Opinie op Zondag Willem Melching

Opinie op Zondag: Politici lopen met een grote boog om de hete brij van migratie heen

Van enig samenhangend en effectief migratiebeleid is geen sprake, betoogt historicus Willem Melching. Quota en selectiecriteria zijn het antwoord en niet pappen en nathouden.

Ankie Broekers-Knol, staatssecretaris van asiel en migratie. ‘Onze verantwoordelijke staatssecretaris klaagde in een interview over bootjes die ‘vanuit Libië de zee opgaan’. Maar wat let de EU om een einde te maken aan deze veerdienst?’ Beeld ANP

Deze week kwam Sinterklaas in ons land aan. Tegelijk met de Goedheiligman arriveerden in week 46 ook zo’n zevenhonderd migranten die asiel aanvroegen. Maar er zijn twee grote verschillen tussen Sinterklaas en deze migranten. Sinterklaas komt ons geschenken brengen én hij gaat rond 6 december weer naar Spanje terug. Hilarisch hoogtepunt of zo men wil dieptepunt was een buslading Moldaviërs die zich deze week in Ter Apel liet afzetten. Vervolgens vroegen ze daar politiek asiel aan, en dat terwijl Moldavië een veilig land is.

Het CBS telde in 2018 bijna 27 duizend asielzoekers. Wanneer we daar een ‘nareizende’ partner en wat nakomelingen bij optellen, is elk cohort asielzoekers goed voor minstens 100 duizend nieuwe Nederlanders. Let wel: dit is naast de andere vormen van migratie. En dat terwijl Nederland niet eens in staat is zijn burgers behoorlijk te huisvesten, want de woningbouw ligt stil en de prijzen op de huizenmarkt exploderen.

Nu valt de migranten en ook deze Moldaviërs niet echt te verwijten dat ze gebruik maken van de mogelijkheden. Maar het is wél de vraag of Nederland en andere Europese landen zich moeten openstellen om week in week uit een gestage stroom migranten te ontvangen.

Heilige koe

Van enig samenhangend en effectief beleid is in ieder geval geen sprake. En dat is toch het minste wat de bevolking van een regering mag verwachten. We laten andere beleidsterreinen toch ook niet aan het toeval of het recht van de sterkste over? De overheid, van wat onze minister-president – enigszins infantiel – het ‘gaafste land ter wereld’ noemt, blijkt met uiterste precisie milieunormen te kunnen hanteren. De politiek maakt graag goede sier met spectaculaire maatregelen om het klimaat te redden. Zonder dralen wordt zelfs de heilige koe van de maximumsnelheid geslacht. Maar symboolpolitiek blijkt heel wat makkelijker te zijn dan het oplossen van serieuze problemen. Politiek en beleidsmakers lopen met een grote boog om de hete brij van de migratie-problematiek heen. Hier zijn geen makkelijke successen te boeken, dus blijven ze op veilige afstand. Dat is kortzichtig want net als het klimaat heeft ook migratie vérstrekkende gevolgen voor de toekomst.

Door het ontbreken van enig serieus migratiebeleid laten Europa en Nederland de selectie van hun nieuwe burgers over aan corrupte regimes, gewetenloze mensensmokkelaars en zelfbenoemde mensenredders op zee. Geen wonder dat burgers steeds minder vertrouwen in overheid en politiek hebben en de consequenties van migratie tot de grootste angsten van burgers behoren, zoals bleek uit recente Duits onderzoeken.

De kern van het probleem is dat de politiek nog steeds een terminologie en procedures hanteert die gebaseerd zijn op het verschijnsel ‘politieke vluchteling’ uit de jaren dertig en de Koude Oorlog. Het VN-verdrag dateert uit 1951. Maar inmiddels hebben we te maken met een speciale vorm van migratie, die zich tot een heuse bedrijfstak heeft ontwikkeld die begint met mensensmokkelaars en via gespecialiseerde advocaten eindigt bij exploitanten van noodlijdende vakantieparken.

Wat kan hieraan gedaan worden? Onze verantwoordelijke staatssecretaris klaagde in een interview met de Volkskrant over bootjes die ‘vanuit Libië de zee opgaan’. Maar wat let de EU om een einde te maken aan deze veerdienst? Wie effectief Somalische piraten kan bestrijden, moet toch ook de mensensmokkelaars de baas kunnen.

Ontevreden Burgers

Voor een effectieve herziening van het migratiebeleid kunnen we te rade gaan bij een bekend Sinterklaaslied. Daarin horen we het verstandige advies: ‘Ik zal hem gauw eens vragen naar zijn naam’. Dat is precies wat ervaren immigratielanden zoals de Verenigde Staten en Canada doen. Selectie aan de poort door eisen te stellen aan de personen die je binnenlaat. Het is totaal zinloos om at random grote aantallen laag opgeleiden toe te laten in een economie die kenniswerkers en vakmensen nodig heeft. Quota en selectiecriteria zijn het antwoord en niet pappen en nathouden. Bovendien zijn snelle en duidelijke procedures een stuk humaner dan mensen jarenlang te laten verpieteren in opvangcentra en de bijstand.

Een andere verstandige maatregel is het stopzetten van elke vorm van uitkering en een einde te maken aan het recht op gezinshereniging. Uit onderzoek naar het Deense migratiebeleid door onderzoekers van de Universiteit van Princeton blijkt dat deze maatregelen een sterk regulerend effect hebben. Zodra de uitkeringen omlaag gingen en nareizigers niet meer welkom waren, verplaatsten de asielzoekers zich onmiddellijk naar Zweden en andere landen. Wanneer Europa erin zou slagen om op dit gebied één lijn te trekken, dan zou een eerste belangrijke stap gezet zijn in een regulering van de migratie.

In ieder geval moet er iets gebeuren. Een migratiestroom die vrijwel geheel door externe en oncontroleerbare factoren wordt bepaald, leidt op termijn tot een vertrouwensbreuk tussen de bestuurders en de bevolking. Populistische partijen spinnen nu al volop garen bij deze chaos. Want wie goed luistert hoort op de achtergrond al het Zangkoor van Ontevreden Burgers. En dat koor heft het mooie lied aan: ‘Ik ben Sinterklaas niet’.

Willem Melching is historicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden