Opinie

Opinie op Zondag - Waarom ik een rode lijn trek bij reizen

Prikkelende opinie op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag twee bijdragen van een vaste club van acht auteurs. Later vandaag cultuurhistoricus Thomas von der Dunk, nu journalist Arnout Brouwers.

Peter Pan in actie. Beeld .

Steeds meer mensen voelen zich schuldig als ze op reis gaan. Omdat dat niet co2-neutraal is. Zelf ben ik een grote fan van Carl Sagan, wiens documentaires me direct overtuigden dat wij mensen onze planeet naar zijn mallemoer helpen.

Toch trek ik nog een rode lijn bij reizen - te land, ter zee, en in de lucht. Waar ik graag aan toevoeg dat ik in de winter ook met aftandse sneeuwscooters over rivieren heb gecrost en het bevroren Onegameer - het op een na grootste van Europa - zwevend overstak op een gemotoriseerd luchtkussen. De bedwelmende, verslavende geur van goedkope diesel is me niet vreemd.

Sorry, Moeder Aarde, vergeef me - maar ik houd van reizen.

Magisch aura

Eens, toen Donald Trump gewoon nog een van die grappige uitwassen van de Amerikaanse 'celebrity culture' was, nam ik de bus vanaf Madison Square op Manhattan naar het schilderachtige Greenport Harbor op Long Island voor de bruiloft van een oude vriend van me. Ik was in een heel goed humeur, vanwege de prettige vooruitzichten, en omdat ik van Amerikaanse bussen houd. Statige kolossen die altijd met autoriteit doorbrommen over die Amerikaanse autowegen met hun jolige gele strepen.

Gele strepen...Toen ik vorige eeuw voor het eerst in de Verenigde Staten landde werd ik eerst betoverd door de letters LAX die me begroetten op het vliegveld van Los Angeles. Maar wat me echt inpakte, waren die gele lijnen langs de weg. Geel, niet wit! Net als in de film!

In de winter waren die bussen plezierig warm, ervoer ik later als student in New England. De chauffeur was altijd een cordiaal, vriendelijk type die wel een paar verhalen kon vertellen. En meestal had hij ook een uniform aan - en zelfs een pet op van het busbedrijf (Peter Pan, dus alles moest groen). Dat is pas een buschauffeur! Jarenlang voelde ik me nergens zo thuis als in die Amerikaanse bussen, en niet alleen vanwege het chroom of omdat ze het goedkoopste vervoermiddel waren.

Waarom, vroeg ik me af terwijl de bus zich een weg baande door de zich kruisende snelwegen in Queens, met de dramatische wolkenkrabbers van Manhattan in de achteruitkijkspiegel, waarom houd ik nu zo van Amerikaanse bussen en haat ik Nederlandse?

Het antwoord had iets van doen met het magische aura dat het land al vroeg bij mij verwierf. Op prille leeftijd als leverancier van klassieke Hollywoodsterren. Rita Hayworth, Ava Gardner, Lauren Bacall, Vivian Leigh - ze konden elke man met één opmerking of blik inpalmen of vernietigen. Alan Ladd in Shane wel eens gezien? En wie was rapper van tong dan Humphrey Bogart?

Jaren later ontdekte ik Amerika ook nog als land van ideeën, radicale soms, een land van een vrijheid die scherp werd gedefinieerd en desnoods met bruut geweld verdedigd. The Libertarian Reader. Die radicale liefde voor vrijheid waar wij Europeanen zo hautain onze neus voor ophalen. Verder was het Haulden Caulfield meets Henry James meets Hunter S. Thompson, et cetera. En Scott en Zelda, naar wie ik een dochter vernoemde.

Al deze goodwill had ervoor gezorgd dat ik Amerika met een intensiteit beleefde die onbereikbaar was voor ervaringen die mijn moederland te bieden had. En, echt, wat had een Nederlandse bus nou helemaal te bieden?

Illusie

Op weg naar Long island kon ik genieten van een comfortabele positie aan het gangpad, naast een lege stoel bij het raam. Alle tijd om rustig weg te zinken in wat plezant zelfbedrog van het type 'wat ben ik toch cool, want ik ga naar een feestje op Long Island'. Was het nu op West Egg of East Egg? De blik op oneindig, het voortdurende geruststellende gebrom van de dieselmotor, het voorbijglijdende halfindustriële landschap - dat is het moment waarop alle problemen of negatieve gedachten moeiteloos van je afglijden.

Dat is wat er gebeurt als je beweegt. Problemen ontrafelen zich voor ze verdwijnen in een mist van snel vervliegende gedachten. Wolken lossen op in een strak blauwe lucht. Beweging creëert de tijdelijke illusie dat je niets meer of minder bent dan wat je op dat exacte moment bent. Geen geschiedenis, geen toekomst. Geen gravitas, geen gewicht.

Later, reizend door Rusland en sprekend met Russen, leerde ik pas de waarde van het niet-bewegen te waarderen. De liefde voor de aarde waarop je bent opgegroeid en je leven slijt. En aankomend in Amsterdam vanuit Moskou voor korte vakanties beleefde ik een sensatie die ik nooit eerder had gekend, omdat ik altijd bezig was geweest om te vluchten: liefde voor het moederland. Die überperfecte witte strepen van onze autowegen, krankzinnig gewoon! Dan kun je de wereld nog zo vaak rondreizen, maar zoiets vind je niet snel terug.

Arnout Brouwers is journalist. Komende week verschijnt zijn boek 'Rodina, Tussen apathie en revolutie' (Atlas Contact) met reisverhalen uit Rusland en omstreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.