Opinie op Zondag Rosa van Gool

Opinie op Zondag: Caster Semenya mag meedoen, sport is per definitie oneerlijk

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club auteurs. Vandaag eerst classica Rosa van Gool, later vandaag psychiater Esther van Fenema.

Caster Semenya op weg naar de overwinning op de 800 meter hardlopen voor vrouwen op de Weltklasse IAAF Diamond League in Zürich (Zwitserland), 30 augustus 2018. Beeld EPA

De Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya mag niet meer deelnemen aan officiële wedstrijden tenzij ze testosteron-remmende medicatie inneemt, oordeelde het internationaal sporttribunaal CAS woensdag. Semenya heeft van nature namelijk een hogere testosteronspiegel dan de gemiddelde vrouw, een hormonale afwijking die hyperandrogenisme genoemd wordt. ‘Door de spierversterkende werking ervan zou Semenya veel voordeel hebben ten opzichte van haar concurrentes’, schrijft de NOS. ‘Het gaat om eerlijke competitie’, vond oud-olympisch kampioene, nu atletenmanager Ellen van Langen, die ervoor pleitte om Semenya inderdaad alleen deel te laten nemen als ze weer, zoals ze een tijd lang deed, remmende medicamenten gaat innemen.

Een atlete mag dus niet meer meedoen omdat ze zulke sterke spieren heeft dat ze steeds wint en niemand anders kans maakt. Het is zelfs in de sportjournalistiek, waar analisten zelden echt uitblinken in glasheldere logica en sterke argumentatie, nog een zeldzaam vreemde redenering. De hele lol van topsport is nu juist dat het een zoektocht is naar degene met het grootste fysieke talent voor specifieke – vaak volstrekt willekeurige en nogal zinloze – bewegingen.

Het uitsluiten van Semenya is alsof je LeBron James zou verplichten om op zijn knieën te basketballen, of Lionel Messi dwingt om elke wedstrijd een vest met gewichten erin te dragen. Die natuurlijke snelheid van hem is hartstikke oneerlijk, de tegenstander maakt gewoon geen schijn van kans.

‘Haar testosteronwaarde wordt niet gezien als waarde die past bij een vrouw’, voert Van Langen aan. De atletiekfederatie heeft de categorieën ‘man’ en ‘vrouw’ blijkbaar gedefinieerd op basis van gemiddelde testosteronwaarden, maar dat is niet per se een zinvol criterium. Natuurlijk heb je voordeel van hoger testosteron, maar in de meeste sporten – en zeker atletiek – heb je ook duidelijk voordeel van lange benen. Gemiddeld hebben vrouwen kortere benen dan mannen, dus waarom zou je de categorieën ‘man’ en ‘vrouw’ dan niet definiëren naar beenlengte? Wie te veel boven de norm uitsteekt, laat er in het kader van de eerlijkheid maar een stukje tussenuit zagen.

Rare zoektocht naar eerlijkheid

De zaak tegen Semenya is kortom een rare zoektocht naar eerlijkheid in een wereld die nu juist per definitie oneerlijk is, omdat hij grotendeels draait om aangeboren en moeilijk te veranderen lichamelijke kenmerken. Het leidt in dit geval tot de bizarre paradox dat een atlete door de atletiekfederatie verplicht wordt om chemische middelen in te nemen zodat de competitie zogenaamd eerlijk is.

Al op zeer jonge leeftijd ontwikkelen mensen een gevoel over wat eerlijk is en wat niet. Zelfs apen, liet primatoloog Frans de Waal in een TedTalk zien aan de hand van een filmfragment, kunnen zich behoorlijk opwinden als ze zich onheus behandeld voelen. In het bekende filmpje voeren twee apen dezelfde taak uit – een steen aangeven aan de onderzoeker – maar terwijl de ene daarvoor als beloning een saai stukje komkommer krijgt, ontvangt de ander een sappige druif. De woedende verontwaardiging van de komkommer-ontvanger is even hilarisch als herkenbaar. Opmerkelijk detail: in de eerste ronde krijgen beide apen komkommer en eten ze die allebei even gretig op. De onvrede over de komkommer ontstaat pas in het tweede rondje, als de buurman opeens een druif krijgt.

We zijn dus allemaal voortdurend bang om ten opzichte van een ander benadeeld te worden. Dat speelt ongetwijfeld ook mee bij de topatletes die altijd verreweg de snelste van hun klas, regio en zelfs land waren, maar het op het WK plotseling afleggen tegen Caster Semenya. Uiteraard is dat op geen enkele manier bewijs dat de competitie oneerlijker is dan normaal. Want ‘eerlijke competitie’ bestaat nu eenmaal niet, afgezien van minimum randvoorwaarden: het lijkt me redelijk dat alle atleten tegelijk op hetzelfde punt beginnen, dat ze evenveel rondjes rennen tot aan de finish en dat ze geen motoren in hun schoenen mogen monteren. Toch zou ik, ondanks die ogenschijnlijk zo egalitaire uitgangspositie, ook met jarenlange training en een professioneel dopingprogramma nog niet eens in de buurt van Semenya komen, en – misschien een kleine troost – ook niet in die van de gepensioneerde Ellen van Langen.

Rosa van Gool is classica en publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden