Opinie op Zondag Esther van Fenema

Opinie op Zondag: Hoogste tijd voor een nieuw feminisme

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Eerder vandaag classica Rosa van Gool, nu is het de beurt aan psychiater Esther van Fenema.

Dolle Mina's demonstreren in 1970 voor het recht op geboortebeperking en abortus, door hun buik te laten zien met de strijdleus ‘baas in eigen buik’. Beeld Hollandse Hoogte / Spaarnestad Photo

Als je feministen op de kast wil jagen, hoef je alleen maar te zeggen dat bepaalde psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen biologisch van aard zijn.

De gevolgen van deze verschillen zoals salariskloven en deeltijdwerken, worden door minister Van Engelshoven en haar feministische gevolg met veel misbaar gepolitiseerd. Het zijn immers de ‘bewijzen’ dat vrouwen nog steeds slachtoffer zijn van ongelijke behandeling en onderdrukking.

Deze feministische elite vertegenwoordigt echter maar een fractie van alle vrouwen en het ideologiseren en politiseren van zo’n intiem thema creëert vooral riskante polarisatie.

Aan de ene kant feministen die volledige maatschappelijke gelijkheid afdwingen tussen de seksen en lijnrecht daartegenover de conservatief-religieuze bubbel, die vintage abortuswetgeving nieuw leven inblaast of de hoofddoek omarmt. Exemplarisch is een recente uitzending van het EO-programma NieuwLicht over emancipatie. Een SGP-Kamerlid wordt overdonderd door Marianne Zwagerman die hem sommeert zijn dochters zó op te voeden dat ze niet ‘ook lekker gaan zitten mutsen op de Veluwe’.

Grote verdeeldheid

Ik vraag me oprecht af of de verdeeldheid tussen vrouwen ooit groter is geweest?

Tijdens de eerste feministische golf (1850-1940) was niet alleen het gelijkheidsfeminisme, maar óók het verschilfeminisme van belang. Het idee dat vrouwen rationeel kunnen zijn en dus dezelfde rechten als mannen verdienen was baanbrekend. Maar door vrouwen te stimuleren om juist vanuit hun vrouwelijkheid een rol in het publieke domein te spelen is het feminisme van nu mede mogelijk gemaakt. De tweede feministische golf begon in de jaren ’60 met thema’s als recht op betaald werk en deelname aan het maatschappelijke leven, maar breidde zich snel uit met officiële vrouwenbewegingen en vrouwenstudies. Deze beweging verliest steeds meer het contact met de gewone vrouw, omdat ze zaken zoals een genderneutrale psyche propageert evenals het idee dat elke ongelijkheid tussen de seksen die nu nog in het Westen bestaat per definitie het product van externe factoren als discriminatie en onderdrukking moet zijn.

Dat deze overtuiging onjuist en ideologisch van aard is, toont de Vlaamse filosofe Griet Vandermassen overtuigend aan in haar nieuwe boek Dames voor Darwin. Hierin bespreekt ze al het denkbare wetenschappelijke bewijs dat veel psychologische sekseverschillen een voorspelbaar gevolg zijn van vele miljoenen jaren evolutie door natuurlijke en seksuele selectie.

De feministische Sharia van nu creëert onbehagen en stimuleert juist een tegenreactie zoals het demonstratief terugtrekken in conservatieve tegenpolen. Sheila Sitalsing beschrijft het scherp in de Volkskrant: ‘het gebeurt weleens: je kijkt even de ¬andere kant op, bekommert je om andere zaken, en als je weer terugkijkt, zijn de vanzelfsprekendheden die er net nog waren plotseling weg. Dan staan overal in Europa morsige mannen zich te bemoeien met vrouwen en hun baarmoeders. Dan blijkt wetgeving die de zelfbeschikking van vrouwen regelt en die jaren geleden voor de poorten van de hel is weggesleept zomaar weer ter ¬discussie te staan’. Ze vergeet te vermelden dat er inmiddels ook veel conservatieve vrouwen zijn.

Daarnaast woekert de echte vrouwenonderdrukking zoals we die kennen binnen de orthodoxe Islam maar voort, ondanks de inspanningen van bijvoorbeeld Femmes for Freedom aangevoerd door Shirin Musa.

Het is de hoogste tijd voor een nieuw feminisme dat de samenleving weer over de hele breedte aanspreekt.

Kneden

Als je de evolutie in ogenschouw neemt dan blijken mannen en vrouwen geen hompen klei die je in elke willekeurige vorm kan kneden, maar actieve deelnemers aan hun eigen ontwikkeling. Onze gedragingen zijn het resultaat van de interactie van onze geëvolueerde psyche met haar omgeving en vertonen dus voorspelbare gemiddelde verschillen tussen de seksen. Vrouwen willen hun vrijheid op eigen wijze invullen en we moeten accepteren dat ze vaak eerder door intrinsieke doelen zoals interesse of de wens om iets aan de maatschappij bij te dragen worden gedreven, dan door bonussen of een hoog salaris. (Susan Pinker 2008).

Vandermassen adviseert ons om deze verschillen juist bewust onder ogen te zien, als we echt inzicht willen krijgen in zaken zoals de genderkloof op de arbeidsmarkt, de oorzaken van seksueel geweld en het ontstaan van patriarchale maatschappijen. Ze pleit voor een feminisme dat de keuzen van vrouwen die hun eigen interesses volgen niet veroordeelt, maar vecht voor maatregelen om de nadelen weg te werken, zoals hogere lonen in de zorgsector.

Ik denk dat nieuw feminisme eerst moet luisteren, onderzoeken en analyseren in plaats van roepen, honen en veroordelen.

Esther van Fenema is psychiater, opiniemaker en violist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden