Opinie op Zondag

Opinie op Zondag: Groep 8 is voor leerlingen een verloren jaar

Kinderen tijdens de opname van een videoclip voor een musical van groep 8 van de basisschool. Beeld ANP Kippa

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Eerder vandaag historicus Dirk-Jan van Baar, nu is het de beurt aan cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi.

‘Niets’, riep mijn zoon toen ik hem vroeg wat hij die dag op school had geleerd. Hetzelfde antwoord dat ik al maanden krijg, want het leven van een groep 8’er bestaat voor een klein deel uit herhaling van lesstof van groep 7 en vervolgens een reeks van zinloze, doelloze activiteiten afgewisseld met oefenen voor een even zinloze, doelloze musical. Vanaf februari, nadat je je middelbareschooladvies hebt gekregen, ben je in principe al klaar met de serieuze lesstof. Ondanks de goede bedoelingen van goede leerkrachten, moet je vervolgens tot juli het schooljaar uitzitten met verplicht amusement, of je het leuk vindt of niet. In de loop van die maanden begint de barbecue, het kamp, een gezamenlijk museumbezoek, de stranddag, de gamedag, de fietsdag, de tekendag. En om de dag, tegen je zin in, oefenen voor die eindmusical (wie dat ooit heeft bedacht!).

De doelloosheid van deze laatste maanden staat in schril contrast met de ernst en het belang van het schooladvies en de allesbepalende middelbare-schoolkeuze. Een voor een 12-jarige moeilijk te bevatten tegenstelling. De overgang van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs is te groot. Deze overgang is zo groot dat het voor de kinderen van die leeftijd voelt alsof ze naar een ander land migreren.

Niet alleen leggen we met een allesbepalend schooladvies de 11- en 12-jarige kinderen, die nog vol in ontwikkeling zijn, al veel te vroeg een dwingende leerlijn op, we doen ook alsof ze op de middelbare school aan ‘een heel ander soort ontwikkeling’ beginnen. Terwijl de ontwikkeling van een kind een doorlopende lijn is.

Stress

Kinderen die goed voorbereid zijn op de grote overgang naar voortgezet onderwijs ervaren minder stress en presteren beter. De grote afscheidingsmuur tussen de sector basisonderwijs en de sector voortgezet onderwijs is een grote stressfactor voor de kinderen en het belemmert ze in hun ontwikkeling. Het is niet het systeem dat ruimte biedt aan de ontwikkeling van het individuele kind, maar het zijn de kinderen die zich moeten zien in te passen in het systeem. En de kinderen die het meest afhankelijk zijn van het functioneren van het onderwijssysteem, de kinderen van praktisch opgeleide ouders, moeten hier de grootste sprong maken.

Naast het al veel te vroeg gegeven advies moeten ze ook nog verspringen naar een andere wereld. Een wereld met verschillende docenten, verschillende lesuren en leslokalen. Een wereld waar ze worden aangesproken op de schoolse vaardigheden die ze nog niet hebben. Een wereld waar ze vanaf de eerste dag al zelfstandig en zelfredzaam moeten zijn door te kunnen plannen, hoofd- van bijzaken en feiten en meningen te onderscheiden, en verantwoordelijkheid te dragen voor hun eigen schoolcarrière. En daar, bij deze sprong, gaat het al te vaak mis. Die sprong is voor veel kinderen te groot, terwijl ze in groep 8 maanden van zin- en doelloze tijdsbesteding achter de rug hebben. Maanden kostbare tijd in het leergierige leven van een kind dat veel zinvoller en doelmatiger besteed kon worden aan een betere aansluiting bij het voortgezet onderwijs. Dat kun je alleen bereiken als groep 8 niet het eindstation is van de sector basisonderwijs.

Logischer

Groep 8 zou eigenlijk een geïntegreerd onderdeel moeten zijn van een driejarige middenschool of brugklas. Het zou veel logischer zijn als het primair- en voortgezet onderwijs niet als aparte en volkomen van elkaar gescheiden leerlijnen worden vormgegeven. Een onderwijssysteem met een doorlopende vloeiende leer- en ontwikkelroute vanaf groep 3 tot het middelbareschooldiploma en het liefst onder de paraplu van dezelfde school. Een systeem waarin de kinderen niet worden gedwongen om hun ontwikkeling om te buigen om in te kunnen passen, maar waar hun individuele ontwikkeling juist de ruimte krijgt om tot bloei te komen.

‘Niets geleerd’, zal ik vanaf het begin van het komende schooljaar niet meer horen van mijn zoon. In de eerste klas gymnasium zal hij, aangespoord door ons en desnoods met huiswerkbegeleiding, alle zeilen bij moeten zetten, om de verloren tijd van groep 8 weer in te halen.

Keyvan Shahbazi is columnist en als cultureel psycholoog verbonden aan de Politieacademie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden