder enig alternatief te bieden en de situatie zal hetzelfde blijven’, sprak ze woensdag voorafgaand aan de stemming in de Senaat.

Volgens redacteur en essayist Alejandro Katz, somber gestemd over de keuze van de Senaat, zal abortus dan ook op een gegeven moment tóch legaal, veilig en gratis zijn. ‘Wat de senatoren hebben verworpen, zal het volk onherroepelijk voortbrengen’, schrijft hij in Clarín. ‘Ondertussen heeft de Senaat niet besloten dat er geen abortussen zijn. Het besloot dat ze clandestien, ellendig en verborgen zijn: het koos ervoor om aan de kant van de dood te staan.’

‘Onomkeerbare veranderingen

Ook journalist Claudio Jacquelin benadrukt in La Nación dat de recente discussie over abortus onomkeerbare veranderingen teweeg heeft gebracht. Zo noemt hij de onverwachte steun van het Congres vóór legalisering, de transformatie van abortus als taboeonderwerp naar belangrijkste punt op de publieke agenda, de unanieme erkenning dat abortus een probleem is dat niet verborgen of vermeden kan worden en de versterkte vervreemding van de kerk van de overheid.

Het besluit van de Senaat betekent dan ook niet het einde van het debat. ‘Het is bijna een gegeven dat het een centraal thema wordt tijdens de verkiezingscampagne volgend jaar. Ook is het vanzelfsprekend dat de discussie terugkeert in het Congres als gevolg van die verkiezingen. Of nog eerder, wanneer de hervorming van het Wetboek van Strafrecht wordt gedebatteerd. Er is al definitief iets veranderd.’

Stemming Congres

‘Voorstander zijn van decriminalisering van abortus, betekent niet voorstander zijn van abortus’, schreef afgevaardigde Olga Rista in juni. Lees hier meer reacties terug van opiniemakers en politici rond de stemming in het Huis van Afgevaardigden in juni.

Federica Mogherini, links, de buitenlandchef van de EU, zegt op bezoek in Nieuw Zeeland dat de EU bedrijven blijft aansporen zaken met Iran te doen, omdat dat land zich houdt aan de afspraken. Naast haar de Nieuw-Zeelandse minister van Buitenlandse Zaken, Winston Peters. Foto AP

Blijft de EU overeind in het conflict met Trump over Iran? - 8 augustus

De Europese Unie wil zich niet neerleggen bij de druk van de Amerikaanse president Trump om mee te doen aan de hernieuwde Amerikaanse sancties tegen Iran. Trump dreigt Europese bedrijven die in Iran zaken blijven doen met straf. De EU reageert met beloften van steun en boetes voor bedrijven die zwichten voor Trump. Weinig kans van slagen, menen commentatoren in Europese kranten, maar toch is het goed dat de EU zich niet laat ringeloren. 

Pure chantage, vindt de Brusselse correspondent van de Italiaanse krant La Repubblica, Andrea Bonanni, Trumps dreigementen naar Europese bedrijven:

‘Uiteindelijk kan Trumps uitdaging van Iran, hoewel vanuit economisch oogpunt wellicht minder verstrekkend, ernstiger politieke gevolgen hebben dan de handelsoorlog die hij voert met de rest van de wereld, van Canada en China tot Europa. Het doel van het conflict over invoerheffingen heeft tot doel een balans te herstellen op de markt die de VS hebben verloren. Het conflict over de sancties tegen Iran daarentegen gaat over het vernietigen van de soevereiniteit van andere landen over hun eigen buitenlandbeleid, hun handelsstrategie en uiteindelijk over hun ondernemingen.’

Peter Kapern, commentaar op de site van de Duitse radiozender Deutschlandfunk, ziet in de maatregel van de EU vooral een teken van zelfverzekerdheid:

‘Waarom zou Iran bereid zijn een nieuw akkoord te sluiten met Trump, nadat de Amerikaanse president met zulke grimmige nalatigheid heeft bewezen bereid te zijn internationale verdragen te verscheuren, hoewel die door alle verdragspartijen punctueel worden nageleefd?

De Europese Unie moet met alle middelen die tot haar beschikking staan, voorkomen te worden geïnfecteerd met dit onbetrouwbare imago. Haar weg moet die van de dialoog blijven, niet die van het internationale recht van de sterkste. En daarom is het terecht te proberen ondernemingen in de EU die rechtmatige zaken doen in Iran te beschermen tegen strafmaatregelen uit Washington in verband met de sancties. Het is zeker een zwakke verdedigingswal die de EU-commissie met de lidstaten heeft opgeworpen. Het wordt bedrijven uit de EU verboden krachtens het in werking gestelde blokkadestatuut hun zakelijke betrekkingen met Iran te verbreken met als reden de Amerikaanse dreigementen met represailles. Maar hoe valt te bewijzen wat de werkelijke reden is voor het beëindigen van een zakenrelatie in specifieke gevallen? Het statuut opent ook de mogelijkheid bij de rechter een schadeclaim in te dienen. Maar tegen de veroorzaker van de schade, dus de Amerikaanse regering. (..)

Toch geeft de Europese tegenmaatregel een belangrijk signaal af. Aan Washington, maar ook aan de rest van de wereld. ‘Zo laten wij niet met ons sollen!’, is het signaal. Het is een signaal van zelfverzekerdheid. Een signaal dat de EU ook in de toekomst een betrouwbare partner wil zijn.

Thomas Seifert stelt in een hoofdredactioneel commentaar van de Oostenrijkse Wiener Zeitung:

Europese ondernemingen moeten vrezen voor Amerikaanse sancties zodra zij zaken doen met Iran. Dat is onacceptabel: de Europese Unie kan niet accepteren dat de regering in Washington bepaalt met welke landen ondernemingen uit de EU-landen zaken doen en met welke niet. Dat het regime in Teheran allesbehalve een goede partner voor Europa is, weten alle betrokken heel goed: de moellahs zijn uit op de vernietiging van Israël, steunen terreurorganisaties als Hamas en Hezbollah en zijn betrokken bij regionale oorlogen van Jemen tot Syrië. Tegenstanders van het bewind, kritische intellectuelen, journalisten en kunstenaars riskeren, net als activisten voor vrouwen- en mensenrechten, hun vrijheid, gezondheid of zelfs hun leven.

Maar toch: Iran heeft zich tot nu toe gehouden aan alle punten uit het verdrag en heeft geen aanleiding gegeven om de sancties weer in te stellen. Trump heeft zonder overleg met de andere verdragspartners het sanctieregime weer in werking gesteld en verlangt dat China, Rusland, India, Turkije en de EU naar Washingtons pijpen dansen.’

Op de site van de Roemeense krant Adevărul vreest commentator Radu Ghelmez dat de EU niet op kan tegen Trump, omdat de grote Europese bedrijven zullen kiezen voor hun belangen in de VS.

‘Helaas hebben de grote Europese bedrijven al verklaard dat ze, als het niet anders kan, hun zaken in Iran zullen stoppen om te voorkomen dat ze de toegang tot de enorme Amerikaanse markt verliezen. Die toegang kunnen de beschermingsmaatregelen van de EU niet garanderen. We kunnen zo heel goed in de situatie belanden waarin de EU economische betrekkingen met Iran toestaat en aanmoedigt, maar er geen Europees bedrijf is die het risico aandurft. Dan hebben de Iraniërs niet langer een echte reden om zich aan het nucleaire akkoord te houden, en zeggen ze het misschien wel op.’

‘Trumps bekentenis is een cadeau voor de aanklagers’ - 6 augustus

‘President Trump als cliënt is een ramp voor advocaten. Hij heeft geen zelfbeheersing, is niet in staat de waarheid te vertellen en laat juridisch advies dat niet in zijn kraam te pas komt, niet tot zich doordringen.’

Dit schrijft columnist Jennifer Rubin van The Washington Post, de krant die dit weekend onthulde dat Trump bezorgd is over de ontmoeting die zijn zoon Donald jr. Deze ontving in de zomer van 2016 Russen met banden in het Kremlin die belastende informatie aanboden over Trumps tegenstander Hillary Clinton. Trump jr. loopt naar aanleiding van deze ontmoeting, die plaatsvond in Trump Tower, het risico door aanklager Robert Mueller beschuldigd te worden van overtreding van de campagnewetgeving.

In een tweet deed de president het bericht af als ‘fake news verslaggeving’, maar erkende opeens wel dat ‘het een vergadering was om informatie over een tegenstander te krijgen: volkomen legaal en heel gebruikelijk in de politiek’.

Rubin beschouwt deze uitspraak als een ‘cadeau voor de aanklagers’. Want, schrijft ze, ‘Trump begrijpt niet dat hij toegeeft dat deze ontmoeting in strijd is met de campagnewetgeving. Beweren dat het legaal is om vuiligheid van een buitenlandse mogendheid te krijgen, is politiek en moreel verwerpelijk en spreekt zijn eigen bewering tegen dat de Russen niet wilden dat hij zou winnen. Hij weet dat ze dat wel wilden – ze hadden een vergadering om zijn campagne te helpen.’

Rubin vindt de politieke implicatie van Trumps bekentenis ‘behoorlijk schokkend’. ‘Zal de rest van de Republikeinse partij meegaan in het standpunt dat het prima was dat Rusland Trump heeft geholpen? Ik weet niet hoe een belangrijke politieke partij kan volhouden dat vijandige mogendheden carte blanche hebben om onze verkiezingen te beïnvloeden. Elke Republikein die verkiesbaar is, moet gevraagd worden zijn of haar opvatting hierover te geven.’

Niemand wil de droogste zijn - 3 augustus

De normaal door het landschap meanderende Hagmolenbeek is door de extreme droogte veranderd in een smalle sloot. Foto ANP

Vandaag duurt de hittegolf al 23 dagen en dat is een nieuw record. Volkskrantlezers bieden praktische oplossingen om de droogte te lijf te gaan. 

Het is officieel: wij in Lichtenvoorde zijn het droogst. Niemand wil de droogste zijn. Waar twee weken geleden het bier nog rijkelijk vloeide op de Zwarte Cross, verkruimelen nu de bladeren aan de bomen. Ik maak me zorgen, de hele zomermaand juli lang al en nu is het al augustus. In de tuin knispert het onder mijn voeten: gras dat klinkt als verse sneeuw. Foute boel. Met de hond wandelend langs het aardappelveld van de buurman, trek ik er drie planten uit. Aan de wortels zit niets, zelfs geen knolletje. Foute boel. Voor ons huis groeit mais, het hoort manshoog te zijn en komt nu tot mijn knie. Foute boel. De buurboer maait normaal om de vier weken zijn weides: wintervoer voor de koeien. De laatste keer was eind mei en aan dat voer is hij al begonnen, de weides zijn te schraal. Foute boel.

Lichtenvoorde in de Achterhoek is prachtig maar ik had liever niet gezien door mijn keukenraam dat de kwetsbaarheid van de mens zo zichtbaar is op de plek die mij dierbaar is. Bezorgd en ook een beetje angstig, mensen passen zich minder goed aan dan de natuur.

Ik hoor een bekende Nederlandse kok in een praatprogramma zijn zorg uitspreken over de schaarste aan producten straks, want ‘komen de klanten nog wel als de prijs van de gerechten hoger wordt’. En zo dicht bij de Duitse grens kan ik alleen maar denken ‘Deine Sorgen möchte ich haben’.

Maddy Hulshof, Lichtenvoorde

Nu lukt het wel

En Hij sprak met een glimlach: ‘Al weer heel lang geleden heb ik het eens geprobeerd met een zondvloed. Maar een paar waren mij toen te slim af. Misschien dat het me nu met het tegenovergestelde wel lukt. Wat extra droogte.... En erg fijn dat ze nu bereid zijn me daarbij een handje helpen.’

Frits van het Hoofd, Arnhem

De waarde van water

De waarde van water wordt pijnlijk duidelijk in tijden van grote droogte! Het verwondert me dat er slechts in bijzinnen wordt gesproken over waterbesparing door privépersonen. Terwijl het zo simpel is, je moet er alleen even bij nadenken.

Kort douchen en het douchewater opvangen in een emmer. Dan kun je weer twee keer het toilet doorspoelen. Regenwater opvangen om de tuin te sproeien, het buitje afgelopen zaterdag leverde me bijna 100 liter water op waar de planten erg blij mee waren.

En als je een schaaltje in de gootsteen zet kun je ook het restwater opvangen als je je handen wast. Is weer goed voor de kamerplanten.

Ik doe dit alles al jaren, ook in tijden van grote nattigheid. Dan verbruik je geen 160 liter water per dag, maar misschien nog maar veertig liter.

Paul Impens, Utrecht 

Droom van nieuwe Zimbabwe ligt in duigen - 2 augustus

Militairen in de Zimbabwaanse hoofdstad Harare schieten in de lucht om menigten betogers te verspreiden. Er vielen zeker drie doden. Foto Reuters

Bij de eerste demonstraties na de bekendmaking dat de regerende partij van Zimbabwe opnieuw de absolute meerderheid in het  parlement had behaald, trok het leger met tanks en pantserwagens de hoofdstad Harare binnen en schoot met scherp. Er vielen zeker drie doden. De hoofdredacteur van de onafhankelijke krant The Zimbabwean, Wilf Mbanga, schrijft voor de Volkskrant: ‘De oude, slechte tijd van Mugabe lijkt terug. Het is tragisch dat het dunne laagje tolerantie nu al weg is – zo vroeg tijdens het bewind van Mnangagwa.

Tanks brachten verandering in Zimbabwe toen ze in november door de straten van Harare reden en een eind maakten aan het gewelddadige, 37-jarige bewind van Robert Mugabe. Woensdag reden de tanks opnieuw – dit keer om de hoop van miljoenen Zimbabwanen op echte verandering de grond in te boren.

‘Toen burgers zagen dat de verkiezingen toch weer dreigden te worden gestolen, overspoelden betogers de straten van Harare en de politie en het leger werden eropuit gestuurd om ze te verjagen. Zeker drie van hen werden gedood, er vielen talloze gewonden. Afschuwelijke taferelen van gewapende soldaten die weerloze burgers slaan en op ze schieten gingen de wereld over. Waterkanonnen en traangas werden afgevuurd om menigten te verspreiden, teleurgestelde kiezers die hadden gedacht dat er nu echt iets zou veranderen omdat Mugabe van het toneel is verwijderd.

De Zimbabwanen werden al eens bedrogen in 2008 toen Morgan Tsvangirai van de MDC de eerste ronde had gewonnen. Hoewel de kiescommissie aan het sjoemelen was en de bekendmaking van de uitslag maar liefst een maand uitstelde, waren er toen geen demonstraties. Bij de verkiezingen van 2013 kwamen de oppositie, maatschappelijke groeperingen en internationale mensenrechtengroepen met bewijzen voor grootschalige fraude, maar ook toen waren er geen hevige betogingen.

Dit keer is de situatie anders. Robert Mugabe is weg, afgezet in een ‘slimme’ coup door zijn rechterhand Emmerson Mnangagwa vorig jaar november. Voor het eerst in 38 jaar stond zijn naam niet op de lijst en de Zimbabwanen dachten dat het nu echt anders was. De teleurstelling is nu des te groter. De eerste uitslagen wezen erop dat de MDC het goed deed, en dat de presidentskandidaat Nelson Chamisa (die de leiding overnam na het overlijden van Tsvangirai eerder dit jaar) op kop lag.

Hij trok enorme menigten tijdens zijn campagnebijeenkomsten overal in het land, ook in de landbouwgebieden buiten de steden die altijd door Mugabes Zanu-PF-militanten en de politie waren afgegrendeld voor MDC-activisten.  

De verkiezingen verliepen vreedzaam en iedereen was vervuld van hoop. Dat was afgelopen toen de kiescommissie verklaarde pas met de uitslag van de presidentsverkiezing te komen als alle stemmen zijn geteld en niet zoals gebruikelijk per provincie, zodra die klaar is met tellen. De kiescommissie (ZEC) heeft een heel slechte reputatie; ook tijdens deze verkiezingen was ze transparant noch redelijk en koos altijd de kant van Zanu-PF.

Eerlijk is eerlijk: Mnangagwa heeft zijn best gedaan. Hij toonde en predikte vreedzaamheid tijdens de gehele campagne. Hij spande zich in om het Westen terug te winnen, dat door Mugabe zo was belasterd. Hij zocht de investeringen die Zimbabwe zo nodig heeft om de economische neergang te keren, veroorzaakt door Mugabes corruptie, vriendjespolitiek en mensenrechtenschendingen.

Maar de Zimbabwanen zijn opnieuw beroofd. Het verschil is dat er nu een nieuwe generatie is van jongeren, opgegroeid onder Mugabe, die hun stemrecht koesteren. Zij hebben genoeg van de onderdrukking, de werkloosheid en de armoede van Mugabes tirannieke bewind. Dit keer zullen de kiezers hun stem wel verdedigen.

De oppositiepartijen en maatschappelijke groepen hebben onregelmatigheden bij het stemmen en het tellen bijgehouden deze week – en er zijn duidelijke aanwijzingen voor fraude en intimidatie. Zelfs als de Zanu-PF wel heeft gewonnen, was een tweederdemeerderheid onmogelijk, gezien de honderdduizenden die naar Chamisa’s toespraken kwamen met vlaggen en petjes van de MDC – niet eerder zo gezien.

Met de haastige inzet van politie en leger, die schoten om te doden, in de straten van Harare binnen een paar uur nadat de betogingen waren begonnen, lijkt de oude, slechte tijd van Mugabe terug. Het is tragisch dat het dunne laagje tolerantie nu al weg is – zo vroeg tijdens het bewind van Mnangagwa.’ 

Facebook verwijdert nepaccounts die Amerikaanse kiezers moesten beïnvloeden: hoe belangrijk is dat?

Dat sociale media zich niet langer kunnen verschuilen achter de onbeperkte vrijheid van meningsuiting en informatieverspreiding was al duidelijk na de hoorzittingen van Facebook-baas Zuckerberg in het Amerikaanse Congres. Nu heeft het bedrijf 32 accounts uit de lucht gehaald die met nepverhalen onrust zouden zaaien onder Amerikaanse kiezers, die in het najaar stemmen in cruciale tussentijdse verkiezingen. Mogelijk is er een verband met Rusland.

Is de jacht op de trollen nu echt geopend? In The Washington Post legt Jennifer Rubin uit waarom dat belangrijk is. In de Wall Street Journal waarschuwt James Freeman voor censuur door de machtige sociale mediabedrijven.

‘Eindelijk doet Facebook iets’

Volgens inlichtingenexperts zijn de onthullingen van Facebook een big deal, schrijft Washington Post-opinieredacteur Jennifer Rubin. ‘Zo zei voormalig FBI-medewerker Frank Figliuzzi dat het aangeeft dat ‘Facebook eindelijk iets doet. De FBI zegt hen al jaren dat ze worden gebruikt.’’

Ook politici grijpen de onthullingen van Facebook aan om tot actie te komen: ‘Democratische senator Patrick Leahy gebruikte het nieuws om te pleiten voor een wet om het budget voor het verbeteren van de verkiezingsveiligheid te vergroten met 250 miljoen dollar. (…) We weten dat tenminste één partij bereid is om de onschendbaarheid van onze stemsysteem te verdedigen, en om de pogingen van buitenlandse actoren om raciale animositeit aan te wakkeren te bestrijden. Als ze de midterms in november winnen, leggen de Democraten misschien daadwerkelijke wetgeving rond verkiezingsveiligheid op Trumps bureau. Hij kan dan duidelijk maken of Russische belangen of Amerikaanse belangen zijn hoogste prioriteit zijn.’

Toch zal de Amerikaanse burger het voorlopig vooral van de maatregelen van Facebook en collega-bedrijven zelf moeten hebben. Zo vertelt voormalig speciaal agent van de FBI Clinton Watts, een van de eersten die in het openbaar sprak over Russische sociale-media-infiltratie, aan Rubin: ‘Facebook is veel beter geworden in het detecteren van kwaadaardige invloeden. Maar kwaadwillende actoren, zoals Rusland en andere negatieve beïnvloeders, zullen hun gang blijven gaan binnen nieuwe grenzen voor gebruik van sociale media, waarbij ze hun technieken veranderen’. Hij waarschuwt ook dat ‘Rusland en andere natiestaten niet stoppen met het beïnvloeden van sociale media tot ze daarop een reactie krijgen; de VS hebben nog geen antwoord geformuleerd en sociale mediabedrijven zijn echt onze enige verdediging.’

‘Facebook houdt niet alleen Kremlin in de gaten’

James Freeman waarschuwt in de conservatieve zakenkrant de Wall Street Journal juist voor een overdreven reactie van sociale mediabedrijven. Hij heeft al berichten gelezen dat Twitter sommige Republikeinse politici in de ban heeft gedaan. Hij schrijft in een column:

‘Als Silicon Valley niet oppast kan het weleens het geweldigste bedrijfsmodel aller tijden vernietigen. Campagnes door de social mediabedrijven om de Amerikaanse conversatie te desinfecteren kunnen meer kwaad doen voor de bedrijven en hun klanten dan de inspanning van Rusland om de Amerikaanse democratie te ontregelen.

‘Vandaag (dinsdag) maakte Facebook bekend 32 accounts te hebben gesloten waarop activiteit was te zien die overeenkwam met Russische pogingen desinformatie te verspreiden. De nieuwe bezorgdheid bij zowel Republikeinen als Democraten over de pogingen van de Russische regering de democratie te ondermijnen is goed en juist, zelfs als er geen bewijs is dat het de uitkomst van de verkiezingen van 2016 heeft veranderd.

‘Maar de tienduizend nieuwe redacteuren van Facebook zullen niet alleen het Kremlin in de gaten houden. Hun opdracht is een aantal ‘gemeenschapswaarden’ op te leggen en die kunnen behoorlijk breed worden gedefinieerd, al stelt het bedrijf dat humor nog steeds is toegestaan.’

Foto ANP

Een tweede Brexit-referendum: onvermijdelijk of irrationeel? - 31 juli

Maar liefst 78 procent van de Britten is ontevreden over de Brexit-koers van Theresa May en 50 procent wil een nieuw referendum, blijkt uit een peiling van Sky News. Ook een eerdere peiling van The Times toonde toenemende steun voor een referendum aan en een oproep van The Independent tot een Final Say-referendum is inmiddels ondertekend door ruim 390 duizend mensen.

‘Luister naar publieke opinie’

Premier May houdt echter vol dat er ‘onder geen enkele omstandigheid’ een nieuw referendum komt, maar volgens journalist en Bloomberg-columnist Leonid Bershidsky is het de enige uitweg voor May:

‘Nu mensen in het Verenigd Koninkrijk zich realiseren dat een echte breuk met de EU alleen mogelijk is in een chaotisch ‘no deal’-scenario, zijn ze meer volledig geïnformeerd over wat er op het spel staat. Daardoor zijn ze in een betere positie om een beslissing te nemen die meer weloverwogen is dan die ze hebben genomen in 2016.

‘Akkoord gaan met een nieuwe stemming betekent geen gezichtsverlies voor May. Ze is herhaaldelijk uit haar comfortzone getreden om het onmogelijke te proberen. Maar de schaakstukken kunnen enkel gezet worden waar de regels dat toestaan. May moet de publieke opinie goed in de gaten houden, en als die een tweede stemming blijft steunen, moet ze de noodzaak om die te houden ondersteunen.’

‘Enige verantwoorde optie’

Ook oud-minister Justine Greening schrijft in The Independent dat een referendum May’s enige optie is:

‘Als het parlement niet in staat is om keuzes te maken, moet het volk de kans hebben om de impasse te doorbreken en zelf een beslissing te nemen in een referendum.

‘In mijn voorstel kunnen mensen zich uitspreken over de drie praktische opties: de ‘Chequers-Deal’, ‘Geen Deal’, of ‘Remain’. Mensen moeten twee stemmen krijgen, zodat ze, wanneer hun eerste keus de minste stemmen krijgt, ze nog steeds een stem hebben voor de twee overgebleven opties. Zo kiezen we burgemeesters door het hele land, en het is een beproefde aanpak die de grootste kans heeft om consensus te bereiken.’

‘Geen rationele keuze’

Volgens Wolfgang Münchau, columnist van de Financial Times, is een referendum met de drie genoemde opties ‘absurd’: ‘Het hele punt van volksraadplegingen in een parlementaire democratie is om tweeledige problemen op te lossen, zoals het toetreden tot- of verlaten van de EU.’

Bovendien is volgens Münchau een referendum niet de meest wenselijke optie voor Remainers: ‘Als je rekening houdt met de overtuigingen en drijfveren van de EU, verandert de rationele keuze voor de Remainers. Door te stemmen tegen welk akkoord dan ook dat bereikt kan worden in de komende maanden, is de kans op een harde Brexit groter dan het bereiken van een herroeping. Erger nog, het zou moeilijker worden voor het VK om zich later weer bij de EU te voegen.

‘Dus in plaats van de obsessie met het intrekken van Brexit, moeten de Remainers focussen op het creëren van een sterke pro-Europese beweging en zich klaar maken om zich weer te voegen bij de EU na de volgende beslissende algemene verkiezingen.’

Een vrouw met een baby op haar rug brengt haar stem uit in de Zimbabwaanse hoofdstad Harare, 30 juli 2018. Foto Reuters

Verkiezingen Zimbabwe - 30 juli

Vandaag kiezen de Zimbabwanen hun eerste nieuwe president sinds Mugabe. Journalist Marnix de Bruyne tekende de ideeën van verschillende inwoners hierover op voor De Correspondent. Hij concludeert dat de verkiezingen voor huidige president Emmerson Mnangagwa (Zanu-PF) vooral een manier zijn om de geloofwaardigheid van zijn land te herstellen bij buitenlandse investeerders en donoren:

‘Het land verkeert in een economische malaise, kampt met hoge buitenlandse schulden, een opgeblazen, geldverslindend ambtenarenapparaat en een groot tekort aan cash.

‘Sinds Mnangagwa aan de macht is, trekt hij daarom de wereld rond om te verkondigen dat er nieuwe tijden zijn aangebroken en dat zijn land ‘open for business’ is. Hij krijgt daarvoor zelfs de handen op elkaar van de van hun land verjaagde witte boeren.

(…) ‘‘We moeten elkaar niet voor de gek houden: vrij en eerlijk zullen de verkiezingen niet worden’, zegt Hugo Knoppert van het Zimbabwe Europe Network (ZEN), een netwerk van Europese ngo’s dat het Europese beleid in Zimbabwe volgt en hoopt te beïnvloeden. Maar dat er vooruitgang is, merkt hij ook op straat. ‘In Harare is de sfeer opener geworden, mensen durven toch meer hun mening te geven.’

‘Het is die vooruitgang die potentiële westerse donoren en instituten als het IMF mogelijk aangrijpen om weer in zee te gaan met Zimbabwe.’

Drie mogelijke uitkomsten

The Zimbabwean-oprichter Wilf Mbanga schrijft in The Guardian dat niet alleen Mnangagwa, maar ook oppositieleider Nelson Chamisa (MDC) ‘pro-business’ is. Beiden hebben belang bij verkiezingen die ook voor de buitenwereld zichtbaar vrij en eerlijk verlopen, maar het is de vraag of dat mogelijk is:

‘Deze verkiezingen hebben drie mogelijke uitkomsten: als Mnangagwa wint, heeft de MDC al genoeg munitie om de kiescommissie te beschuldigen van onzuivere verkiezingen. Als Chamisa wint, breekt inderdaad een nieuwe tijd aan. Het leger accepteert dit echter mogelijk niet, aangezien de generaals al veel hebben geïnvesteerd in Mnangagwa.

‘Als er geen duidelijke winnaar is, is de meest verstandige keuze voor de twee hoofdrolspelers een verstandshuwelijk – ook wel bekend als een regering van nationale eenheid.’

Mugabe deel 2

Mugabe zelf heeft zijn steun uitgesproken voor Chamisa. Reden genoeg voor The Herald, de grootste krant van Zimbabwe, om hem te wantrouwen. Chamisa vertegenwoordigt niet ‘het nieuwe’, maar juist ‘het oude’, en dan vooral Mugabe in zijn laatste jaren, luidt het commentaar:

‘De vraag is: waarom zwijgt Chamisa over zijn afgevaardigde(n)? Het antwoord werd gegeven door Zanu-PF-oprichter Sarah Mahoka, die eerder deze maand vertelde dat ze zich bij de MDC Alliantie voegden in ruil voor een positie van vicepresident, mocht de Alliantie winnen.

‘Dit verklaart waarom de Mugabes Chamisa’s nogal ruwe campagne, die de afgelopen weken blits werd met billboards en radio- en tv-reclames en al, ondersteunden.’

‘Trap niet in charmeoffensief

Auteur Cathy Buckle ziet desondanks de nodige verandering in een stem voor Chamisa en onderschrijft in The Zimbabwean zijn waarschuwing dat de oneerlijke verkiezingen van 2013 niet herhaald mogen worden:

‘Het winnen van de Zimbabwaanse harten staat niet op het spel bij deze verkiezingen. We trappen niet in het charmeoffensief van de regeringspartij. Hoe kan je daarin trappen wanneer je opgepropt in een kamer woont, je je niet kan veroorloven om naar de dokter te gaan of schoolgeld te betalen, zelfs je eigen geld niet kunt pinnen bij de bank. We weten welke partij dit Zimbabwe heeft aangedaan en we weten dat de heer Mugabe dat niet in zijn eentje heeft gedaan.

‘‘Let op, we herhalen niet de fouten van 2013,’ herhaalde Nelson Chamisa. We letten op meneer Chamisa, want het oude gezegde is in ons geheugen gegrift: ‘Niet de mensen die stemmen uitbrengen bepalen de verkiezingen, maar de mensen die stemmen tellen’.’

Lezers over CO2-uitstoot - 27 juli

‘Retourtje Thailand? Dat is 6 jaar lang geen vlees eten’, kopte de Volkskrant deze week naar aanleiding van het nieuws dat Nederlanders meer dan ooit het vliegtuig pakken (deze zomer zo’n vier miljoen keer). Het klimaat lijdt eronder. Wat moet je allemaal doen om de CO2-uitstoot te compenseren? Volkskrant-lezers reageren.

Met honderden andere personen

In Wat je allemaal moet doen om een vlucht te compenseren (Ten Eerste, 26 juli) is bij de berekening van de benodigde compensatie voor een vlucht niet meegenomen dat je niet alléén in dat vliegtuig zit, maar met honderden andere personen. Het lijkt me dat daar bij de berekening voor de compensatie rekening mee moet worden gehouden; dus na een vlucht naar Thailand hoef je niet 27 jaar lang 1 dag per week thuis te werken, maar met zijn allen iets vaker. Dat lukt wel. En minder of geen vlees eten is sowieso een goed idee. Laat iedereen daar nou eens mee beginnen.

Alice Fokkelman, Hoofddorp

Twee afzonderlijke happen

De illustratie bij het artikel over de CO2-uitstoot van vliegen wekt foutief de indruk dat vliegreizen gecompenseerd kunnen worden door (bijvoorbeeld) zes jaar geen vlees te eten. Maar een vliegreis en zes jaar vlees eten staan gelijk aan het nemen van twee afzonderlijke happen uit ons mondiale CO2-budget. Wie de tweede hap uit het CO2-budget achterwege laat (door vegetariër te worden) zet een goede stap, maar compenseert daarmee helemaal niks. Stoppen met de tweede bron van CO2-uitstoot verandert volstrekt niets aan de uitstoot uit de eerste bron.

Stephan Huijboom, Amsterdam

Collectieve beperking

Wat moet je als lezer van de krant van donderdag j.l. met een artikel ‘Retourtje Thailand? Dat is 6 jaar lang geen vlees eten’? Ik haal eruit dat ik deze vluchten al ruim heb gecompenseerd en volop kan vliegen. Immers met mijn spouwmuurisolatie, zonnepanelen en geïsoleerde vloeren zit ik goed. Mogelijk zijn er meer Nederlanders die denken dat ze wel goed zitten met de compensatie. Maar wat een onzin, die zonnepanelen: van het geld dat je overhoudt boek je een extra verre vlucht. 

Toch zit het mij niet lekker om zo gemakkelijk weer een vlucht te boeken. De wereldwijde temperatuurverandering was net op het journaal. Een forse stijging en die komt door de extra uitstoot van CO2. Moet ik dan maar niet naar Tenerife, terwijl anderen wel gaan? Als individu ga ik dus toch, maar een collectieve beperking zou ik toejuichen. Zelfs een verbod op advertenties met vliegvakanties zou ik steunen. Het zou de Volkskrant niet misstaan vrijwillig deze stap te nemen. Zo komen we er in ieder geval niet. We willen nog niet kiezen voor minder economische groei. Dan maar wachten tot er een dijk doorbreekt.

Adriaan Willigers, Spierdijk

Schijnheilig

Die hele klimaatdiscussie begint me steeds meer tegen te staan. De Volkskrant heeft in een artikel uitgerekend wat de mogelijkheden zijn om reizen per vliegtuig voor CO2 te compenseren. Dit terwijl iedereen op z’n klompen aan kan voelen dat de enige manier om de opwarming tegen te gaan is om die vlucht níet te maken. Het enige wat gecompenseerd wordt is het geweten van de reiziger, die denkt goed bezig te zijn én fijn het vliegtuig kan blijven nemen.

En met die mentaliteit zijn we in feite terug op het niveau van de aflaten van de katholieke kerk van vroeger, waarin je gewoon door kon gaan met al je zondes, zolang je dat maar compenseerde met een mooie som geld voor de kerk; de zondes vergeven, iedereen tevreden. Kennelijk is er in al die eeuwen niet veel veranderd. Misschien wordt het tijd voor een ‘klimaat-Luther’; iemand die zijn 95 stellingen proclameert, opdat de mensen inzien hoe schijnheilig ze bezig zijn.

Gerard Jensen, Capelle a/d IJssel

Rondvraag Plakkaat van Verlatinghe - 26 juli

Het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581. Foto Illustratie uit het boek Erfgoed – de Nederlandse geschiedenis in 100 documenten.

Historicus Anton van Hooff stelt voor van 26 juli een jaarlijkse feestdag te maken. Vandaag wordt in de Eerste Kamer herdacht dat op 26 juli 1581 het Plakkaat van Verlatinghe werd ondertekend door de Staten Generaal der Nederlanden. Daarmee verklaarden de Nederlanden zich onafhankelijk van de Spaanse koning Filips II. Van Hooff legt een verband met de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring die jaarlijks op 4 juli wordt gevierd.

Amerikakenner Frans Verhagen noemt het ‘een heel slecht idee’. ‘Het leeft niet. Wij Nederlanders weten heel weinig van onze geschiedenis. Je kunt hen zo’n festiviteit niet geforceerd door de strot duwen. Het heeft ook geen functie, zoals de Fourth of July, die in de Verenigde Staten vanaf het begin wordt gevierd.’

Dat het Plakkaat van Verlatinghe een ‘vergeten model’ zou zijn geweest voor de Onafhankelijkheidsverklaring die 200 jaar later door Thomas Jefferson werd opgesteld, is volgens Verhagen ‘niet waar’. Verwijzend naar een studie van historica Pauline Maier, American Scripture: Making the Declaration of Independence, stelt Verhagen dat voor Jefferson het Plakkaat ‘hoogstens een indirecte bron was’. ‘Laten we ons niet rijk rekenen.’

De Leidse historicus Geerten Waling is het hier faliekant mee oneens. Volgens hem kan de invloed van het Plakkaat van Verlatinghe op de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring moeilijk overschat worden. Benjamin Franklin en John Adams, twee Founding Fathers die met Thomas Jefferson auteurs waren van de Onafhankelijkheidsverklaring, hadden de teksten van de Unie van Utrecht en het Plakkaat van Verlatinghe in huis. 

Waling is bezig met een onderzoek naar de missing link die het bewijs van de verstrekkende invloed van het Plakkaat op de Declaration of Independence moet voltooien. Hij wijst op de sterke overeenkomsten in de teksten van het Plakkaat en de Declaration of Independence. ‘Ze volgen hetzelfde stramien en ze behandelen dezelfde klachten tegen hun onderdrukker: de Tiende Penning van Alva en de belastingen van de Engelse koning George III; het inkwartieren van ‘vreemde’ soldaten zonder enig overleg en het dwingend opleggen van een godsdienst. Ten slotte is er via de Engelse Verlichtingsdenker John Locke, die enige tijd in Holland verbleef, een indirecte invloed van de Nederlandse Onafhankelijkheidsstrijd op die van Amerika.’

Ook Geerten Waling voelt er niet voor om de verjaardag van het Plakkaat van Verlatinghe, 26 juli, te gaan vieren als Nederlandse Onafhankelijkheidsdag. ‘Van 26 juli wordt niemand enthousiast, die dag valt midden in de zomervakantie. Samen met Coos Huijsen stelde ik al eens voor om de geboortedag van de vader des vaderlands, Willem van Oranje, als Onafhankelijkheidsdag te vieren. Dat is 24 april. Willem van Oranje is de vader van zowel de Republiek als het koningshuis en is daarom een verzoenende figuur die door zowel republikeinen als monarchisten kan worden gewaardeerd. Zo’n feestdag zou onafhankelijk zijn van wie de toevallige vorst is, of die populair is of niet, en zou ook kunnen blijven bestaan als we ooit de monarchie zouden afschaffen.’

Hoe kon het zo uit de hand lopen in Griekenland? - 25 juli

Het grote aantal slachtoffers bij de hevige bosbranden in de buurt van Athene wekt verbijstering en verontwaardiging in de Griekse media. Hoe kon het zo uit de hand lopen? De regering krijgt veel kritiek in de commentaren.

Brandweerlieden en vrijwilligers proberen het vuur te bestrijden in de buurt van Kineta, bij Athene. Foto AFP

Het dodental is zo hoog omdat een noodplan ontbreekt, is het oordeel van de krant Ekathimerini. Yiannis Souliotis schrijft in een commentaar:

‘Griekse brandweerfunctionarissen en gepensioneerde brandweerlieden wijzen op het feit dat de staat onvoorbereid was en op het ontbreken van een noodplan als de belangrijkste oorzaken van de tragedie in het oosten van Attica. Ze verwerpen de suggestie van regeringswoordvoerders dat er een vooropgezet plan bestaat om brand te stichten met als doel het land te destabiliseren.

‘Ze beschrijven de vuurzee die maandag begon in de regio Daou op de oostelijke hellingen van de berg Pendeli als een ‘megabrand’, het gevolg van het feit dat die uitbrak in een bos met zeer brandbare naaldbomen terwijl er een sterke wind stond. De combinatie van die twee factoren maakte dat het vuur zich razendsnel verspreidde en binnen een paar uur de kust bereikte. (...)

‘Toch zeggen ervaren brandweerlieden dat vooral het ontbreken van een noodplan heeft geleid tot de dood van zeker 74 personen die waren ingesloten door het vuur toen ze hun huizen probeerden te ontvluchten en een veilige uitweg uit de streek zochten. Ze geven de schuld aan de brandweer, de regionale overheid van Attica en het landelijke secretariaat voor burgerbescherming dat alle betrokken instanties moet coördineren.

‘Ze wijzen er verder op dat de overheid klaarblijkelijk niet was voorbereid, ondanks waarschuwingen van het afgelopen weekend dat het brandgevaar de hoogste categorie, nummer 4, op maandag in Attica zou gelden.’

Het uitstellen van de (kostbare) aanleg van de infrastructuur voor het bestrijden van bosbranden eist nu zijn tol in mensenlevens, schrijft Kosta Giannakidis als commentaar op de website Protagon:

‘Natuurlijk is de regering niet alleen verantwoordelijk voor de vertraging. Desalniettemin had ze de afgelopen drieënhalf jaar al eerder te maken met vergelijkbare crisissituaties. De premier moet beloven dat hij alles zal doen wat in zijn macht ligt om te voorkomen dat zoiets ooit nog eens gebeurt in Griekenland. Hij moet op andere terreinen bezuinigen en investeren in preventie en de infrastructuur voor het bestrijden van bosbranden. Nu! Er is geen andere prioriteit.’

De Grieken hebben al zo veel afschuwelijke ervaringen met branden dat de regering geen excuus heeft voor haar nalatigheid, meent Vima online:

‘Griekenland heeft al veel bittere ervaringen met zulke branden en moest de dood van honderden slachtoffers betreuren in de afgelopen decennia. Dit betekent dat er geen excuses meer zijn voor de mentale lamlendigheid van de regering en de ambtenaren. De branden zijn een gegeven en ze worden elk jaar ernstiger. Maar genoeg is genoeg: stop met al die goedkope smoesjes. De staat moet zich nu adequaat uitrusten en bovenal moeten de brandweerlieden de middelen krijgen om alert te kunnen reageren zodra er een brand uitbreekt. Anders zullen we meer en meer slachtoffers moeten tellen met elk jaar dat verstrijkt.’

Een Portugees reageert onder het artikel op de site van Ekathimerini met goede raad, uit ervaring wijs geworden:

‘Hier (in Portugal) heeft de regering, nadat de bosbranden van vorig jaar 114 dodelijke slachtoffers hadden gemaakt en honderden huizen hadden verwoest, de herbouw van die huizen ter hand genomen. De overheid betaalde ruime vergoedingen aan allen die schade hadden geleden of familieleden hadden verloren. Want de staat erkende dat zij had gefaald bij de bescherming van de burgers. Ik hoop dat de Griekse regering dat ook zal doen, en daar de middelen voor heeft.’

‘Juncker en Tusk moeten streven naar een handelsakkoord tussen EU en Trump’ - 24 juli

Op woensdag 25 juli ontmoeten voorzitter Juncker van de Europese Commissie en president van de Europese Raad van regeringsleiders Tusk, de Amerikaanse president Trump om te praten over wat al een handelsoorlog wordt genoemd. ‘De bazen van de EU moeten de beledigingen die zij de afgelopen dagen uitwisselden met Trump vergeten en aanbieden om serieus te onderhandelen’, meent Gabriel Felbermayr, de expert op het gebied van de wereldhandel van het Duitse Ifo Instituut, een vooraanstaande economische denktank.

Felbermayr stelt dat de EU moet inhaken op een suggestie van de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin om te streven naar een handelsovereenkomst tussen de G7 landen (de EU, Canada, Japan en de VS). ‘Je kunt niet het protectionisme van de VS bestraffen met heffingen in de naam van het redden van de vrije wereldhandel en weigeren in te gaan op zo’n initiatief.’

Zo’n vrijhandelszone kan bovendien een breekijzer zijn om de WTO, de wereldhandelsorganisatie, te moderniseren, meent de IfO-econoom.

The Guardian legt de schuld van de handelsoorlogen bij president Trump, maar ook bij zijn voorgangers, inclusief de Democraten. ‘Sinds de jaren 1990 hebben zij valse beweringen gedaan over de onvermijdelijkheid van de globalisering en de opbrengsten van liberalisering van de handel. Totdat het te laat was, werd niet geaccepteerd iedereen er baat bij heeft en dat de opbrengsten oneerlijk geconcentreerd worden bij de bovenste 1 procent. Het had zonneklaar moeten zijn dat de verliezers van de globalisering door de winnaars gecompenseerd hadden moeten worden. Maar dat werden ze niet.’

Foto EPA

Duitse kranten over afscheid Özil - 23 juli

‘Met pijn in mijn hart stop ik als international zolang ik racisme en een gebrek aan respect voel’, aldus Mesut Özil zondagavond. Hoe reageren de Duitse media op zijn vertrek bij het nationale elftal?

Dubbele moraal

Özils fotomoment met de Turkse president Erdogan was geen goed idee, schrijft Matt Pearson van Deutsche Welle. Maar de reactie daarop en hoe Özil door de Duitse voetbalbond (DFB) als zondebok werd gebruikt, is volgens hem een treurig voorbeeld van slecht management met een zorgwekkend xenofobische toon:

‘Özil vertelt hoe hij een ‘geitenneuker’ is genoemd door een Duitse politicus en ‘Turkse shit’ door zijn eigen fans. Is het dan echt verwonderlijk dat hij zich niet meer comfortabel voelt bij het vertegenwoordigen van een land waar zowel de machthebbers als degenen die hem zouden moeten steunen hem niet als hun gelijke zien?

‘Özil had de situatie beter kunnen aanpakken, maar hij is een voetballer, geen diplomaat. Het omgaan met mediastormen zou makkelijk moeten zijn voor de DFB. Hoewel de organisatie niet bekend staat om haar competentie, is het onmogelijk om de conclusie die Özil trekt te ontkennen, namelijk dat een moslimspeler van Turkse afkomst veel forsere kritiek te verduren heeft dan een ander in zijn positie zou hebben.’

Ook Hasan Gokkaya, politiek redacteur van de Zeit online, windt zich op over de dubbele moraal:

‘Het feit dat wereldkampioenschappen plaatsvinden in volledig ondemocratische landen zoals Rusland en straks Qatar is al geaccepteerd. Een lachende Poetin staat naast de Duitse speler Lothar Matthäus, maar dat stoort niemand. In Beieren regeert een veroordeelde belastingontduiker de belangrijkste voetbalclub van het land. Maar dat doet er nu natuurlijk niet meer toe. Want de Huisturk heeft zogenaamd een fout gemaakt.

Hardleers

Journalist Reinhard Müller toont zich in de Frankfurter Allgemeine juist kritisch tegenover Özil:

Het racistische verwijt tegen de voetbalbond is absurd. Özil is niet bekritiseerd vanwege zijn afkomst, maar vanwege zijn gedrag. Het feit dat hij nog steeds geen fouten in zijn openbare omgang met Erdogan wil zien, toont aan dat Özil niet thuishoort in het Duitse nationale team. (...) Özil (of zijn agent) wil maar niet begrijpen dat Erdogan niet kan worden beschouwd als onschuldig symbool van het vaderland van zijn ouders.

Vertegenwoordigd door Özils woorden

Volgens columnist Jaafar Abdul Karim van de Zeit online moet het debat echter niet gaan over de situatie met Erdogan, maar over de positie van Duitsers met een migratieachtergrond waarover Özil zich uitspreekt in zijn verklaring:

Als we winnen, ben ik Duits en als we verliezen, ben ik een migrant!’. Deze zin van een Duitse nationale speler en wereldkampioen in 2018 is een aanklacht tegen ons Duitsland.

‘(...) Als je in een groep zit waar de meerderheid Duits is, vertegenwoordig je in de ogen van anderen voortdurend het land van je ouders en ben je niet Duits genoeg om erbij te horen. Dit is de realiteit van veel mensen met een migratieachtergrond in Duitsland.

‘(...) Voormalig DFB-voorzitter Theo Zwanziger zei na de verklaring van Özil: Als gevolg van fouten in de communicatie is er iets gebeurt wat zou nooit mogen gebeuren met migranten. Ze zouden zich nooit als tweederangs Duits moeten voelen. Maar dat is precies hoe ze zich voelen.

Oud opinieblog – 20 juli

Lees hier ons vorige opinieblog terug.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.