Opinie

Opinie: Sluiting kankerverwekkende ‘cokesfabriek’ moet voorwaarde zijn voor overheidssteun aan Tata

Vandaag debatteert de Kamer over de toekomst van Tata Steel, de grootste bron van CO2 in het land. Het bedrijf wil die uitstoot opslaan onder de Noordzee, met subsidie van de overheid. Slecht idee, menen omwonenden: Hoogoven 6 en cokesfabriek 2 moeten zo snel mogelijk dicht.

De Hoogovens, nu Tata, in IJmuiden in 2014. Beeld Marcel van den Bergh
De Hoogovens, nu Tata, in IJmuiden in 2014.Beeld Marcel van den Bergh

Omwonenden in de IJmond ondervinden al vele jaren ernstige gezondheidsschade door de staalfabriek pal naast hen, eigendom van de Indiase multinational Tata. Al decennialang wordt het bedrijf de hand boven het hoofd gehouden door de overheid. Een voorbeeld: een zwaar verouderde, lekkende en gevaarlijke ‘cokesfabriek’ mocht blijven staan terwijl Europese concurrenten verplicht nieuwe technologie installeerden. Als Tata uitstootnormen overtreedt en wordt ‘betrapt’, volgt een boete die zo laag is dat het loont overtredingen te blijven maken.

Tata Steel is een bedrijf waar omzet alles is, ook als dit ten koste gaat van de omgeving. Omwonenden accepteren dit niet langer. De Tata-directie voelt de druk van de veranderende publieke opinie en kondigde aan dat het 300 miljoen euro extra investeert in maatregelen. Maximaal en over drie jaar uitgesmeerd. Maar voor een bedrijf met een jaaromzet van 5 tot 6 miljard euro is dit een schijntje. En het is de vraag of het slim is om de zwaar verouderde installaties te blijven oplappen.

Schroot-export

Nederland exporteert schroot. Staal uit schroot is schoner en duurzamer, maar levert Tata minder op. Met erts en vooral kolen wordt het grote geld verdiend. Daarom wil het bedrijf zo lang mogelijk vasthouden aan dit smerige proces. De directie wil CO2 gaan afvangen en opslaan in lege gasvelden onder de Noordzee.

Daarmee koopt het bedrijf zich tijd. De noodzaak om de meest vervuilende installaties snel te sluiten vanwege het klimaat vervalt dan immers. Dat is voor de omgeving het slechtst mogelijke nieuws. Die zitten dan nog jaren met kankerverwekkende uitstoot. En een niet onbelangrijk ander detail: afvang en opslag van CO2 kost heel veel extra energie en zorgt daardoor voor nog meer uitstoot.

Rekening en risico's

De rekening en risico’s van CO2-opslag zijn voor de Staat. Dat maakt het extra aantrekkelijk voor Tata Steel. De geschatte subsidie bedraagt 3- tot 4 miljard euro voor een periode van vijftien jaar. Dit geld wordt via de energiebelastingen opgebracht door het midden- en kleinbedrijf. Tata Steel zelf is namelijk vrijgesteld van energiebelastingen.

Door de riante subsidie op CO2-opslag zijn alle alternatieven op papier altijd duurder. Alternatieven zijn er naast schroot genoeg: er zijn staalfabrieken die minder vervuilend aardgas gebruiken en in de toekomst zouden kunnen overstappen op ‘groene waterstof’, gemaakt uit duurzaam opgewekte elektriciteit.

Om zo snel mogelijk over te kunnen stappen op groene waterstof, moeten wel in vliegende vaart veel meer windparken op zee worden gebouwd. Je kunt er daarbij voor kiezen om een van de twee hoogovens te sluiten en op kleinere schaal verder gaan. Er zijn ook staalfabrieken die ijzererts bij de mijn al laten voorbewerken als daar (duurzame) energie voorhanden is. Dat scheelt behalve uitstoot ook veel van het vervuilende transport.

Oproep aan Den Haag

Wij roepen de politiek op naar alle scenario’s te kijken. Stel een kosten-batenanalyse op van alle mogelijke oplossingen. Kijk naar de doorlooptijd. Breng de onzekerheden in kaart. En het allerbelangrijkste: neem uw zorgplicht serieus. Stel sluiting van de vuile, kankerverwekkende cokesfabriek op heel korte termijn als voorwaarde voor eventuele verdere steun.

Donald Pols, directeur Milieudefensie, Vera van Waardenburg, Dorpsraad Wijk aan Zee en Antoinette Verbrugge, omwonendenorganisatie Frisse Wind.nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden