OpinieCrisis Belarus

Opinie: Versnel en versterk sancties tegen Loekasjenko, als signaal voor de demonstranten

Er is een krachtige Europese houding nodig voor een vreedzame machtsoverdracht in Belarus, betoogt Natalia Kaliada, medeoprichter van het Belarus­sische Vrije Theater.

Een demonstrant die protesteert tegen de verkiezingsuitslag wordt afgevoerd door de politie. Beeld AP

Maria Kolesnikova, een van de belangrijkste oppositieleiders van Belarus, werd vorige week in een busje in Minsk gedwongen. Ik hoop dat Kolesnikova niet dezelfde behandeling zal ondergaan als mijn vriendin Sviatlana, toen ze bij een vreedzame betoging in augustus hardhandig door de politie werd opgepakt.

Samen met 36 andere vrouwen werd ze vastgehouden in een cel van drie bij vier meter, zonder toegang tot voedsel, water of een toilet. Er was zo weinig ruimte dat ze in shifts moest slapen. Af en toe werden enkele gevangenen meegenomen naar de binnenplaats, waar ze te horen kregen dat ze zouden worden neergeschoten. Vervolgens lieten ze de vrouwen daar staan, waarna ze uiteindelijk weer naar hun cel werden gebracht.

Het ergste was echter het geschreeuw van de mannen die werden vastgehouden op de bovenverdieping. De hele dag en nacht konden ze het geschreeuw horen van mannen die gefolterd werden. Toen ik Sviatlana zeven dagen na haar vrijlating sprak, zei ze me dat ze het geluid van dat geschreeuw nooit zou vergeten.

Dit is de realiteit in Belarus. President Loekasjenko probeert zijn greep op de macht te behouden na de vervalste verkiezingen. En toch houdt de EU de boot af. De voorgestelde sancties zullen pas op 22 september van kracht worden. Loekasjenko voelt zich duidelijk gesterkt door de passiviteit van de EU en de Russische interventie, een combinatie van militaire steun en propaganda. Loekasjenko heeft bewezen dat hij de repressie zal vergroten en Rusland heeft zich bereid getoond hem daarin te steunen.

Signaal

Ik huiver bij de gedachte aan het geweld dat de bevolking van mijn land zal ondergaan, aangezien de EU, onze enige hoop samen met de onzichtbare VS, toekijkt. Ik dring bij de EU erop aan om de sancties te versnellen en te versterken; Loekasjenko en al zijn zonen moeten op de lijst staan.

De beruchte, repressieve staatsmachine is in overdrive gegaan en er zijn Russische veiligheids- en propagandadeskundigen ingezet om die inspanningen uit te breiden. Net als in het geval van Sviatlana zijn deze inspanningen bedoeld om mensen bang te maken. Maar na tientallen jaren werken de onderdrukkingstechnieken niet meer. Elk protest brengt een ongekende menigte op de been, maar steun van buitenaf is nog steeds van belang. Tijdige sancties zouden een signaal zijn voor de duizenden mensen die worden vastgehouden en gemarteld, voor de families van degenen die zijn gedood, voor degenen die hun veiligheid en toekomst in gevaar brengen door te blijven protesteren. Een signaal dat ze niet alleen zijn.

Er is een gemeenschappelijke, krachtige houding van de EU nodig om een vreedzame machtsoverdracht in Belarus mogelijk te maken. Er is dringende nood aan gerichte, uitgebreide sancties tegen degenen die de verkiezingen hebben vervalst en hebben deelgenomen aan de gewelddadige onderdrukking. De EU kan deze sancties nu, en niet pas op 22 september, instellen. 

Mensen tot meer in staat

Ik weet dat de mensen tot meer in staat zijn dan ze denken vanuit mijn werk met het ­Belarussische Vrije Theater, waarvan ik mede-oprichter ben. We wilden het monopolie van de regering op cultuur doorbreken en theater opvoeren dat Belarus met de rest van de wereld zou verbinden en meer was dan een spreekbuis van de regering. Daarom hielden we onze voorstellingen in huizen, omdat we wisten dat de staat ons zo niet plotseling een podium kon ontzeggen. Huizen waren ook de enige plek waar de Belarussen zich op hun gemak voelden om openlijk over politiek te praten. En zo maakten we van huizen ontmoetingsplekken en podia en toonden Belarussen dat er meer ruimte was voor protest dan ze dachten. Dat er meer gelijkgestemden waren. Nu ruim honderdduizend Belarussen uit de huizen zoals die waarin we optraden, de straat op zijn op gegaan, is het verbazingwekkend te zien met hoeveel we echt zijn.

De EU kan voorkomen dat Belarus weer verdwijnt in de duisternis die Loekasjenko de gelegenheid heeft gegeven om verkiezingen te stelen en aan de macht te blijven. Sancties zijn een kleine, symbolische stap, maar wel een die de Belarussen hard nodig hebben. Die Kolesnikova en haar lotgenoten een sprankeltje hoop en solidariteit zal bieden.

Natalia Kaliada is medeoprichter van het Belarus­sische Vrije Theater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden