Opiniecorona-dialoog

Opinie: Uitleg geven over corona helpt allang niet meer

Als we echt als één samenleving verder willen, moeten we een corona-dialoog aangaan, betoogt Diewertje Houtman.

Studenten uit Rotterdam delen flyers en mondkapjes uit om het bewustzijn van de bewoners te vergroten rond covid-19. Er zijn veel besmettingen in de havenstad.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Het huidige coronabeleid benadrukt ‘samen’, alleen ‘samen’ krijgen we corona onder controle. Nu een groot deel van de ­bevolking geen vertrouwen meer heeft in het overheidsbeleid, is dat alsof er iemand dood ligt te bloeden, iedereen staat erbij en kijkt ernaar, en minister Hugo de Jonge roept ‘Samenwerken jongens!’.

In maart werkte die boodschap, want het was crisis. We moesten er voor elkaar zijn om angst, onzekerheid en eenzaamheid tegen te gaan, en iedereen moest zich aan de regels houden om het aantal besmettingen terug te dringen. Daarna veranderde de context en we zijn via een overgangsfase in de controlefase beland.

Het gevoel van acute crisis heeft bij een deel van de bevolking plaats gemaakt voor twijfels en ‘coronamoeheid’. Samen ongehoorzaam zijn is dan de menselijke uitweg. Hebben die maatregelen nog wel zin? Is het wel in het eigen belang? En de rest houdt zich er toch ook niet aan?

Kortom, #ikdoenietmeermee.

Vanuit de psychologie weten we dat in de context van gedeelde verantwoordelijkheid, waarbij anderen ook niks doen, de kans steeds kleiner wordt dat mensen wel verantwoordelijkheid nemen. Saamhorigheid ­benadrukken werkt dan niet meer, mensen moeten worden aangesproken op hun individuele verantwoordelijkheid.

Famke Louise werd op haar verantwoordelijkheid aangesproken toen ze aanschoof bij het televisieprogramma Jinek. Op een pijnlijke manier werd duidelijk dat Famke Louise, en met haar een groot deel van Nederland, zich niet betrokken voelt bij het huidige coronabeleid.

Ze vroeg om inspraak en mede­leven. Toch lijkt dat bij weinig mensen te zijn doorgedrongen, en in de laatste plaats bij het kabinet. Hoewel het kabinet hamert op samenwerken, neemt het zijn eigen advies tot nu toe niet ter harte.

Nu het vertrouwen afbrokkelt, lijkt er besloten te zijn dat nog meer informatie en uitleg de beste aanpak is. Premier Rutte en minister De Jonge hielden een videosessie waarin zij vragen beantwoordden. En het aankondigen van de nieuwe maatregelen tijdens de persconferentie deze week gebeurde niet voordat ze hadden uitgelegd waarom.

Vaak wordt gedacht dat het bijspijkeren van publieke kennis zal leiden tot meer vertrouwen, een opvatting die in de wetenschapscommunicatie bekendstaat als het ‘deficit model of public understanding’. Dat model is achterhaald. Het gevoel van betrokkenheid en de verbinding gaan we nu niet meer vinden door nog meer aandacht voor ‘feiten en fabels’ of ‘veel­gestelde vragen’, maar door met elkaar in gesprek te gaan.

Eigen beleving

In gesprek gaan is de moeite waard, omdat iedereen expert is van zijn ­eigen beleving. Als we echt als één samenleving verder willen, dan moeten we in gesprek blijven over wat wel en niet werkt, voor wie, en waarom. Met andere woorden, er is een dialoog ­nodig over het coronabeleid. Een ­coronadialoog. Dialoog is geen debat. Het doel is niet om elkaar te overtuigen, maar om te kijken of je iets van of over elkaar kunt leren. Door naar elkaar te luisteren vanuit oprechte nieuwsgierigheid, kun je beter begrijpen hoe jouw eigen mening en die van anderen tot stand komen. Door in dialoog te zijn, te luisteren en gehoord te worden, kunnen mensen zich weer betrokken gaan voelen.

Geneeskunde studenten uit Rotterdam hebben aan burgemeester ­Ahmed Aboutaleb voorgesteld om zo’n gesprek, een dialoog, onder studenten te organiseren. Ze vinden het belangrijk om een positief geluid te laten horen en zoeken naar verbinding.

Aboutaleb zal het beste idee, om studenten zich beter aan de maatregelen te laten houden, belonen met 10 duizend euro. Coronadialogen moeten echter toegankelijk zijn voor iedereen. Maatschappelijk gedragen vervolgbeleid houdt rekening met de waarden, behoeften en zorgen van ­iedereen die de impact van corona en het coronabeleid ervaart.

Het afgelopen jaar heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verschillende dialogen over maatschappelijk relevante onderwerpen gefaciliteerd. Hopelijk ziet minister De Jonge ook nu het belang van ­samen het gesprek aan te gaan.

Diewertje Houtman is onderzoeker van het Erasmus MC en een van de partners bij DNA Dialoog

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden