Opinie op zondag Rosa van Gool

Opinie op Zondag: Het is wachten op een pleidooi voor heroïne in de supermarkt

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag een bijdrage van een vaste club van acht auteurs. Eerder vandaag historicus Geerten Waling, nu classica Rosa van Gool.

Sigaretten in een supermarkt in Sydney. Rosa van Gool: ‘Roken is legaal en dus prima, zo redeneren Roos en met hem vele anderen.’ Pleiten deze tegenstanders van overheidsbemoeienis dan straks ook voor legalisering van heroïne? Beeld Getty

‘Tegenwoordig mag je niks meer, behalve braaf doen wat de kudde doet,’ schrijft voormalig PowNews-presentator Jan Roos verongelijkt op zijn website nee-derland.nl. De site is een aanklacht tegen overheidsbemoeienis. Zo is het in sommige gemeenten verboden om te stoepkrijten, begint Roos zijn relaas. Inderdaad een nogal idiote regel, zoals de meeste partijen van links tot rechts ook vinden: gelukkig blijkt het verbod zelden gehandhaafd te worden en is het in veel gemeenten alweer geschrapt.

Roos walst in één moeite door van stoepkrijt naar vuurwerk en roken. Niet geheel toevallig, want hij ontving voor zijn campagne 42.200 euro van de tabaksindustrie en wordt daarnaast gesponsord door – u verwacht het niet – de belangenvereniging van vuurwerkverkopers. Vuurwerk en sigaretten zijn helaas net iets schadelijker dan stoepkrijt: onze vrolijke nieuwjaarstraditie eist ieder jaar een paar honderd gezonde ogen en regelmatig een leven. Roken is een van de belangrijkste doodsoorzaken in Nederland.

Hysterische overdrijving

De anti-betuttelingscampagne van Roos is een curieus mengsel van aan de ene kant bagatellisering van reële gezondheidsrisico’s, aan de andere kant hysterische overdrijving van de verbodszucht. Zo schrijft hij alarmistisch: ‘Binnenkort in jouw nee-derland? Weg met die vette hap na het stappen! Liever allemaal aan de verantwoorde vegan-tofuburger, of zoiets! Dat is beter voor jou. Vinden zij.’

Wie ‘zij’ zijn en wat ze precies willen – een verbod op fastfood? – blijft allemaal volstrekt onduidelijk. Maar wie zijn sluimerende onvrede graag bevestigd ziet, zal om zulke details weinig malen en instemmend brommen dat je ook niets meer mag in dit land. Het feit dat er duizenden snackbars zijn en er jaarlijks nieuwe filialen van McDonalds, Burger King en KFC bij komen, maakt vermoedelijk weinig indruk.

Ontmoediging vs. verbod

Ja, er zijn inderdaad politici die ongezond leven willen ontmoedigen. Maar er is een tamelijk cruciaal – en niet heel subtiel – verschil tussen ontmoediging en verbod, dat blijkbaar aan Roos voorbijgaat. Het staat iedereen in Nederland nog steeds volledig vrij om zich naar eigen inzicht dood te drinken, roken of eten. Het wordt alleen iets duurder; de extra belastinginkomsten kunnen dan mooi naar de zorg.

Naast prijsverhogingen wil staatssecretaris Blokhuis dat sigaretten voortaan in neutrale verpakkingen worden verkocht. Volgens Roos is in Australië bewezen dat dat niet helpt – je vraagt je af waar zijn opdrachtgever zich dan eigenlijk zo’n zorgen om maakt – maar het onderzoek waar hij naar verwijst doet geen uitspraak over de effectiviteit van neutrale verpakkingen. Een recente overzichtsstudie naar het beschikbare wetenschappelijke bewijs toont aan dat de maatregel wel degelijk effect heeft.

Legaal, dus prima?

Jaarlijks gaan in Nederland 20 duizend mensen dood door roken en worden nog eens bijna een miljoen mensen ziek. De tabaksindustrie richt zich op het verslaafd maken van jongeren. Broodnodige klantenbinding, want kinderen hebben de toekomst: ze zijn de zogenaamde replacement smokers, die de sigarettenconsumptie van overleden rokers moeten overnemen, tot de volgende generatie aan de beurt is. Ook bleek recent uit nieuwe metingen dat er veel meer schadelijke en verslavende stoffen in sigaretten zitten dan eerder door de industrie beweerd werd.

Maar laten we vooral boos worden op een overheid die roken ontmoedigt. Want roken is legaal en dus prima, het is een vrije keuze en longkanker is je eigen schuld, zo redeneren Roos en met hem vele anderen, vanuit een compleet naïef en achterhaald beeld van rookverslaving. Nicotine is minstens net zo verslavend als heroïne. We mogen onszelf dan graag zien als volledig autonome, niet-beïnvloedbare wezens, maar onderzoek wijst uit dat succesvol stoppen met roken voor een groot deel te danken is aan gunstige aanleg, niet aan bovenmenselijke wilskracht.

Als het echt allemaal vrije keuze is en elke vorm van ontmoediging schadelijke overheidsbemoeienis, zoals Roos en de zijnen menen, wacht ik geduldig op hun pleidooi voor de legalisering van heroïne. En graag consequent, dus ook meteen op de bres voor verkoop in elke supermarkt, café en kiosk, geen accijnzen, hippe heroïneverpakkingen en gelikte reclamecampagnes. Misschien kan hij zijn volgende anti-betuttelingscampagne dan laten sponsoren door de heroïnelobby.

Rosa van Gool is classica en publiciste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.