Opinie op Zondag Keyvan Shahbazi

Opinie op Zondag: Hij wacht nog op mij

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Eerder vandaag historicus Dirk-Jan van Baar, nu is het de beurt aan cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi.

Door de manier waarop mijn moeder de doos opendeed, begreep ik dat er iets belangrijks in zat. Mijn vader zou hem aan de muur hangen. Tot die tijd stond hij in de woonkamer op de grond, schuin tegen de muur aangeleund. Ik mocht er niet in de buurt komen, met als gevolg dat een deel van de woonkamer voor mij verboden terrein was.

Het moet begin jaren zeventig zijn geweest, ik zat nog op de basisschool. In een weekend haalde mijn vader de trap uit de kelder, zette hem tegen de langste muur van de woonkamer en hing hem op. Precies in het midden. Een glimmende rechthoekige bruine houten kist met aan de voorkant een dikke glazen deur. Achter het glas een gouden pendule die steeds naar links en naar rechts sloeg. Daarboven een gouden schijf met rondom cijfers en twee sierlijke pijlen die niet bewogen, maar als je even niet keek weer anders stonden.

Mijn oma zei dat als ik het aantal slagen telde, ik wist hoe laat het was. Zijn gong hoorde je in het hele huis. Vlak voordat hij sloeg, maakte hij een zacht krakend geluid. Alsof hij eigenlijk niet wilde, maar hij sloeg elke keer toch weer, tegen zijn zin. Vanaf het moment dat hij aan de muur hing, bepaalde hij wat er bij ons thuis gebeurde. Hij bepaalde wanneer ik naar school moest, wanneer mijn vader weer thuis kwam, en wanneer ik niet meer televisie mocht kijken en naar bed moest.

Hij zag alles

Hoog aan de muur overzag hij ook alles wat in onze woonkamer gebeurde. Hij zag elke dag of ik mijn huiswerk deed. En hij zag ook hoe ik mijn witte Pers aan zijn staart probeerde op te tillen, net als in de Disney-tekenfilm die ik op de televisie had gezien. Hij moet ook alle luidruchtige ruzies van mijn ouders gezien hebben. Ik mocht er niet bij zijn, maar van daarboven moet hij ook wel gezien hebben hoe mijn opa zijn laatste adem uitblies.

In de zomer van 1981, toen ik al bijna klaar was met de middelbare school, ging op een avond de deurbel. Hij had net 10 keer geslagen toen hij zag hoe een groep gardisten van de islamitische revolutie het huis binnenstormden. Ze hebben het hele huis ondersteboven gehaald op zoek naar verboden boeken en verzetskrantjes, maar hem lieten ze met rust. Hun commandant zette de loop van zijn Kalasjnikov op de borst van mijn vader tot hij mijn pols losliet. Tegen de tijd dat hij 12 keer sloeg, was het weer stil in huis. Het gehuil en gesmeek van mijn moeder en oma was voorbij. Zo nu en dan scheen in de donkere woonkamer even een zwak licht. Mijn vader zat op de grond, zijn knieën tussen zijn armen, de rug tegen de muur, en een sigaret tussen zijn vingers.

Maanden later, toen ik onverwachts toch voor even weer thuis kwam, moest ik voor een paar maanden even snel op reis tot de ayatollahs waren verdreven. Ik keek niet naar hem en ik probeerde niet zijn klank te onthouden. Straks als ik weer terug ben, zal hij weer bepalen wanneer ik kan eten en wanneer ik moet gaan slapen.

De gong galmt nog

Jaren gingen voorbij tot half juni 2002 mijn vader ‘s nachts midden in de woonkamer in elkaar zakte, en hij zag hoe mijn vaders hart stil bleef staan. Hij sloeg daarna een paar keer, maar mijn moeder werd daarvan niet wakker. Mijn ouders betaalden al jaren maandelijks huur om in hun eigen huis te mogen blijven wonen. Het huis was in ruil voor mijn terugkeer onteigend, maar hem hadden ze met rust gelaten. Ik heb zijn gong nog een keer gehoord. Het was zo’n tien jaar geleden. Ik sprak mijn moeder door de telefoon, en hoorde hem plotseling drie keer slaan. Precies dezelfde klank als de eerste dag dat mijn vader hem ophing. Ik vroeg haar om hem stofvrij te houden, en zijn batterijen op tijd te wisselen. Tot ik weer terug was.

Half januari 2018, keek hij recht op het bed in de woonkamer waar mijn moeder op lag. Hij bepaalde wanneer ze moest opstaan voor de rituele reiniging voor haar middaggebed. Hij sloeg 12 keer. Zij stond op en hield zich vast aan haar rollator. Na twee passen zakte ze in elkaar. Hij zag hoe haar hart stopte met slaan.

Het is alweer een jaar geleden. Zijn gong galmt nog door het huis. Hij wacht nog op mij.

Keyvan Shahbazi is publicist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden