OpinieToename huiselijk geweld

Opinie: Suriname kan lichtend voorbeeld zijn voor aanpak van huiselijk geweld

Voor de aanpak van huiselijk geweld is in Suriname geen advocaat nodig en komt er eerst een zitting die in principe gericht is op bemiddelen. Daar kan Nederland een voorbeeld aan nemen, betoogt Willem F. Korthals Altes.

 In Eindhoven is een 41-jarige man door een politieman bij zijn huis aan de Wassenaarstraat neergeschoten. De man is zwaargewond overgebracht naar een ziekenhuis. In de woning was sprake van huiselijk geweld.  Beeld ANP
In Eindhoven is een 41-jarige man door een politieman bij zijn huis aan de Wassenaarstraat neergeschoten. De man is zwaargewond overgebracht naar een ziekenhuis. In de woning was sprake van huiselijk geweld.Beeld ANP

Nu het huiselijk geweld als gevolg van de coronacrisis toeneemt, zou Nederland moeten kijken hoe Suriname met dit probleem omgaat. Dat land kent sinds de inwerkingtreding van de Wet bestrijding huiselijk geweld in 2012 een regeling waarmee huiselijk geweld op een effectieve en laagdrempelige manier wordt bestreden. Inmiddels is de behoefte aan deze aanpak zo groot dat het kantongerecht van Paramaribo per week drie zogeheten ‘huiselijkgeweldzittingen’ houdt. Het aantal verzoeken om een beschermingsbevel was in 2018 ten opzichte van 2012 daardoor al gestegen van 6 naar zo’n 30 à 35.

Met de Wet bestrijding huiselijk geweld werd ten eerste beoogd de politie te ontlasten. Voor klachten over geweld door huisgenoten wendde men zich in het verleden vooral tot de wijkagent. Die stuurde de klagers echter vaak weer naar huis, omdat geen sprake was van strafbaar handelen of omdat dat moeilijk te bewijzen zou zijn. Ook in Nederland zegt de politie geregeld dat zij niet kan helpen, ‘omdat het civiel recht betreft’.

Geen advocaat nodig

Klagers kunnen zich nu bij een loket van het kantongerecht (het gerecht van eerste aanleg) in Paramaribo (en Nieuw-Nickerie) melden. Zij hebben geen advocaat nodig. Ze hoeven alleen hun naam op te geven en die van de persoon van wie zij zeggen last te ondervinden. Ze zijn nog niet verplicht meteen uit te leggen waarom het precies gaat. Beide personen worden vervolgens voor een zitting van de rechter opgeroepen. Die zitting heeft meestal vrij snel plaats.

Op de zitting vraagt de rechter aan partijen wat aan de hand is. Hij legt uit dat het om een civiele zitting en niet om een strafzaak gaat en dat hij vooral zal proberen een oplossing voor de problemen te vinden. Maar als dat niet lukt en hij legt een beschermingsbevel op (bijvoorbeeld een contact- of locatieverbod), dan kan degene tegen wie het is gericht, wel strafrechtelijk worden aangepakt, als hij of zij zich er niet aan houdt.

Bemiddelingskarakter

Geregeld verschijnt alleen degene die om het beschermingsbevel vraagt op de zitting. De rechter vraagt hem of haar waarover de klacht gaat, maar stelt vervolgens een nieuwe zittingsdatum vast om ook de wederpartij de gelegenheid te bieden zijn of haar zegje te doen. Als deze ook dan niet komt opdagen, wordt het gevraagde beschermingsbevel gegeven. Veel vaker heeft de zitting echter een bemiddelingskarakter, waarbij de rechter probeert samen met betrokkenen tot een voor beiden hanteerbare regeling te komen.

Huiselijk geweld is in deze Surinaamse rechtspraktijk een rekbaar begrip geworden. Hoewel het vaak om fysiek geweld gaat, betreffen klachten ook bedreigingen of hinderlijk gedrag zonder dat van lichamelijk lastigvallen sprake is. Een in de Surinaamse samenleving niet ongebruikelijke situatie is die van de bijvrouw, die door de wettige echtgenote onaangenaam wordt bejegend, of omgekeerd. De sociale media spelen daarbij een grote faciliterende rol. Verder leven kinderen – ook als ze volwassen zijn – nogal eens in verschillende huizen op het erf dat hun overleden ouders hebben nagelaten, en maken het elkaar op allerlei manieren zuur.

In Nederland kunnen contact- en locatieverboden veelal alleen in het kader van strafzaken of echtscheidingsprocedures worden opgelegd. Wil je daarvoor een aparte procedure voeren, dan moet dat door middel van een kort geding. Maar daarvoor heb je een advocaat nodig. Als de politie niets kan – of wil – doen, heb je eigenlijk geen andere mogelijkheid.

Als de laagdrempelige procedure van Suriname ook in Nederland zou worden gecreëerd, zou op een goede manier in een waarschijnlijk bestaande behoefte kunnen worden voorzien. Kantonrechters en rechters uit de familiekamer zijn de meest aangewezen functionarissen om de zittingen te doen. Zij zullen dan, net als in Suriname, de insteek moeten hebben door middel van bemiddeling een oplossing te vinden. Dat is de meeste van deze rechters wel toevertrouwd.

Willem F. Korthals Altes was tot 1 januari 2020 senior rechter in de rechtbank Amsterdam. In januari en februari van dit jaar gaf hij instructie aan rechters in opleiding in Paramaribo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden