Opinie

Opinie op zondag - Dirk-Jan van Baar: 'We kunnen de sociaaldemocraten niet missen'

Prikkelende opinie op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant publiceert elke zondag een bijdrage van een vaste club van acht auteurs. Vanochtend politicoloog Loes Reijmer, nu historicus Dirk Jan van Baar.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem, nummer 3 van de PvdA. Beeld anp

In Duitsland lijkt zich zowaar een alternatief voor Angela Merkel aan te dienen. Niet de AfD, maar de aloude SPD is onder een nieuwe leider in de peilingen bezig virtueel uit de as te herrijzen. Een klein wonder, want Martin Schulz verschilt zowel in uitstraling als politieke boodschap nauwelijks van zijn voorganger Sigmar Gabriel, maar blijkbaar weet de voormalige voorzitter van het Europese parlement toch een snaar te raken.

Misschien is het ook gewoon nostalgie. Overal hunkeren brave kleinburgers naar de geborgenheid van vroeger, toen alles beter leek, en dan is het niet zo gek dat ze in Duitsland uitkomen bij de partij van Willy Brandt en Helmut Schmidt. Wel gek is dat deze wederopstanding voorbijgaat aan het feit dat de SPD sinds 1998 slechts vier jaar buiten de regering heeft gestaan. Zo alternatief is de SPD dus niet, zeker niet vergeleken met de 'eeuwige' Merkel, die inhoudelijk een SPD-beleid voert.

Schulz wil af van Agenda 2010, die onder Gerhard Schröder is ingevoerd, en wil terug naar de Kohlzeit, toen Duitsland economisch gezien de zieke man van Europa was. Maar in een tijd waarin 'de boze witte man' ineens volop in de aandacht staat en er zowel bij de Alternative für Deutschland als in Frankrijk giftige vrouwen klaarstaan om op het levenswerk van de Europese staatsmannen van Kolen en Staal in te hakken, moeten we blij zijn met Schulz. Hij is niet vrij van zeloterie, maar begrijpt hoe belangrijk de EU is in deze bange dagen van Poetin, Trump en Brexit.

Geef mij maar Tony Blair

Wat voor de EU geldt, geldt ook voor de sociaaldemocratie. Het is niet moeilijk om een lange lijst te maken van historische blunders en tekortkomingen van het Duitse socialisme, dat al sinds de tijd van Bismarck een parlementaire kracht is en in 1914 vóór de keizerlijke oorlogskredieten stemde.

Soms lijkt het alsof sociaaldemocraten alles fout doen en alleen maar achter de feiten aanlopen. Ook in onze tijd zien we daar in heel Europa voorbeelden van. Dieptepunt is François Hollande, die al een half jaar voor het verstrijken van zijn ambtstermijn de handdoek in de ring gooide. Denk aan Wouter Bos, die uit het laatste kabinet-Balkenende stapte en zo de weg vrijmaakte voor een rechts gedoogkabinet met Wilders.

Geef mij maar Tony Blair, die ondanks totale verguizing in eigen land zijn keuze voor deelname aan de strijd tegen Saddam Hoessein tegen de klippen op is blijven verdedigen. Nu onder Jeremy Corbyn verkeert Labour pas echt in de woestijn. En als we dan toch een verraderlijke sociaaldemocraat moeten noemen, komen we uit bij oud-kanselier Schröder: de Genosse der Bosse staat al jaren op de loonlijst van Gazprom.

Maar ik wil geen nieuwe dolkstootlegende over 'Vaterlandslose Gesellen' in de wereld helpen. Dat is het verhaal dat al sinds de jaren twintig door wraakzuchtige rattenvangers in duistere bierkelders wordt verteld en ook nu weer klinkt. Niet toevallig hebben de sociaaldemocraten het altijd gedaan. Denk aan Anders Breivik, die in het paradijselijke, maar ook politiek correcte Noorwegen toesloeg om daar idealistische jongeren op zomerkamp af te slachten.

Een incident, denkt u? Gelukkig wel, maar in de krochten van het internet klinken genoeg tempeliers met vergelijkbaar gedachtegoed. In zulke kringen is Wilders een held, een nieuwe Churchill die het Avondland in naam van de joods-christelijke beschaving tegen de moslimbarbarij en de landverraderlijke linkse elites moet redden. En iedere criticus die naar de jaren dertig verwijst, wordt van demonisering beschuldigd. Dat zulke idioten van onnozele mediahalsen een podium krijgen, in naam van het vrije woord en een nieuwe patriottische lente, is de wereld op z'n kop.

Mijn stem is voor Jeroen Dijselbloem

Zoals de EU doormoddert, is ook de sociaaldemocratie vaak dolende. De politieke correctheid is hemeltergend. Maar liever dat dan de domme incorrectheid waaraan verwende pubers nu lol (LOL) beleven. Vergeet niet dat de SPD in het verleden vaak van twee kanten onder vuur lag, op rechts van nette burgers die met de nazi's samenspanden, en op links van de communisten. In de DDR moest de SPD gedwongen opgaan in de SED.

Nu de kleine man overal in het postïndustriële Westen een verweesde indruk maakt, kan het geen kwaad eens na te denken over hoe de wereld eruit ziet zonder sociaaldemocratie. Misschien zijn we vrijer in een wereld zonder God en zonder linkse kerk. Maar een parlementaire democratie, het enige liberale model dat werkt, kan niet zonder volkspartijen. Dan hebben we het over sociaaldemocraten en christendemocraten, die ik in Europa sterkte toewens onder leiding van Angela Merkel.

Zij kan ook best wat steun gebruiken uit Nederland, waar nu de sociaaldemocratie dreigt te worden weggespoeld. Ik geef toe dat ik ontzet ben over de tsunami van politiek onfatsoen in Amerika en Europa, in feite een roep om sociale protectie. Vandaar dat mijn stem ditmaal uitgaat naar de PvdA, naar Jeroen Dijsselbloem, onze onverstoorbare schatbewaarder en hulpchef van de euro.

Dirk-Jan van Baar is historicus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden