OpinieBeïnvloeding verkiezingen

Opinie: Wie is de mol op de kieslijst van uw politieke partij?

De voorgestelde wijzigingen van de onze Kieswet maakt het mogelijk dat allerlei organisaties in binnen- en buitenland eenvoudig de verkiezingen in Nederland kunnen beïnvloeden, betoogt Henk Stokhorst.

Na het sluiten van de stembureaus worden in het stadhuis de stembiljetten met de hand geteld.Beeld ANP

Minister Ollongren stuurde de Eerste en Tweede Kamer op 1 juli een brief met kabinetsbesluiten aangaande het wijzigen van de Kieswet. De besluiten moeten leiden tot meer betrokkenheid tussen kiezer en gekozene. Onbedoeld wordt daarmee de deur wagenwijd opengezet om het parlement van buitenaf aan te vallen en wordt het politieke partijen erg moeilijk gemaakt zich te verdedigen tegen allerlei vormen van ondergraving. Zoals meer voorgestelde hervormingen, zijn bestaande gevoelde knelpunten het uitgangspunt, en zijn nieuwe vormen van mogelijk misbruik buiten beschouwing gelaten.

In de huidige Kieswet stelt elke politieke partij zijn eigen voorkeurslijst samen en kunnen de kiezers alleen met meer dan 25 procent van de kiesdeler de lijstvolgorde omzeilen, dat zijn ruwweg 15.000 voorkeurstemmen op 60.000 uitgebrachte stemmen. In de praktijk een hobbel die te nemen is, maar moeilijk om het ongemerkt te doen. Een duidelijke campagne is noodzakelijk.

Lijstvolgorde

De lijstvolgorde is een belangrijke zaak voor een politieke partij. Niet alleen streeft men naar goede regionale spreiding, men wil ook een fractie met voldoende gespreide kennis. Alhoewel generalisten te verkiezen zijn boven specialisten, is in de praktijk van de volksvertegenwoordiger gedegen kennis van de beleidsterreinen nodig om effectief toezicht te kunnen houden. Je wilt dus bijvoorbeeld een onderwijsspecialist uit Drenthe, een volksgezondheidsspecialist uit Brabant en een defensiespecialist uit Noord-Holland in één fractie.

In de voorgestelde nieuwe situatie bepaalt het aantal uitgebrachte stemmen de volgorde waarin kandidaten worden gekozen. Voor het eerst kunnen kiezers nu ook voor een partij kiezen zonder keuze voor een voorkeurskandidaat en daarmee de lijstvolgorde aanhouden. Dat is erg onaantrekkelijk, want daarmee wordt de drempel voor anderen om de lijstvolgorde te omzeilen nog lager.

Infiltreren

Ik voorspel na de eerste verkiezingen drie onderwijsspecialisten en vier volksgezondheidsspecialisten  in elke fractie, maar geen mensen met kennis van defensie of loonpolitiek. Erger is echter, dat allerlei organisaties in binnen- en buitenland eenvoudig kunnen deelnemen aan de verkiezingen zonder kenbaar op de lijst te staan.

Hierbij een korte handleiding hoe je het parlement kunt infiltreren zonder dat goed verweer mogelijk is. Je bent bijvoorbeeld een ngo die zich inzet op een bepaald werkterrein met een ideologische inslag of een buitenlandse regering. Je stuurt mensen uit je eigen gelederen naar meerdere partijen om zich kandidaat te stellen. Vervolgens publiceer je onder de leden per partij je voorkeurskandidaat. Stel nu dat je leden vooral op partij X en Y stemmen en maar heel weinig op P en Q. Dan kun je er voor kiezen om strategisch een aantal van je leden, misschien een paar honderd, toch op die andere partij te laten stemmen om zo met voorkeur al je eigen mensen in de verschillende fracties te krijgen. Dergelijke kandidaten zijn moeilijk er vooraf uit te filteren. Wie is de mol?

Dat mensen zich in de huidige tijd weinig vertegenwoordigd voelen komt met name door de toegenomen complexiteit van de samenleving en de bijbehorende afstemming van meerdere beleidsterreinen over grotere leefgebieden. Daar helpt geen enkele wijziging van de Kieswet iets aan. Kiezers tegen elkaar opzetten in het uitvoeren van tactische spelletjes met onvoorspelbare resultaten het allerminst.

Henk Stokhorst is stembureaulid in de gemeente Noordenveld (Drenthe).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden