Opinie

Opinie: Sluit de scholen niet, want leerlingen missen veel meer dan alleen de lesstof

Lockdowns leiden niet alleen tot het missen van lesstof, maar ook tot leerlingen zonder sociale vaardigheden. En dat verhoogt de werkdruk voor docenten nog meer.

Leerlingen van het Teylingen College Leeuwenhorst tijdens de pauze. Beeld Koen van Weel / ANP
Leerlingen van het Teylingen College Leeuwenhorst tijdens de pauze.Beeld Koen van Weel / ANP

Ruim een halfjaar nadat het kabinet miljarden euro’s heeft toegezegd voor de bestrijding van de corona-achterstanden, leggen de heropende scholen een andere dimensie ervan bloot. Leerlingen mogen nauwelijks de helft van de lesstof tijdens onlinelessen hebben onthouden, in de dagelijkse schoolrealiteit speelt nog iets, wat de werkdruk voor leraren - toch al met te weinig - nóg verder opvoert.

Want ging de aandacht tijdens de schoolsluitingen voornamelijk uit naar de cognitieve ontwikkeling van kinderen, er was nauwelijks aandacht voor de sociaal-emotionele en -maatschappelijke ontwikkeling. Al die tijd zaten kinderen in hun eigen anarchistische bubbel (of in die van hun ouders), waarin socialisering, maatschappelijk besef of een schoolcultuur geen enkele rol speelden.

Dus heerst er nu chaos in de klaslokalen. Hoezo mag je opeens niet meer gamen als je geen zin (meer) in de les hebt? Waarom zou je de les volgen als er opeens dertig interessante leeftijdgenoten om je heen zitten? Wie of wat is een docent en waarom heeft hij of zij autoriteit? Het is toch normaal om te eten als je daar zin in hebt? Of om op te staan en weg te lopen zonder iemands toestemming te vragen?

Hiërarchie

Het is duidelijk dat veel leerlingen niet meer weten hoe ze zich moeten gedragen binnen de muren van het schoolgebouw. Hun sociale vaardigheden zijn tijdens de lockdowns aanzienlijk verslechterd, waardoor de structuur in een klas is ontwricht en de hiërarchie opnieuw moet worden uitgevonden.

Daar komt bij dat leerlingen zich vaak niet bewust zijn van het ‘wangedrag’ dat ze vertonen, simpelweg omdat dit gedrag in de lockdown normaal was. Daardoor zitten zelfs ervaren leraren nu met de handen in het haar. Was de werkdruk in het onderwijs al hoog, nu worden ze tot het uiterste gedreven en emotioneel op de proef gesteld.

Nijpend personeelstekort

De gelijkenis met de zorgsector schreeuwt erom te worden opgemerkt. Zowel het onderwijs als de zorg kampen met een groeiende werkdruk en nijpende personeelstekorten, wat het voor nieuwkomers onaantrekkelijk maakt zich er te melden. Maken zij de keuze toch, dan ontbreekt het vaak aan de noodzakelijke begeleiding - daar heeft immers niemand tijd voor. Veel nieuwkomers stromen weer snel uit: een neerwaartse spiraal waarbij de uitstroom hoger ligt dan de instroom.

Hoe is het mogelijk dat twee van de belangrijkste pijlers van onze maatschappij er zo slecht voor staan? De basis van onze samenleving bloedt - en we laten het gebeuren. Dat de situatie in de zorg zo schrijnend is, is dagelijkse mediakost; het effect op het onderwijs is minder zichtbaar.

Storm

Het zal nog wel even duren voor de storm onder leerlingen weer geluwd is. Uiteraard zitten de wortels van het probleem dieper: de neerwaartse spiraal was al ingezet. Miljarden om corona-achterstanden weg te werken zullen weinig zoden aan de dijk zetten na jaren van bezuiniging.

Afgezien van de complexiteit en de historische wortels van de crisis in het onderwijs, is het van belang ons bewust te zijn van de verschillende dimensies van het concept ‘corona-achterstanden’ en de consequenties daarvan voor leerkrachten. Het gedrag van leerlingen vergt veel van leraren en starters branden sneller af dan ooit tevoren. Politiek: het is hoog tijd deze brand te blussen. In ieder geval door scholen in het vervolg niet meer te sluiten.

Maartje van Aalderen is docent Spaans in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden