Opinie

Opinie: Verstappen sportman van het jaar? Alleen rijken en insiders krijgen stoel in Formule 1

Waar baanwielrenner Harrie Lavreysen en BMX’er Niek Kimmann afgelopen jaar unieke sportprestaties leverden, blinkt Max Verstappen uit in een discipline die meer amusement is dan topsport.

Rogier van der Wolk
Max Verstappen juicht als hij in Abu Dhabi wereldkampioen in de Formule 1 is geworden. Beeld Remko de Waal / ANP
Max Verstappen juicht als hij in Abu Dhabi wereldkampioen in de Formule 1 is geworden.Beeld Remko de Waal / ANP

Terwijl de met stikstof besprenkelde Arabische evenknie van de zandhagedis naar adem hapt nu het peloton zichzelf filmende BN’ers weer is vertrokken, heeft sportkoepel NOCNSF de genomineerden voor het Sportgala van komende woensdag bekendgemaakt. Tussen de drie genomineerden voor de beste sportman van het jaar 2021 prijkt ook de naam van Max Verstappen.

Maar liefst vijf miljoen Nederlanders zagen ruim een week geleden hoe de Limburger zich in Abu Dhabi tot Formule 1-wereldkampioen kroonde. Daarmee lijken BMX’er Niek Kimmann en baanwielrenner Harrie Lavreysen, de andere gegadigden, het nakijken te zullen hebben. Gelet op hun prestaties is dat op zijn minst opvallend te noemen.

Kimmann, voor wie het zijn tweede Olympische Spelen waren, liep in Tokio een scheurtje in zijn knieschijf op toen hij tijdens een training in botsing kwam met een verdwaalde Japanse official. Vijf dagen later pakte hij alsnog goud, en drie weken later kwam daar in Papendal een derde wereldtitel bovenop.

Stapelbed

De 24-jarige Lavreysen had wellicht minder fysieke tegenslag te verduren maar moest wel zijn stapelbed met een directe concurrent delen. Die versloeg hij vervolgens in de finale van het onderdeel sprint, waardoor hij als eerste Nederlander sinds 1932 goud pakte op het koningsnummer. Maar met zijn kamergenoot Jeffrey Hoogland kon hij ook succes vieren, toen Nederland als eerste eindigde op de teamsprint. Met een Olympisch record. Op de slotdag van de Spelen voegde hij ter afwisseling nog een bronzen plak aan zijn verzameling toe, om op het daaropvolgende WK toch maar op alle drie de onderdelen goud te pakken.

Het is overigens niet zo dat Verstappen geen prestatie van formaat heeft geleverd. Met een kwalitatief mindere raceauto heeft hij de hegemonie van Lewis Hamilton doorbroken. Maar afgaande op de eigen richtlijnen van NOC*NSF, zou hem dat niet eens een nominatie moeten opleveren. Zo zou de vakjury kijken naar de prestatiedichtheid, de impact van de sport op het Nederlandse publiek, het niveau van het evenement, de mondialiteit van de sport en of het een ‘hoofd-’ of ‘bijnummer’ in die sport betreft.

Daar kan ik kort over zijn: die criteria hangen grotendeels samen met de exclusiviteit van de activiteit. Je hoopt dat je, wanneer je een duur Ziggo-pakket (volgend jaar: ViaPlay-pakket) afneemt, naar de allerbeste coureurs ter wereld kijkt. Maar zijn ze dat wel echt? Alle F1-sterren zijn ooit als kartende kleuter begonnen. Het is echter niet zonder reden dat zo weinig kinderfeesten de kartbaan als eindbestemming hebben: het is kneiterduur. En wil je het als vaste hobby beoefenen, dan praat je al gauw over enkele tonnen per jaar. Dat limiteert de aanwas tot rijken en insiders.

Bankbiljetten

Of talent überhaupt doorslaggevend is om toe te treden tot de ‘koningsklasse’ van de autosport, valt overigens nog maar te bezien. Volgens schattingen bestaat namelijk driekwart van het deelnemersveld uit zogenaamde paydrivers. Dat zijn coureurs die, anders dan Verstappen bij Red Bull, niet via een F1-opleidingsteam binnenkomen. Die moeten driftig met bankbiljetten wapperen om op die manier de vaak kleinere raceteams te verleiden een van hun twee stoeltjes aan hen te ‘verkopen’. Vaak met succes, want behalve algemene kostendekking luidt de vuistregel nog altijd ‘hoe kleiner het budget, hoe langzamer de auto’.

En in tegenstelling tot wat de term insinueert, is ‘autosport’ de kwalificatie sport onwaardig, laat staan topsport. Niet enkel door die kleine groep actieve beoefenaars, maar ook door de grote afhankelijkheid van de technologie – om over de multi-interpretabele wedstrijdregels maar te zwijgen. Geen enkele zichzelf respecterende sport zou toestaan dat verschillen in materiaal tot dusdanig grote verschillen in resultaat leiden. Natuurlijk wordt altijd tegengeworpen dat de intensiteit van het racen de doorslag geeft. Maar behalve dat dit (mentale druk, vochtverlies, veel G-krachten) een arbitrair criterium is, zou dat ook betekenen dat, zeg, straaljagerpiloten of astronauten moeten kunnen meedingen op het Sportgala.

Natuurlijk valt niet te ontkennen dat Formule 1 met de opkomst van Max Verstappen een steeds grotere impact heeft op het Nederlandse publiek. Maar laten we beseffen dat zonder de dure pr-machine vooral commercieel amusement overblijft. Mijn stem gaat dan ook uit naar die twee relatief onbekende sporthelden die er, zonder een team van duizend medewerkers en een salaris van tientallen miljoenen euro, elke keer weer staan.

Rogier van der Wolk is jurist bij de gemeente Amsterdam. Hij schrijft dit stuk op persoonlijke titel.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden