Opinie

Opinie: Waarom diversiteitsbeleid een organisatie een enorme kwaliteitsboost geeft

Socioloog en schrijver Jolande Withuis noemt het streven naar diversiteit 'een heilige koe' die stevig bij de horens gevat moet worden 'of beter nog, naar het slachthuis geleid'. Ten onrechte, betoogt Keyvan Shahbazi. Wie de eigen groep is ontstegen, heeft geleerd een vraagstuk vanuit meerdere perspectieven te bezien.

Koning Willem-Alexander tijdens de tiende landelijke naturalisatiedag. Beeld anp

Laatst heb ik de herinneringen gehoord van een Politiecommissaris uit het begin van haar carrière bij bureau Warmoesstraat in Amsterdam. Het bureau van Appie Baantjer, de alter ego van een van haar oud-collega's, waar Nederland jaren lang plezier aan beleefde. Geëmotioneerd vertelde ze hoe ze nagenoeg dagelijks werd vernederd en gekleineerd door haar mannelijke collega's. Ze werd gereduceerd tot koffiejuffrouw, want als vrouw had ze de kwaliteiten niet om de politietaken uit te voeren. Behalve wanneer ze, tot hilariteit van haar mannelijke collega's, travestieten moest fouilleren. En toen een van haar collega's werd doodgeschoten, werd zij erop aangesproken. Omdat hij de arrestatie deed die zij eigenlijk had moeten doen, als ze daar de kwaliteiten voor had.

In haar opiniestuk voor de Volkskrant (O&D, 26 oktober) creëert Jolande Withuis een merkwaardig onderscheid tussen vrouwen die 'in ons land even competent zijn als mannen' en 'een minderheid die nog moet integreren'. Daarbij precies de zelfde term 'kwaliteit' als argument tegen die 'minderheid' gebruikend als in het verleden tegen vrouwen werd gebruikt. Want: 'Vrouwen zijn geen minderheid die nog moet integreren. Er hoeft niet te worden gekozen tussen kwaliteit of vrouwen' stelt ze vervolgens.

Vooroordelen en stereotyperingen

Wie de moeite neemt en naar de tegenwoordige studentenpopulatie van de hogescholen en universiteiten kijkt, komt er al gauw achter dat de kwaliteit niet het probleem is. Wat wel een probleem is, is het neerkijken op 'allerlei minderheden' die volgens Withuis 'op verkeerde gronden een plaatsje onder de zon eisen (of krijgen) in plaats van op grond van hun kwaliteiten... terwijl ze ook geen plezierige opvattingen over vrouwen hebben'.

Dit soort uitspraken zijn gebaseerd op vooroordelen en stereotyperingen en hebben niets te doen met de werkelijkheid. Natuurlijk worden in de ideale wereld de helft van alle (top)functies bekleed door vrouwen. Dat dit niet het geval is, zegt iets over onze samenleving. Dezelfde samenleving waar je met een Nederlandse achternaam én een strafblad 3 keer meer kans kan hebben op een baan dan een buitenlands klinkende achternaam zonder strafblad (de Volkskrant 5 juli 2017).

Laten we de Nederlandse Politie organisatie als voorbeeld nemen die door de binnenkomst van vrouwen een buitengewoon grote beschavingsimpuls heeft gekregen. Want vrouwen brengen beschaving en fatsoen mee op de werkvloer. Het is anno 2017 ondenkbaar dat een medewerker, zonder een disciplinaire maatregel te krijgen, kan beweren dat vrouwen 'de kwaliteit' missen voor een politietaak. Behalve als je het schuine moppen tappen en het stoerste jongetje van de klas uithangen als kwaliteit beschouwt. Het gaat er dan om wat je definitie is van kwaliteit.

Een beschaafdere organisatie

Jolande Withuis gaat er onterecht vanuit dat diversiteit betekent een ander uiterlijk kenmerk hebben. Vandaar dat ze ridiculiserend stelt 'of er straks ook gelijk wordt geselecteerd onder oud en jong, dik en dun, mooi en lelijk?'. Diversiteit gaat niet om hoe iemand eruit ziet, maar om wie iemand is en welke specifieke extra bagage iemand meebrengt. Het is een danig misverstand om te denken dat er een reële keuze bestaat tussen diversiteit en kwaliteit. En dat er doorgaans een diversiteit bestaat zonder kwaliteit en andersom.

Streven naar een verscheiden en gebalanceerd personeelsbestand, is niet perse diversiteitsbeleid maar ook geen 'tribalisme', zoals Withuis stelt. Wel heeft dit in het geval van de Politie geleid tot een beschaafdere organisatie. Want wie een joodse collega heeft, noemt de noodhulp in Amsterdam-Buitenveldert geen jood-hulp. Wie een zwarte collega heeft, maakt kennis met de vernederingen die hij als kind heeft ondergaan toen de witte kinderen Sinterklaas feest vierden. Wie een moslim als collega heeft, begrijpt dat toch niet iedere moslim een terrorist is. En wie zegt 'op Marokkanenjacht' te gaan, kan beter weg blijven.

Geheel iets anders is de kwaliteitsimpuls die een organisatie kan krijgen door diversiteitsbeleid. Doordat medewerkers (man en vrouw) de organisatie binnenkomen die een specifieke en extra bagage met zich mee brengen boven op de voor een ieder geldende kwaliteitseisen. Meertaligheid, kennis en competenties over andere culturen en groeperingen, en een internationaal perspectief, om een paar voor de hand liggende competenties te noemen.

Vaak onbenoemd, maar daardoor niet onbelangrijk is de capaciteit om los van ingroup - outgroup stereotyperingen een oordeel te kunnen vormen. Want wie in een gepolariseerde samenleving de 'eigen groep' is overstegen, heeft geleerd om een vraagstuk vanuit de perspectieven van meerdere groepen te bezien en te analyseren. Vanaf de strategische besluitvormingszetels aan de top van een organisatie tot aan de tactische uitvoeringsfuncties op de werkvloer, zijn zulke werknemers goud waard. En het gaat er nog niet eens over of ze zelf zwart, wit of geel zijn. Dat is diversiteit. Dat is kwaliteit.

Keyvan Shahbazi is publicist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie.

Aanvullingen en verbeteringen: Dit is de juiste versie van het door Keyvan Shahbazi geschreven opiniestuk. In de papieren krant is door een redactionele fout een verkeerde versie afgedrukt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.