Opinie

Opinie: 'Schijn van partijdigheid funest voor politie in seculiere rechtsstaat'

De kunst van het politievak is om geen blijk te geven van je particuliere geloofsopvattingen, betoogt Keyvan Shahbazi.

Politievrouw Sarah Izat Beeld anp

'Het zal niet van de ene op de andere dag geregeld zijn, maar hopelijk kan de politie nu verder kijken naar vervolgstappen op het gebied van de hoofddoek'. Dit was de reactie van de gehoofddoekte administratieve medewerkster na de uitspraak van het college voor de rechten van de mens op 20 november. De Volkskrant deed het vervolgens dunnetjes over met de volgende intro onder het bericht: 'Het dragen van een hoofddoek hoeft voor moslima's niet langer meer een belemmering te zijn om een carrière bij de politie na te streven.'

Op 31 oktober heb ik in deze krant een hartstochtelijk pleidooi gehouden voor diversiteit. Onderbouwd met verschillende voorbeelden uit de praktijk, heb ik aangegeven hoe belangrijk dit thema is voor een organisatie als de Nationale Politie. Want de politie heeft behoefte aan personeel dat in staat is in verbinding met de samenleving, maar over de belangen van verschillende groepen heen, te opereren. Want wie in een gepolariseerde samenleving de 'eigen groep' is overstegen, heeft geleerd om een vraagstuk vanuit perspectieven van meerdere groepen te bezien en te analyseren. Dit is een kwaliteit die broodnodig is in de huidige stand van Nederland.

Het is in het geval van deze administratieve medewerkster juist hier waar de schoen ernstig wringt. Zij stelt niet alleen de norm van de eigen groep centraal, ze vraagt de politieorganisatie om zichzelf opnieuw te ordenen en wel op grond van háár groepsnorm. Dat is haar goed recht, maar dat ze zich daarbij ook beroept op de diversiteitsgedachte raakt kant noch wal.

Hartelijk welkom

Deze omkering zou mogelijk kunnen zijn als ze een gerechtvaardigde zaak nastreeft. Bijvoorbeeld als zij discriminatie en uitsluiting van een groep aankaart. Maar daar is hier geen enkele sprake van, ondanks de uitspraak van het college in haar particuliere geval. Zij is naar eigen zeggen hartelijk welkom geweest binnen de politieorganisatie. Ze was ook op de hoogte van de gedragscode binnen de Nationale Politie. Ze wist dat het niet was toegestaan het politie-uniform te combineren met andere kledingstukken die uiting geven aan een particuliere geloofsovertuiging. Het probleem hier is niet discriminatie, maar een laks optreden van haar leidinggevenden, waardoor ze in staat is geweest zich geleidelijk in die positie te manoeuvreren.

Deze juriste, die tevens betrokken is bij de Rotterdamse islamitische partij Nida, lijkt zeer bewust naar een uitspraak van het college toe gewerkt te hebben. Maar het gevolg van die uitspraak kan ook zijn, dat er voortaan binnen de politie alleen geüniformeerd personeel aangiftes zal mogen opnemen. En de 'vervolgstap op het gebied van de hoofddoek', zoals deze activiste het formuleert, kan ook zijn, dat de politieorganisatie haar eigen interne gedragscodes beter leert te handhaven.

Ik zal het toejuichen als deze activiste hierna naar de rechter zal stappen. Ik schat in dat ze er achter zal komen dat ze een ijdele hoop koestert. Het hoogste rechtsorgaan, het Europese Hof van Justitie, heeft afgelopen maart bepaald, dat werkgevers van hun personeel mogen eisen in vertegenwoordigende functies neutrale kleding te dragen. Wel onder de voorwaarde, dat de gedragscode in een bedrijfsreglement is vastgesteld.

Polarisatie

Deze uitspraak is van toepassing op de huidige stand van zaken binnen de Nationale Politie. Meer dan ooit hebben we in tijden van polarisatie een politieorganisatie nodig die zich zelf niet een onderdeel maakt van deze polarisatie, maar er juist boven staat. Vrij van welke schijn van partijdigheid dan ook. Een politieorganisatie die van en voor iedereen is; zowel voor wie principieel tegen Zwarte Piet is als voor de hartstochtelijke voorstanders, voor wie op de PVV stemt en tegen de komst van vluchtelingen is, maar ook voor al degenen die zich tegen de opvattingen van de PVV verzetten en iedere vluchteling verwelkomen.

In een seculiere democratische rechtsorde is er een groot verschil tussen de rechtshandhaving en het bewaken van goede smaak, fatsoen of morele waarden. Voor een politieambtenaar hoort er maar één maat te gelden: het handhaven van de democratische rechtsorde en het bestrijden van strafbare feiten. En dat in verbinding met en in dienst van de samenleving, overstijgend aan alle persoonlijke- en groepsopvattingen die daarbinnen bestaan.

Natuurlijk wordt elke individuele politieambtenaar zelf geconfronteerd met verschillende maatschappelijke thema's. Sterker nog; hij of zij heeft zelf in zijn eigen privéleven ook een mening over de bestaande kloven en breuklijnen in deze samenleving. De kunst van het politievak is juist, om in staat te zijn je particuliere opvattingen te parkeren als je als diender namens de rechtsstaat opereert. Wie denkt dat bij de uitoefening van deze taak het uiten van particuliere geloofsopvattingen maar-zou-moeten-kunnen, heeft weinig begrepen van de rol van een politieambtenaar binnen een seculiere democratische rechtsorde.

Keyvan Shahbazi is publicist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie. www.shahbazi.cc

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.