Opinie op zondag Keyvan Shahbazi

Opinie op Zondag: Migratie is het gevolg, niet de oorzaak

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club van acht auteurs. Later vandaag historicus Dirk-Jan van Baar, nu eerst cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi.

Een van de migranten die deelneemt aan de ‘karavaan’ richting de VS, helpt een kind aan boord. 8 november, Santo Domingo Ingenio, Mexico. Beeld Reuters

Nog niet zo lang geleden leefden we in een wereld waar reuzen als Wim Kok, Helmut Kohl, François Mitterrand, en een volwassen man als Amerikaanse president, waakten over ons en onze wereld. Restanten van die wereld kon je tot voor kort in Duitsland terugvinden onder leiding van een domineesdochter uit de DDR. Met het aflopen van de regeerperiode van Angela Dorothea Merkel, zal die oude wereld uitdoven.

In 2010 verklaarde Merkel tijdens een bijeenkomst van jonge christen-democraten de multiculturele samenleving mislukt. Ik was het toen, en ben het nu nog volledig met haar eens. Wel als de definitie van het multiculturalisme is, dat elk cultureel geïnspireerd gedrag per definitie gelijkwaardig en waardevol is. Daarmee ontken je namelijk, dat de vruchten van moderniteit (vrijheid, secularisme, gelijkheid, democratische rechtsstatelijkheid) universele waarden zijn. Ook laat je iedereen in de steek, die op minder prettige streken in de wereld voor deze waarden strijdt. Een voorbeeld hiervan is de moeite die veel links georiënteerde feministen hebben, om de strijd van de Iraanse vrouwen tegen de gedwongen islam te steunen.

‘Das können wir nicht schaffen’

Verzet tegen multiculturalisme, kan ook heimelijk racistisch gemotiveerd zijn. Heimelijk, doordat zelfs racisten het niet leuk vinden om racist genoemd te worden. Onder het mom van het redden van ‘onze cultuur’ en ‘onze tradities’ streven ze naar een ‘boreaal Europa’. Of ze duiden het bestaan van mensen met een andere huidskleur als ‘planmatige homeopathische verdunning van de bevolking’. Dat noemen we toch echt racisme, en als er nog een aantal andere kenmerken bij komt, noemen we het neofascisme. Kenmerken zoals: de democratische instituties omver willen werpen, vijandigheid tegen de vrije pers, het weg wensen van bevolkingsgroepen op grond van hun etniciteit, het verheerlijken van een nationalistische Shangri-La dat alleen tot stand komt door die ene sterke man.

In 2015 vertelde een huilend Palestijns meisje in een klaslokaal aan Merkel, dat ze graag in Duitsland wilde blijven. De bondskanselier verwees naar duizenden anderen die ook nog naar Duitsland zouden willen en zei; ‘Das können wir nicht schaffen’. Toen ze haar daarna moederlijk troostend streelde, smaalde links dat ze haar probleem weg streelde. Nog geen twee maanden later, toen het lijkje van de 3 jarige Alan Kurdi op het Turkse strand aanspoelde, en een miljoen migranten via Google Maps richting Duitsland marcheerde, zei ze ‘Wir schaffen das’. Daarmee maakte ze zich politiek kwetsbaar aan de rechter flank. De hyena’s, ook onder haar eigen christenbroeders, roken bloed en haar politieke neergang was ingezet.

Ziek van heimwee, belde ik in de jaren tachtig met mijn ouders, 5 minuten per maand à 13 gulden per minuut. Tijdens een van die telefoongesprekken, werden we zelfs toegesproken over iets wat we niet hadden mogen zeggen. De brieven die ik schreef, werden in Teheran geopend, sommige passages met zwarte stift onleesbaar gemaakt, en pas na 3 maanden bezorgd. Nogal een verschil met mijn gast, die laatst vanaf de bank in onze woonkamer appte met de oppas van haar dochtertje in Teheran over hoe laat ze die avond naar bed mocht.

‘Schreeuwlelijke mannetjes’

In de nieuwe wereld ontbreken de reuzen, en het politieke midden is dramatisch gefragmenteerd. De exponent daarvan is de opkomst van het rechts-nationalisme en de herrijzenis van ‘de schreeuwlelijke mannetjes’ uit hun historische grafkuilen. Maar ook de kleine politici die zich voor de kiezers rechts-nationalistisch schminken in plaats van de ongemakkelijke waarheid te vertellen. De migratie – met een watermetafoor als bijvoeglijke naamwoord – is de oorzaak van alle ongerief van het volk. Stop de migratie, dan keren we terug naar het homogene geromantiseerde verleden en komt alles weer goed.

De waarheid is dat er op de achtergrond andere variabelen spelen. Migratie is niet de oorzaak, maar slechts het gevolg. Het vindt plaats doordat de afstanden meer dan ooit in de geschiedenis zijn verdwenen, en doordat de economieën aan elkaar zijn gevlochten, terwijl de groei in grote delen van de wereld uitblijft. Als je alle migratiekanalen dichtmetselt behalve asiel, krijg je vele AZC ’s vol migranten met een asielaanvraag. Als je asielmogelijkheid afschaft terwijl de tirannen slachtoffers blijven maken, krijg je net zoveel rondzwervende illegalen. En om die vervolgens te weren, moet je een flinke stap zetten richting een politiestaat.

Je kunt als Merkel je oriëntatie op die escalatieladder kwijt raken, en je kunt als Trump het leger erop afsturen, maar migratie zal je niet stoppen. Je kunt het slechts reguleren. Als de oude wereld ons iets heeft geleerd, is dat we juist in vrede, stabiliteit en pluralisme vooruitgang boeken. De weg die de schreeuwlelijke mannetjes ons wijzen, is in het verleden al te vaak geëindigd in oorlog en massamoord.

Keyvan Shahbazi is publicist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.