Opinie Natuurbeheer

Opinie: zien we met de aanleg van zonneparken niet iets over het hoofd?

Met grootschalige zonneparken help je de bio­diversiteit om zeep. Zet ­liever in op daken. 

Zonnepanelen op de daken in Heerhugowaard. Foto raymond rutting / de Volkskrant

In het artikel over zonneparken uit de Volkskrant van 15 mei lijkt het allemaal zo mooi, vrijgekomen landbouwgebied gebruiken voor de aanleg van zonneparken. De beschikbare grond krijgt een nieuwe commerciële ­bestemming en het is nog goed voor het klimaat ook. Weer een stapje in de richting van het Klimaatakkoord van Parijs. Dus wie of wat kan daar nou ­tegen zijn?

Maar zien we hier niet iets over het hoofd? Hierbij doel ik niet op een verminderd uitzicht van een paar aangrenzende woningen. Nederland behoort tot een van de dichtst bevolkte landen ter wereld. Oorspronkelijke natuur heeft grotendeels plaatsgemaakt voor landbouw, bebouwing en infrastructuur.

De gevolgen van deze roofbouw op de natuur zijn nog maar ten dele bekend. We weten dat de wereldwijde ontbossing een flink aandeel heeft in de klimaatverandering. Maar wat te denken over de impact van de achteruitgang van het aantal soorten? Pas wanneer het over de bedreiging van populaire soorten gaat, is er sprake van enige zorg. We lezen geregeld over het schadelijk effect van ­bepaalde insecticiden.

Dieren en planten

Maar over de allergrootste boosdoener wordt weinig gerept: Het verkleinen van het leefgebied van dieren en planten. Bij de verdeling van land dat weer beschikbaar komt, heeft de natuur zelf geen inspraak. In 2014 bedroeg het areaal natuur op land volgens het Compendium voor de Leefomgeving nog maar 26 procent van het landoppervlak in Nederland. Hierin staat ook dat wanneer je biodiversiteit uitdrukt in het percentage oorspronkelijke natuur, deze 40 procent was in 1900 en nu rond de 15 procent schommelt.

Het aantal insecten in een aantal Nederlandse natuurgebieden is de laatste 27 jaar met tweederde afgenomen, volgens onderzoek. Maar hoeveel zal de achteruitgang buiten deze overgebleven gebiedjes zijn en wat voor consequenties zijn hieraan verbonden? Gaan we straks al ons voedsel met de hand bestuiven? Je hoeft niet in een kristallen bol te kijken om erachter te komen wat de gevolgen voor de economie zijn als deze trend zich voortzet.

Het is dus belangrijk om de bio­diversiteit in Nederland weer te laten toenemen . De omzetting van vrij­komende landbouwpercelen biedt hiervoor een goede mogelijkheid. Maar er is nu dus een kaper op de kust: grootschalige zonneparken. Volgens de ontwikkelaars van deze parken kan de aanleg goed samengaan met natuurontwikkeling.

De schaarse natuur 

Maar de schaars aangelegde wandelpaadjes en poeltjes zijn natuurlijk niet meer dan een doekje voor het bloeden, te vergelijken met een ‘duurzame maaltijd’ aan boord van een ­intercontinentale lijnvlucht die tonnen CO2 in de atmosfeer uitstoot.

Om de energietransitie toch te kunnen realiseren, zijn er dus alternatieven nodig voor de land verslindende zonneparken. Volgens recent onderzoek van Deloitte kan de helft van de benodigde elektriciteit in Nederland worden opgewekt door zonnepanelen op daken. Er is bijna 900 vierkante kilometer aan geschikt dak­oppervlak in Nederland beschikbaar. Op dit moment voorzien de zonne­panelen echter maar in 2 procent van de totale vraag, dus is hier een enorme winst te behalen.

De politiek kan hierbij een handje helpen door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat alle geschikte daken van met publiek geld betaalde gebouwen van zonnepanelen worden voorzien. Hiernaast moeten de huidige wettelijke belemmeringen op de productie van zonnestroom op daken van particuliere en bedrijven worden weggenomen. Een energietransitie is hard nodig, maar dan wel eentje die samengaat met het herstel van de schaarse natuur in ons overvolle landje.

Wilbert van Rooij runt adviesbureau Plansup, gespecialiseerd in biodiversiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.