Opinie op zondagPolitiek links

Opinie op zondag: PvdA en GroenLinks moeten samen de verkiezingen in

Prikkelende opinie op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Deze keer Thomas von der Dunk. Links lijkt in zowat alles gelijk te krijgen, zoals bij de gebreken van de marktwerking, maar de linkse politici weten geen vuist te maken. Von der Dunk roept hen op dat wel te doen.

Lodewijk Asscher (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens de algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh

Zou de commissie-Borstlap Sorry, we missed you hebben gezien? En zou ze de film vertonen aan elke overbetaalde ceo die bij hen over te hoge loonkosten (nooit de eigen) begint te jengelen en de zegeningen van flexwerk bezingt? De speelfilm, over de uitbuiting van postbodes en thuishulpen in een systeem dat op basis van pseudo-ondernemerschap alle bedrijfsrisico’s naar beneden doorschuift en hen met draconische boetes in het gareel dwingt opdat de bazen maar hun met royale bonussen beloonde targets kunnen halen, speelt in Engeland. Maar zij had ook over Nederland kunnen gaan.

Nederland heeft het beste internationale vestigingsklimaat, en dat is een ramp. De prijs wordt door een groeiend deel van de bevolking betaalt dat amper meer zekerheid kent. De nadelige effecten ervan op bijvoorbeeld gezinsvorming worden steeds duidelijker zichtbaar. Zeker, voor veel 18-jarigen lijkt het nog best leuk om op momenten dat het jou uitkomt op een brommertje voor Uber door de stad te crossen. Maar zodra je wat ouder wordt, wil je vastigheid, bijvoorbeeld om een huis te kunnen kopen, en dan volstaat een nul-uren-contract niet voor een hypotheek.

Fiscale eerlijkheid

Drie decennia heeft de overheid de directieven van VNO-NCW opgevolgd; één enkel telefoontje van Paul Polman naar de vezels van het Catshuis was op zich genoeg om de dividendbelasting afgeschaft te krijgen. Inmiddels hoort Polman tot de honderdtwintig miljonairs die openlijk oproepen tot meer fiscale eerlijkheid - tot een belastingverhoging voor de allerrijksten.

Het besef dat de zolang bejubelde marktwerking niet zaligmakend is, zeker niet in de publieke sector, begint in steeds bredere kring door te dringen. Kortom: de feiten onderstrepen steeds meer het gelijk van links. Alleen waar blijft links in politieke zin, nu de neoliberale ideologie van de VVD compleet failliet is en elke week tot grote opluchting van echt-wakker Nederland weer een volgende paragraaf van haar verkiezingsprogramma in de shredder verdwijnt? De regerende coalitie loopt ideologisch volledig vast, tussen de onverbeterlijke  marktfetisjisten van de VVD enerzijds, en CDA, D66 en ChristenUnie anderzijds, die langzaamaan beginnen te snappen dat een duidelijke koersverandering, weg van het Grote Ik, noodzakelijk is.

Nu ongeveer alle politieke dossiers inhoudelijk haar kant opkomen, dient links daarom eindelijk de interne versplintering te overwinnen en zich politiek te verenigen. Om te beginnen de PvdA en GroenLinks. Inhoudelijk zijn de verschillen inmiddels miniem, dus het wordt hoog tijd om bij de volgende verkiezingen samen met één lijst te komen.

In één klap de grootste

In hun eentje zal het geen van beide partijen lukken om dit land eindelijk van Rutte te bevrijden. In de peilingen staan beide op vijftien zetels. Tezamen is hun combinatie zo in één klap de grootste. Sterker: uit enquêtes blijkt dat een dergelijke combinatie, die een vuist kan maken, grote aantrekkingskracht bezit op kiezers die nu naar D66 of SP zijn uitgeweken: zo’n tien zetels erbij. Dat geeft meteen extra elan, en verandert het speelveld compleet.

De laatste verkiezingen, de Europese, hebben met de onverwachtse zege Timmermans al de mede door de linkse futloosheid ontstane misvatting bij de media gelogenstraft dat de hoofdkeuze voor de kiezer er eentje zou zijn tussen rechts en extreem-rechts, tussen VVD en FvD. De fundamentele keuze over de inrichting van de samenleving is er echter één tussen links en rechts.

Wat we daarentegen als ‘hoogtepunt’ van de electorale strijd voorgeschoteld kregen was een debat tussen Rutte en Baudet, tussen een man zonder ideeën (dixit voormalig VVD-Kamerlid Arend Jan Boekestijn) en een man met abjecte ideeën (zie zijn jongste anti-Marokkanen-hetze), kortom: tussen een intellectueel leeghoofd en een intellectueel warhoofd, die een club aanvoert die zich Forum voor Democratie noemt, maar zelf de Ondergang van het Avondland ziet beginnen met de Verlichting, die ten grondslag aan het democratische denken ligt, zich blijkens zijn boreale borrelbabbel bij de Statenverkiezingen vooral met mammoetjagers identificeert en in zijn geestelijke ontwikkeling inderdaad in de Oude Steentijd is blijven steken.

Laster en leugens

Het is treurig dat noch de pers, noch de politiek kennelijk in staat is om deze academische charlatan afdoende te ontmaskeren, die zich - van omvolking tot klimaatontkenning - met laster en leugens liggend op zijn piano naar boven heeft gewerkt, en met zijn meldpunten tot een heksenjacht op leraren heeft opgeroepen. Het eerste interview dat zijn wetenschappelijke wartaal onverbiddelijk met de historische en natuurkundige werkelijkheid confronteert moet nog verschijnen - en dat geldt ook voor zijn mentoren.

Van de VVD, dat om electorale redenen herhaaldelijk tegen zijn xenofobe agenda aanschurkt, en alleen steeds weer even terugschrikt als de logische consequenties daarvan - bijvoorbeeld in de bejegening van NS-personeel - zichtbaar worden, moeten we het niet hebben. Dat krachtige weerwoord kan alleen van de politieke linkerzijde komen. Daarvoor is het wel essentieel dat links eindelijk het eigen narcisme van de kleine verschillen overwint. Dan kan ook meteen een einde aan de doorgeslagen marktwerking worden gemaakt, iets waar de meerderheid van de kiezers momenteel om schreeuwt.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden