Opinie op zondag Thomas von der Dunk

Opinie op Zondag: Afschaffing dividendbelasting behoort tot de grootste morele schandalen van de laatste halve eeuw

Prikkelende opinie op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag bijdragen van een vaste club van acht auteurs. NU cultuurhistoricus Thomas von der Dunk. Later vandaag historicus Arnout Brouwers.

Premier Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de wekelijkse ministerraad, 24 augustus 2018. Foto ANP

Namens wie denkt ex-Unileverfunctionaris Mark Rutte eigenlijk in het Torentje te zitten? Namens 17 miljoen Nederlanders of namens zijn oude werkgever en twee andere multinationals die zich aan Nederland weinig gelegen laten liggen? Of bereidt hij met zijn onderdanige dienstbetoon aan Paul Polman cum suis zijn terugkeer in het internationale bedrijfsleven voor?

We hebben iets dergelijks met ex-politici al eerder gezien  denk aan het beruchte geval van Camiel Eurlings, waar de eerste functie ná inhoudelijk ook in het verlengde van zijn daden tíjdens zijn ministerschap lag. Mocht Rutte inderdaad over een paar jaar ook als CEO bij Unilever, Akzo of Shell opduiken, dan heeft hij op zijn minst de schijn tegen zich, en met het over de balk gooien van 2 miljard euro per jaar aan buitenlandse aandeelhouders de Nederlandse politiek opnieuw onherstelbaar bezoedeld.

Schandvlek op democratie

De dreigende afschaffing van de dividendbelasting behoort tot de grootste morele schandalen van de laatste halve eeuw en vormt een schandvlek op de Nederlandse democratie. Oud-D66-voorman Jan Terlouw, wiens partij nu voor de powerplay van de premier dreigt te buigen, heeft hier al terecht op gewezen.

Misschien zit het immorele nog niet zozeer in het voornemen op zich, ofschoon de idiotie daarvan eigenlijk door iedereen behalve Rutte en zijn vezels erkend wordt. Het schuilt vooral in de ronduit achterbakse manier waarop een en ander via achterkamertjeslobbys in een een-tweetje tussen de premier en Polman is doorgedrukt. De VVD, anders altijd met een grote mond opkomend voor de hardwerkende Nederlander die nu deze som jaarlijks ten behoeve van rijke buitenlandse renteniers mag ophoesten, was te laf om het eerst aan de kiezers voor te leggen.

Ter verdediging van het democratische’ gehalte en de acceptatie door de drie andere regeringspartijen die er weinig heil in zien, is de afgelopen weken wel aangevoerd, dat een democratie een kwestie van geven en nemen is. Dat in een coalitie niet ieders wensen gerealiseerd kunnen worden, al was het maar, omdat de schatkist een bodem bezit.

Groteske onzin

Dit moge in algemene zin juist zijn, maar is ditmaal groteske onzin. Het argument gaat op, als er onverwachts bezuinigd moet worden, omdat er bij vervulling van ieders wensen een tekort zou ontstaan. Hier is echter het omgekeerde het geval: het gaat hier niet om een bezuiniging, het gaat om een enorme extra uitgave, waarvoor vervolgens elders geld gevonden moet worden. Niet voor niets begint het MKB nu al te morren.

Martin Sommer maakte zich in zijn column van 25 augustus zorgen over het populistische gehalte van de kritiek op het kabinetsvoornemen, en noemde een ingezonden brief in de Volkskrant, waarvan de auteur stelde het niet te betreuren, wanneer alle multinationals Nederland zouden verlaten. Ik moet bekennen dat ik de langzaamaan de neiging krijg mij daarbij aan te sluiten.

Dat is misschien jammer voor al die opgeblazen standjes die omwille van hun eigen ego Nederland en zichzelf graag in de eredivisie zien spelen en het vooral niet het Jutland van Europa willen zien worden. Er bestaan echter heel wat welvarende, gelukkige en fatsoenlijke landen – niet in de laatste plaats het land waartoe Jutland behoort – die ook zeer wel zonder de hoofdzetel van Unilever in hun midden kunnen leven.

Sociale race to the bottom

Want dat is misschien het kernprobleem met de huidige bewoner van het Catshuis, die om die reden de meest voor zijn ambt ongeschikte is sinds Dirk Jan de Geer: dat hij Nederland als een BV ziet, waarvoor dus de materiële spelregels van het bedrijfsleven doorslaggevend zijn en morele waarden inzake eerlijkheid en rechtvaardigheid eigenlijk niet tellen. Niet toevallig heeft Rutte bij vrijwel alle morele vragen van de afgelopen jaren  vooral degene die het verwilderde gedrag van Wilders opriep  verstek laten gaan. Daar weegt ook een gigantische driekleur in de Tweede Kamer niet tegenop.

Wat doet het met een samenleving, als gewone burgers en bedrijven, die normaal hun belasting betalen, keer op keer zien dat voor oppermachtige multinationals via geheime rulings een uitzondering wordt gemaakt, omdat die in geval van het tegendeel steeds weer de regering met een dreigend vertrek kunnen chanteren, en zo hele landen tegen elkaar uitspelen? Die fiscale race to the bottom heeft inmiddels tot een sociale geleid. In alle Europese lidstaten bestaat een vorm van dividendbelasting, behalve in Groot-Brittannië, dat, als verlengstuk van de Londense City, in dit opzicht parasitaire trekken bezit.

Enkele anonieme VVDers schijnen tegenover De Telegraaf gejammerd te hebben, dat de Nederlanders zo weinig ‘oranjegevoel’ voor ‘onze multinationals hebben. Maar hoe staat het met het oranjegevoel van die Nederlandse’ multinationals zelf? Laten die zich ook maar íets gelegen liggen aan het Nederlandse belang, of gaat het eigen voor alles? Wat dat betreft herinneren al die koeterengels sprekende, zichzelf als kosmopolitisch beschouwende CEO’s erg aan de Franstalige Europese adel uit de achttiende eeuw, die ook elke binding met het land waaraan zij haar rijkdom dankte verloren had. We weten hoe dat in 1789 afgelopen is.

Meer columns & opinie over de dividendbelasting:

Het ‘dividendspel’ dat nu gaande is, kent uiteindelijk geen winnaars. En het debat  over afschaffing van de dividendbelasting wordt veel te eenzijdig gevoerd, betoogt interim transitie manager Guido ten Brink in dit opiniestuk.

De afschaffing van de dividendbelasting ondermijnt het politieke midden en versterkt het wantrouwen, schrijft Peter Giesen in het commentaar.

We worden geregeerd door een coalitie van Unilever en Coca-Cola, schrijft Teun van de Keuken in zijn column.

Gelukkig is Rutte niet langer eenzaam, er zijn zowaar twee voorstanders van de dividendtaksafschaffing, constateert columnist Sheila Sitalsing.

Kan de ‘leukste belasting ooit’ wereldwijd worden ingevoerd, vraagt Peter de Waard zich af in de Kwestie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.