Opinie

Opinie op Zondag - Geerten Waling: 'Ruggegraatloze Rietveld Academie moet in de leer bij Leidse Universiteit'

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag een bijdrage van een vaste club van acht auteurs. Eerder vandaag classica Rosa van Gool. Nu is het de beurt aan historicus Geerten Waling.

Academiegebouw van de Leidse universiteit. Beeld anp

Racisme, seksisme, fascisme - geef het geen podium! Dat is de veelgehoorde oproep van activisten, maar nu ook zelfs van doodgewone Nederlandse studenten. Aangestoken door een soort Amerikaanse overgevoeligheid en een misplaatst moreel superioriteitsgevoel, eisen zij van onderwijsbestuurders dat elke ongewenste mening en elke controversiële spreker verbannen wordt. Liever dan met goede argumenten het debat aan te gaan, ontnemen zij andersdenkenden het woord. De intolerante campuscultuur rukt op in de ooit zo tolerante polder.

Een huiveringwekkend staaltje van dergelijk no-platforming werd deze week vertoond op de Amsterdamse Rietveld Academie, toen de kunstcritici van het YouTube-kanaal KIRAC (Keeping It Real Art Critics) daar een premièrebijeenkomst wilden houden voor hun nieuwste aflevering. De KIRAC-filmpjes staan bekend als recht voor z'n raap, wars van taboes of heilige huisjes. Een tegendraads en verfrissend 'omdenken' van kunst en haar positie in de samenleving. Echt iets dat past bij de maatschappijkritische houding die jonge kunstenaars tegenwoordig krijgen aangeleerd op kunstopleidingen. Toch?

Des te verrassender - en bijna grappig vanwege het naïeve narcisme - was de hysterische reactie van tientallen studenten van de Rietveld Academie toen de bijeenkomst werd aangekondigd op Facebook. Oproepen tot een boycot leidden tot een e-mailbombardement aan de directie met het verzoek om deze xenofobe, seksistische, etc. etc. (u kent de hele riedel inmiddels wel) lieden de toegang tot de academie te ontzeggen. Hun logica was: niet mee eens, dus kwetsend, dus weg ermee!

Verzetje

Elke zelfbewuste schoolbestuurder weet dat je dan rustig moet blijven en je leerlingen vriendelijk doch gedecideerd moet vertellen dat ze zich niet zo moeten aanstellen en dat ze vrij zijn om - met woorden! - het debat aan te gaan. Zo niet de Rietvelddirectie. Zonder aarzeling zwichtte zij voor de schrille kreten van haar leerlingen en annuleerde de bijeenkomst. Reden? Het waarborgen van een 'veilige leeromgeving'. Asjemenou. Nog nooit was in zo'n kort statement de totale geloofwaardigheid van een volledige opleiding vernietigd. Institutionele zelfmoord. Exit Rietveld Academie. Niet meer serieus te nemen.

De 'omstreden' bijeenkomst vond afgelopen donderdag overigens alsnog plaats, want de makers van KIRAC houden wel van een verzetje. Zij bedongen een openbaar debat met de directie, over haar reden tot weigering. Eenmaal op het podium liet die directie zich volledig onder de tafel argumenteren. Het enige dat zij kon prevelen was: veilige leeromgeving. Safe space. Geen van de claims van sexisme en racisme aan het adres van de verguisde kunstcritici bleef overeind. Van de eerder zo ferme opstelling van de Rietvelddirectie bleef niets over dan een holle, domme leegte. Een vacuüm van ideeën.

In tijden waarin mensen die door meningen worden gekwetst zoveel macht verkrijgen, zoals de Rietveldstudenten, moeten bestuurders in het onderwijs standvastig en vastberaden zijn. Een bestuurder die zijn principes gelukkig wél op een rijtje heeft is rector magnificus Carel Stolker van de Universiteit Leiden. Toevallig op hetzelfde uur als het demasqué van zijn Rietveldcollega's, afgelopen donderdag, hield hij zijn jaarlijkse rede op de dies natalis van de Leidse universiteit.

Carel Stolker

Regelmatig ontvangt Stolker, zo vertelde hij, oproepen om onwenselijke meningen vanuit zijn universiteit - of het nu gaat om de activistische Leo Lucassen of de polemische Paul Cliteur - de mond te snoeren. Hij weigert, principieel, om aan dit soort censuurverzoeken te voldoen. In zijn dies-lezing riep Stolker op tot een herwaardering van de diversiteit van inzichten. Hij sprak: 'Laten we vooral niet bang zijn voor 'de provocatie', 'het verwarrende' en 'het onorthodoxe', en al helemaal niet voor het nieuwe - integendeel. De academie is bij uitstek de plaats waar we het niet onnodig met elkaar eens moeten zijn, heeft de Tilburgse jurist Schoordijk eens gezegd. En als onze studenten dus Thierry Baudet, of wie dan ook, willen uitnodigen, dan is dat prima.'

Kijk. Dát is moed, dát is academisch zelfbewustzijn. Laat de ruggegraatloze directie van de Rietveld Academie, en hun vele laffe collega's in den lande, eens in Leiden komen kijken. Als ze durven. De moedige Carel Stolker zal ze met genoegen onderwijzen in de ware academische diversiteit en inclusiviteit.

Geerten Waling is historicus, onderzoeker aan de Universiteit Leiden en auteur van o.a. Zetelroof (Nijmegen: Vantilt 2017). Samen met Wim Voermans publiceert hij begin 2018 het boek Gemeente in de genen. Tradities en toekomst van de lokale democratie in Nederland (Amsterdam: Prometheus).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.