Opinie

Opinie: Wil jij bepalen of je geld in olie wordt belegd? Stem dan, bij het ABP

Ambtenaren kunnen vanaf vandaag stemmen bij hun pensioenfonds. Saai? Bedenk dat Nederlandse pensioenfondsen samen een vermogen beheren van 1.679 miljard euro, waarvan 463 miljard euro door het ABP.

Arne Bartelsman
Klimaatactivisten van Extinction Rebellion protesteren op 17 september 2021 voor het ABP-kantoor aan het Gustav Mahlerplein aan de  Zuidas, de financiële sector in Amsterdam.  Beeld Joris van Gennip
Klimaatactivisten van Extinction Rebellion protesteren op 17 september 2021 voor het ABP-kantoor aan het Gustav Mahlerplein aan de Zuidas, de financiële sector in Amsterdam.Beeld Joris van Gennip

Maandag openen de stembussen voor misschien wel de saaiste verkiezing van Nederland. 3 miljoen Nederlanders in dienst van de overheid, politie en onderwijs kunnen tussen 4 en 24 april stemmen voor het ‘verantwoordingsorgaan’ van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Voor veel mensen is het woord ‘pensioen’ al genoeg om te stoppen met lezen. Dat is niet gek: een pensioenfonds ademt saaiheid en degelijkheid, het woord verantwoordingsorgaan is allesbehalve sexy. Het resultaat? Bij de vorige verkiezing in 2018 bracht slechts 8,3 procent een stem uit.

Wat misschien meer tot de verbeelding spreekt: Nederlandse pensioenfondsen hebben een gezamenlijk vermogen van 1.679 miljard (!) euro. Daarvan wordt 463 miljard euro beheerd door het ABP. Dit geld staat niet op een bank, maar wordt belegd in aandelen, obligaties, vastgoed en zelfs grondstoffen en infrastructuur. Het verantwoordingsorgaan adviseert en beoordeelt namens de 3 miljoen deelnemers werknemers en pensioengerechtigden bij het ABP het beleid ten aanzien van deze beleggingen.

Bedrijfskoers

Het is niet ingewikkeld je voor te stellen hoe je met 463 miljard (meer dan het bbp van Oostenrijk) grote invloed kunt uitoefen in het mondiale bedrijfsleven. Zo is het ABP grootaandeelhouder in bedrijven als Ahold, Basic-Fit, Wolters Kluwer en Shell en heeft daarmee een belangrijke stem in de toekomstige koers van deze bedrijven of zelfs hele sectoren. Door strenge eisen te stellen op het gebied van klimaat, mensenrechten en arbeidsomstandigheden zou het ABP wereldwijd kunnen bijdragen aan een betere en eerlijker toekomst.

Het probleem is: dit gebeurt nauwelijks. Op de eerlijke pensioenwijzer scoort het ABP op tien van de veertien indicatoren een onvoldoende. Zo laat een artikel uit 2021 van de Volkskrant zien hoe het ABP investeert in bedrijven die worden beschuldigd van ontbossing van de Amazone of een bedrijf dat onderdelen levert voor militaire vliegtuigen aan Saoedi-Arabië. Op de aandeelhoudersvergadering van Shell weigerde ABP mee te stemmen met de klimaatresolutie van Follow This, die het bedrijf opriep tot bindende klimaatdoelstellingen voor 2050. Pas na veel kritiek en protesten in de media besloot het pensioenfonds recent investeringen in fossiele energie versneld af te bouwen.

Verandering kan

Verandering kan dus wel, maar waarom is het dan toch zo lastig om het ABP, en andere pensioenfondsen, aan te zetten tot ambitieuzere doelen op het gebied van klimaat en mensenrechten? Het antwoord is vrij simpel: in tegenstelling tot bij een bankrekening, energiecontract of verzekering, kun je als werknemer vaak niet kiezen waar je je pensioen opbouwt. Zo is bijvoorbeeld voor ambtenaren vastgelegd dat het ABP hét pensioenfonds is. Zij kunnen hun onvrede over slecht beleid dus niet uiten door hun geld ergens anders onder te brengen. Kort gezegd heeft het ABP daarmee een monopoliepositie bij het pensioengeld van 3 miljoen Nederlanders.

Terug naar de saaiste verkiezing van Nederland. Want laat het verantwoordingsorgaan van het ABP nou net een van de weinige manieren zijn waarop de 3 miljoen leden van het ABP hun stem kunnen laten horen. Een uitgelezen kans dus om niet alleen hun eigen toekomst veilig te stellen, maar ook om die van de rest van de wereld een beetje beter te maken. En het goede nieuws: de verkiezing wordt volledig digitaal gehouden. Een muisklik had nog nooit zo veel invloed.

Arne Bartelsman is ambtenaar bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Een overzicht van de kandidaten, standpunten, en hoe je kan stemmen, is te vinden op abp.nl/verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden