Opinie

Opinie: RTL heeft een unieke kans om de politiek te vernieuwen

Waarom organiseert RTL geen voordebat tussen de vier progressieve partijen? En waarom laat het vervolgens niet de kijkers bepalen wie mee mag doen aan het debat met Rutte?

Partijleiders (VLNR) Alexander Pechtold (D66), Mark Rutte (VVD) en Diederik Samsom (PvdA) heffen het glas na afloop van het RTL-verkiezingsdebat in de Rode Hoed in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen in 2015. Beeld anp

De politieke redactie van RTL lijkt dan misschien met een probleem te zitten bij de organisatie van het eerste grote verkiezingsdebat, maar eigenlijk heeft ze een unieke kans om geschiedenis te schrijven. Het 'probleem' waar de omroep mee worstelt is, zo blijkt uit een artikel in de Volkskrant van afgelopen donderdag, is dat niet goed te bepalen is welke progressieve partij mee mag doen aan het eerste lijsttrekkersdebat.

Lang geleden is bepaald dat de strijd zou gaan tussen de partijen de volgens de peilingwijzer (een berekening van het gemiddelde van alle peilingen) de meeste aanhang heeft. De keuze voor VVD, PVV en CDA staat daarmee vast. Maar de aanhang van D66, GroenLinks, PvdA en SP ontloopt elkaar nauwelijks.

Bij het vinden van een oplossing staat er veel op het spel. Want wie het goed doet bij dat eerste grote verkiezingsdebat, heeft een goede kans het bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart goed te doen. In het artikel in de Volkskrant worden we eraan herinnerd hoe de campagnes van PvdA lijsttrekkers Wouter Bos (2003) en Diederik Samson na het gewonnen RTL debat vleugels kregen.

RTL is er natuurlijk alles aan gelegen om de indruk te vermijden dat ze een politiek spelletje speelt. Ze hecht aan haar imago van onafhankelijkheid en objectiviteit. Moet ze daarom vasthouden aan de procedure en de partij uitnodigen die begin februari het hoogste scoort in de peilingwijzer? Dat is gezien de inderdaad zeer kleine marges tussen de partijen inderdaad geen sterke keuze, zeker niet nu de betrouwbaarheid van peilingen ter discussie staat. Moet het dan toch afwijken van de procedure door opeens weer (zoals vroeger) het huidige zeteltal in de Tweede Kamer mee te wegen? Dan kan RTL verzekerd zijn van het verwijt van cijfermanipulaties die de PvdA bevoordelen.

Schitterende uitweg

Gelukkig is er een schitterende uitweg uit dit dilemma. Waarom organiseert RTL geen voordebat tussen de vier progressieve partijen? En waarom laat het vervolgens niet de kijkers bepalen wie mee mag doen aan het debat met Rutte? Het vergt nog wel wat denkwerk om een eerlijke procedure te bedenken wie de winnaar is. Wordt het een internetverkiezing onder alle kijkers? Of laat je bijvoorbeeld de keuze maken door een panel van progressieve kiezers? Maar het zal een stuk eenvoudiger zijn om daar uit te komen, dan uit het dilemma waarin de omroep nu is verstrikt.

Het is een win-win-win oplossing. Het levert RTL een extra uitzending op en het is wel aan de omroep toevertrouwd om naar dit linkse kooigevecht veel kijkers te lokken. De vier progressieve kiezers zullen wel wat te klagen hebben, maar ook voor hen is het een unieke kans. Want het debat kan worden gepresenteerd als een strijd om wie als progressieve kandidaat straks de grote strijd met Rutte om het premierschap aangaat. Daarmee zou het linkse kiezers ervan overtuigen dat er werkelijk wat te winnen valt, hun standpunten kunnen etaleren, kunnen ze bewijzen dat de verkiezingen meer kunnen zijn dan een gevecht tussen Rutte en Wilders.

Poldervariant

D66-lijsttrekker Pechtold kan daarin bovendien laten zien dat hij nog steeds het vuur heeft om dat succesvol te doen. Zijn GroenLinks-concurrent Klaver dat hij al gelouterd genoeg is voor het heel grote werk. SP-voorman Roemer dat hij nog niet is afgeschreven. De nieuwe PvdA-leider Asscher dat hij ook een strijd kan winnen van iemand die het niet met hem eens is.

Maar de meeste winst levert deze oplossing de Nederlandse democratie op. Het zou een eerste stap richting een Nederlandse voorverkiezing worden. Een poldervariant op de manier waarop in de VS en Frankrijk door links en rechts presidenten worden gekozen. Niet door de paar leden die partijen nog over hebben, niet door een gemiddelde te nemen van sterk van elkaar wijkende peilingen, maar door de kiezers.

Michiel Zonneveld is publicist en oud-parlementair journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden