Opiniejacht op pedofielen

Opinie: Pedofilie gaat niet over met dehumanisering

Het taboe op pedofilie is juist, de haat jegens pedofielen niet en die werkt bovendien averechts. Er is een andere manier om kindermisbruik het hoofd te bieden, betoogt Ronald den Boef.

Belangstellenden tijdens de herdenking van de 73-jarige oud-leraar die ernstig werd mishandeld door vijf jongeren in Arnhem.Beeld ANP

Een 73-jarige oud-leraar in Arnhem werd onlangs mishandeld en gedood door een groep minderjarige jongens. De eerste vraag die uit ongeloof opkwam in de samenleving, verdient de aandacht: hoe komen deze verder normale tieners ertoe om een moord te plegen? Het antwoord lijkt te zijn: een uit de hand gelopen jacht op pedofielen.

Dit zou geen verbazing moeten wekken. Het incident past perfect in de gevaarlijke manier waarmee we als samenleving omgaan met pedofilie en pedofielen. Toen ik hier onderzoek naar deed, kwam ik er pas echt achter hoe sterk deze mensen worden gehaat. In de jaren ’70 wisten pedofielen nog aardig mee te liften op de seksuele revolutie: veel progressieve Nederlanders vonden dat seks met kinderen en jonge tieners niet gestigmatiseerd hoefde te worden.

De grote meerderheid van de bevolking is daar echter nooit in meegegaan, en na enkele geruchtmakende misbruikschandalen in de jaren ’80 en ’90 (denk aan Marc Dutroux) kwam pas echt naar buiten hoe traumatisch seksueel misbruik kan zijn. Sinds die tijd wordt de pedofiel steeds meer gezien als een monster. De stemming in de samenleving wordt goed samengevat door een spandoek van enkele jaren geleden: ‘Wij trekken een grens: een pedo is geen mens’. En als je geen mens bent, heb je ook geen recht op leven.

Nu is het heersende taboe op pedofilie geheel terecht: kindermisbruik berokkent de slachtoffers niet zelden onherstelbare psychische schade. Het taboe heeft een sterke afschrikkende werking in vergelijking met een samenleving zonder moreel verbod op seks met kinderen, en dient daarom in stand te worden gehouden.

Vogelvrij

Wat we echter zien is dat de angst en haat die er leven ten opzichte van pedofielen ook gevaarlijke gevolgen heeft. Ten eerste ondermijnt eigenrichting de rechtsstaat en de minimale waardigheid die elk mens toekomt. Een als pedofiel bekendstaand persoon is in veel opzichten vogelvrij: intimidatie, bedreiging, mishandeling, stalking, brandstichting, het is een terugkerend patroon waartegen de politie nauwelijks iets kan of wil doen. Een tweede kans krijgen na het uitzitten van een gevangenisstraf is puur hypothetisch.

Ten tweede leven zelfs pedofielen die nooit kinderen misbruiken in voortdurende angst voor ontdekking. Zij hebben meestal niet gekozen voor hun seksuele gevoelens en zouden het wellicht zielsgraag anders zien. Hun leven wordt vaak gedomineerd door schaamte, angst, eenzaamheid en een inktzwart zelfbeeld. Dit is niet alleen schadelijk voor de mensen zelf, maar ook voor de samenleving. Het taboe werpt een gigantische drempel op in het zoeken naar de psychologische hulp die mensen met pedofiele gevoelens nodig hebben om zichzelf in toom te houden en een leven op te bouwen dat niet draait om hun pedofiel-zijn. Het leidt ertoe dat hun enige veilige plek wordt gevormd door contact met andere pedofielen. De zwaarte van het taboe kan daardoor juist tot meer kindermisbruik leiden.

Ervaringen in Canada laten zien dat begeleiding door hulpverleners en steun van een netwerk van vrijwilligers de recidive omlaag brengen. Hulp, steun en controle zijn zodanig te combineren dat de kans dat een pedofiel in de fout gaat significant lager wordt dan bij een extreem sterk taboe zoals bij ons bestaat.

Tot slot moet er ruimte zijn voor het aanbrengen van gradaties. Het idee dat het zien van een geslachtsdeel voldoende is om kinderen ernstig te traumatiseren, is niet erg behulpzaam. Als de reactie van ouders, hoe begrijpelijk ook, heftiger is voor het kind dan het feitelijke misbruik, dan dienen we daarmee niet de belangen van het kind. Verkrachting van kinderen verdient daarentegen een ongemeen sterke veroordeling.

Nuancering

Het beschermen van kinderen is om al deze redenen gediend bij een nuancering van het taboe op pedofilie. We moeten een duidelijk onderscheid maken tussen verkeerde en ongewenste verlangens naar seksueel contact met kinderen enerzijds en kindermisbruik anderzijds. Zij die zich vergrijpen aan kinderen verdienen strafrechtelijke vervolging, en wat mij betreft is het afgelopen met lage gevangenisstraffen van soms minder dan twee jaar.

Mensen met pedofiele verlangens die er juist tegen willen vechten, verdienen echter onze hulp en steun. Het taboe op pedofilie moet niet voortvloeien uit afschuw en haat jegens pedofielen, maar uit liefde voor en bescherming van kinderen. Kinderen bescherm je niet door pedofielen te dehumaniseren, maar door pedofielen – naast waar nodig het toepassen van het strafrecht – te helpen met de worsteling met hun ongepaste verlangens.

Daarom moeten we als samenleving een andere boodschap geven, Wij trekken een grens: een pedo is ook een mens.

Roland den Boef is promovendus Filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Verbied uitlokking

Het onderwerp pedojacht staat momenteel in de belangstelling. Er zijn dit jaar al een paar honderd incidenten geweest. Ik wijs actieve pedofilie resoluut van de hand, maar wat er nu al tijden gaande is met het zelf opsporen door burgers van pedofielen, gaat alle perken te buiten. Vaak leidt het tot eigenrichting, zoals publicatie van naam- en adresgegevens en foto’s of filmpjes op internet, naming and shaming, wat al strafbaar is, tot mishandeling, zelfs met de dood als gevolg.

Burgeropsporing kan zinvol zijn, maar hier is veelal sprake van vooropgezette uitlokking. Pedojagers doen zich als minderjarigen voor op internet en lokken zo vermeende pedofielen in de val door een afspraakje te maken. De wet is onduidelijk wat precies lokken (wat wel mag) en uitlokken is (wat niet altijd is geoorloofd) en dit wordt per geval beoordeeld. Het is in ieder geval zo dat als een pedojager zich als minderjarige voordoet, de pedo-verdachte in een rechtszaak niet wordt vervolgd.

Minister Grapperhaus en de politie willen dat pedojagers ophouden met het spelen van eigen rechter, maar het lijkt me beter het actief uitlokken van mogelijk strafbare feiten, met name door pedojagers, bij de wet te verbieden.

DirkJan Vos, Amsterdam

Geuzenaam

Zowel in kranten als in andere media wordt met groot gemak gerept over pedojacht, pedojagers (en pedo’s), weliswaar tussen aanhalingstekens, alsof het alledaagse woorden zijn. Voor de eigenrechters en mogelijke volgers dreigt het zo een geuzennaam te worden, terwijl deze voornamelijk jongemannen afschuwelijk gedrag vertonen.

Het is alsof het gamen naar de realiteit verplaatst mag worden. En ‘het wild’ door de media zo omschreven wordt, dat goedkeuring op de loer ligt. Dat kan nooit de bedoeling zijn.

Jørgen Mous, Rotterdam

Heksenjacht

De mishandeling met dodelijke afloop van een 73-jarige oud-leraar door jongeren onder het mom van ‘pedojagen’ dreigt de omvang van een heksenjacht aan te nemen. Het voormalige ‘potenrammen’ komt terug in het jasje van het aloude volksgericht. Een uitwas van de coronaverveling en stress onder jongeren?

P. Knape, Rotterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden