Opinie

Opinie: Welke naam Facebook ook heeft, dit platform geeft niets om zijn gebruikers

Facebook kondigde donderdag aan onder een nieuwe naam verder te gaan, Meta. Dit doet de techgigant om zijn imago op te krikken. En geeft vooral aan dat Facebook niet bereid is om zijn gebreken fundamenteel aan te pakken.

Lotje Beek
Medewerkers van Facebook onthullen voor het hoofdkantoor van de tech-gigant de nieuwe naam en het nieuwe logo van 'Meta'. Beeld Getty Images
Medewerkers van Facebook onthullen voor het hoofdkantoor van de tech-gigant de nieuwe naam en het nieuwe logo van 'Meta'.Beeld Getty Images

Facebooks ‘onze naam is haas’-houding ten opzichte van de structurele gevaren die het platform vormt, is tekenend voor de op z’n zachts gezegd problematische opstelling van het bedrijf tegenover mensenrechten.

De naamswijziging toont de ambitie van Facebook om meer te zijn dan alleen sociale media. Het bedrijf Facebook zou los moeten staan van de apps. De naamswijziging zou het sociale media-aspect van het platform willen positioneren als één van de vele producten van een moederbedrijf waaronder Facebook, Instagram, WhatsApp en Oculus zullen vallen.

Maar de naamswijziging is ook vooral een reactie op de reputatieschade die het platform heeft opgelopen in de afgelopen jaren. De reputatie van de techgigant heeft geleden onder de vele schandalen, waaronder bijvoorbeeld dat rond Cambridge Analytica, waarbij gegevens van miljoenen Facebook-gebruikers werden gebruikt voor gerichte politieke advertenties in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016.

Meer recent zijn het de onthullingen van voormalig Facebook-werknemer en klokkenluider Frances Haugen die het merk Facebook nog meer van een stinkend geurtje voorzien. De belangrijkste boodschap van deze klokkenluider: Facebook verkiest keer op keer het belang van het bedrijf boven dat van zijn gebruikers, met desastreuze gevolgen voor onder andere de democratie en de mentale gezondheid van platformgebruikers.

Giftig verdienmodel

Facebook heeft (net als andere techgiganten) structurele problemen, die niet worden opgelost met een naamswijziging. Het platform heeft een enorme marktdominantie die miljarden gebruikers wereldwijd afhankelijk maakt van de apps. Je kunt niet meer om de apps van deze moloch heen: zonder WhatsApp zit je niet in een chat met collega’s en zonder Facebook word je niet meer uitgenodigd voor de verjaardagen van familie.

We kunnen de apps niet verwijderen, omdat we er te afhankelijk van zijn geworden. En wie bepaalt de regels op die apps? Facebook. Dat betekent dat we vastzitten aan de privacyregels die Facebook heeft verzonnen. We zitten vast aan de problematische algoritmes die Facebook heeft ontwikkeld, die er, zo blijkt uit de onthullingen van Haugen, toe leiden dat tieners ongelukkiger worden.

Ook het verdienmodel van Facebook is problematisch. Het platform verdient aan gepersonaliseerde advertenties: dat betekent dat Facebook ons overal op internet volgt en daardoor een heel specifiek beeld van ons heeft (dat ook nog vaak niet eens klopt). Op basis van dat beeld kunnen adverteerders hypergericht adverteren. Daar betalen ze wel de hoofdprijs voor, want Facebook zelf verdient hier natuurlijk het allermeest aan.

De gepersonaliseerde advertenties zorgen ook voor gerichte manipulatie: het platform heeft een zodanig specifiek beeld van elke internetter, dat ze precies weet welke boodschap nodig is om jou te beïnvloeden. Daardoor wordt onze vrije meningsuiting beïnvloed en onze democratie bedreigd.

Beeldvorming

Deze structurele problemen los je niet op met een nieuwe naam. In plaats van de problemen die tot reputatieschade leiden serieus te nemen, neemt Facebook weer eens vooral zichzelf serieus. Alle energie die de techgigant zou moeten steken in het waarborgen van onze mensenrechten, gaat naar beeldvorming en pogingen om (terechte) onrust te sussen. En het ergste is: Facebook kan dit zonder consequenties blijven doen, want in het huidige techlandschap dat door enkele giganten wordt gedomineerd, heeft een machthebber als Facebook helemaal geen noodzaak om te veranderen.

De enige noodzaak die Facebook ziet, is om haar naam te veranderen. Maar welke naam het platform ook heeft, dit platform geeft niets om haar gebruikers.

Lotje Beek is beleidsadviseur bij burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden