Opinie op Zondag Keyvan Shahbazi

Opinie op Zondag: Korte liefdes op de diverse werkvloer

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Eerder vandaag historicus Dirk-Jan van Baar, nu is het de beurt aan cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi.

Een bestuurder wordt gefouilleerd tijdens een controle naar ondermijnende criminaliteit door de politie in samenwerking met het OM en de douane, 14 maart 2018. Beeld ANP

‘Met de keuze voor jou wou ik bijdragen aan het verminderen van de hoge werkeloosheid onder allochtonen’, zei de directeur na de sollicitatieprocedure. Ik voelde me nogal opgelaten want schuldig ­tegenover die bekwame kandidaat wiens plaats ik – met al mijn incompetentie – onterecht had ingenomen. Uit allerlei pesterijen, begreep ik later dat een deel van de werkvloer dat beeld met mij deelde. Ik was geen vakpsycholoog met aanvullende kennis en expertise, ik was een allochtoon die ook een baantje moest hebben; daarom werd ik getolereerd. Gefrustreerd nam ik ontslag bij mijn eerste baantje na mijn afstuderen in de ­jaren 90.

Aandacht voor diversiteit is bij veel bestuurders vaak gebaseerd op een persoonlijke ervaring. Als dochterlief met een donkere vriend thuiskomt bijvoorbeeld. Men realiseert zich plotseling dat in de eigen werkomgeving iets niet helemaal klopt, en ineens moet daar van alles gebeuren. Alleen hangt de duur van de inspanning ­helaas ook samen met de duur van die relatie.

Zo werd ik ooit uitgenodigd om op een van de Haagse ministeries deel te nemen aan de ‘Thuis-voel-commissie’ (echt gebeurd!). Een handjevol gekleurde medewerkers kreeg de opdracht uit te zoeken waarom er zo weinig ‘allochtonen’ op dat ministerie werkten. Durfden ze niet naar binnen door de kerstboom die toen zo prominent bij de ingang prijkte? Of lag het aan de hamlappen die in het bedrijfsrestaurant in het zicht lagen? Toen ik mijn schaterlach niet kon inhouden, werd ik door de commissievoorzitter subiet tot persona non grata verklaard. Een paar maanden ­later maakte ze het uit en iedereen ging vervolgens over tot de orde van de dag.

Expertise is belemmering?

‘Waarom wil je hier werken?’, vroeg de sollicitatiecommissie bij een veiligheidsinstantie. Het was kort na de moord op Theo van Gogh en mijn ­gewone Haagse ambtenarenbestaan bevredigde mij niet meer. Hoe mooi zou het zijn als ik mijn persoonlijke kennis en expertise kon inzetten voor de veiligheid van Nederland?

Tijdens het gesprek legde ik de achtergronden uit van de opkomst van de politieke islam met als voorbeeld de aansturing van een terroristische organisatie zoals Hezbollah vanuit­ ­Teheran. Men keek elkaar en mij al die tijd met grote ogen aan en wees mij uiteindelijk af omdat ik ‘emotioneel betrokken’ zou zijn.

Mijn aanvullende expertise waarmee ik excelleerde, interpreteerden ze juist als een belemmering. Liever hadden ze gehad dat ik over de hoogte van het salaris was begonnen.

‘Getraumatiseerde Iraniër’

De term Syriëganger bestond destijds nog niet. De twee Iraanse dissidenten in Almere en Den Haag waren nog niet voor de ogen van hun kinderen geëxecuteerd, en in Londen waren nog geen tonnen aan explosieven ontdekt in een clandestiene bommenfabriek van Hezbollah. In de jaren die volgden ging men door met het ontkennen dat de islam als religie een groot probleem had. Men relativeerde erop los en fantaseerde de ene na de andere nuance bij elkaar: ‘zeker niet alle salafisten vormen een gevaar voor de democratische rechtsorde’. Ondertussen groeide het aantal salafistische moskeeën gestaag door.

Jaren later begreep ik het verloop van dat sollicitatiegesprek pas beter toen een van de leden van die commissie mij op Twitter uitmaakte voor ‘getraumatiseerde Iraniër met een mening’. Hij bleek boos te zijn omdat ik in een column had voorgesteld om te stoppen met het uit belastinggeld financieren van onderwijs op religieuze grondslag.

Diversiteit is meer dan de nobele bestrijding van de uitsluitingsmechanismen op de arbeidsmarkt. Dit komt nergens scherper tot uitdrukking dan bij de Nationale Politie, de sterke arm van onze rechtsstaat. Die rechtsstaat is van en voor iedereen, en in de huidige samenleving is de ­effectiviteit van de politieorganisatie mede afhankelijk van personeel met een sterk ontwikkeld inlevingsvermogen.

Verpletterende wagen

Twee jaar geleden werd, na media-aandacht voor het etnisch profileren van rapper Typhoon en Feyenoordkeeper Vermeer, een landelijk programma opgezet om dat inlevingsvermogen te vergroten. Ook nam men zich voor om meer personeel aan te trekken met aanvullende expertise op de gebruikelijke geschiktheidseisen, en met een ander perspectief op de vraagstukken van de organisatie. Dat zou het probleemoplossende vermogen van de organisatie verhogen, en ook goed zijn voor de legitimatie daarvan. Vlak voordat de wagen, die met veel bloed zweet en tranen omhoog was geduwd, de top van de berg zou bereiken, werd het programma plotseling onthoofd. Verbijstering alom. In de bestuurderstaal heet dat: ‘borgen in de huidige beleidslijnen’.

De goede verstaander weet het dan al. Bij het terugrollen, verpletterde de wagen op zijn weg iedereen die had helpen duwen en alle kostbaars dat daarachter was opgebouwd. Ik wist al genoeg: ze heeft het uitgemaakt.

Keyvan Shahbazi is publicist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie.

LEES OOK:

‘We moeten leren luisteren naar de minderheid die zegt: dit doet pijn’ Lute Nieuwerth is de portefeuillehouder diversiteit bij de politie. Nog niet alles gaat goed, erkent hij, ‘maar we doen wel onze stinkende best’. Lees hier het interview.

‘Diversiteit geldt óók voor de oudere, witte agent’ De politie registreert de etniciteit van werknemers voor meer inzicht in de instroom en het behoud van mensen met een niet-westerse achtergrond. Slim plan? We vroegen het aan cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden