OpinieIdentiteitspolitiek

Opinie: Ook Joe Biden zaait zaad van discriminatie

Bidens identiteitspolitiek belooft weinig goeds. Ook in Nederland belemmert identiteitspolitiek het bestrijden van discriminatie, betoogt Hans Siebers.

Een man gaat in Philadephia te paard over straat om mensen over te halen te stemmen tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen.Beeld Bloomberg via Getty Images

De opluchting was groot toen CNN zaterdag feitelijk aankondigde dat Donald Trump de Amerikaanse verkiezingen had verloren. We zijn eindelijk af van een president die identiteitspolitiek en het discrimineren van minderheden tot zijn handelsmerk heeft gemaakt. In zijn overwinningsspeech benoemde Joe Biden het bestrijden van systematisch racisme een van zijn topprioriteiten. Daar is alle reden toe. Zo heeft één derde van de Afro-Amerikaanse bevolking jonger dan 35 jaar zonder hogere opleiding al eens in de gevangenis gezeten. Onderzoekers spreken van een overheidsbeleid van massaopsluiting.

Ook mijn teleurstelling was echter groot toen ik hoorde dat Joe Biden en Kamala Harris doorgaan op de oude voet van identiteitspolitiek en daarmee zelf weer het zaad van discriminatie zaaien. Biden deed zaterdag een oproep aan alle Amerikanen om zich te verzoenen en te scharen in één gezamenlijke Amerikaanse natie en identiteit. Net als Trump, slaat ook hij dus een nationalistische toon aan. Dat is slecht nieuws voor huidige en toekomstige migranten.

In haar speech benadrukte Harris haar afkomst en gender identiteit. Haar persoonlijke woorden spraken me aan, maar ik dacht ook: ‘Daar gaan we weer’. Obama werd destijds mede gevierd als eerste president van kleur. Vermeende ‘witte’ mensen konden zich daar niet in herkennen of zich mee identificeren. Van die miskenning heeft Trump acht jaar later kunnen profiteren.

Politici spelen met vuur als ze zich beroepen op identiteiten van deelgroepen. Anderen voelen zich dan op zijn zachtst gezegd vergeten en vormen een voedingsbodem voor politieke ondernemers om hun wrok tegen die deelgroepen aan te wakkeren. Die laatsten voelen zich dan weer aangevallen en geven steun aan politieke ondernemers die hun identiteit verwoorden. Escalatie en polarisatie zijn het gevolg. In voormalig Joegoslavië hebben die geleid tot een burgeroorlog, in Amerika is sprake van een tot op het bot verdeelde samenleving.

Nederland

Dergelijke ontwikkelingen doen zich ook hier voor. We hebben al decennia te maken met politici à la Trump die politieke munt slaan uit het beledigen en provoceren van andere groepen. Denk aan moslims in het geval van Geert Wilders of aan migranten in het geval van Thierry Baudet. Islamisten slaan terug met bedreigingen, zoals vorige week nog tegen een leraar op een Rotterdamse school. Activisten van Kick Out Zwarte Piet nemen de handschoen op door mensen die het Sinterklaasfeest vieren zwart te maken.

Nederlandse identiteitspolitici hebben een aantal verontrustende kenmerken gemeen. Ze proberen door groepsbelediging van anderen steun te verwerven binnen de eigen vermeende groep. Ze doen dat door zich te beroepen op gekwetste mensen uit de eigen groep en vergeten gemakshalve dat ze daar zelf verantwoordelijk voor zijn. Ze wijzen met hun vinger naar anderen zonder te erkennen dat ze die anderen zelf tot vijandig gedrag hebben geprovoceerd. Feiten en argumenten doen er niet toe, verdachtmakingen des te meer.

Discriminatie

Biden en Harris dragen met hun identiteitspolitiek in hun speech niet bij aan het aanpakken van systematisch racisme en discriminatie. Dat geldt helaas ook voor de Nederlandse antiracismebeweging. Betrokken activisten bekommeren zich niet om de discriminatie die mensen met een migratieachtergrond in de Nederlandse samenleving ervaren. Ze verwijzen ernaar om hun claims van institutioneel racisme te onderbouwen, maar laten na discriminatie serieus te onderzoeken.

Ze komen evenmin met voorstellen om discriminatie aan te pakken. Het protesteren tegen standbeelden, Zwarte Piet, het slavernijverleden van Amsterdam en Rotterdam of het pleiten voor nog meer aandacht voor slavernij en racisme in het onderwijs: hun acties zijn irrelevant voor de realiteit van discriminatie in bijvoorbeeld het onderwijs of op de arbeidsmarkt. Het risico is reëel dat ze die discriminatie eerder zelf aanjagen.

We kunnen discriminatie alleen aanpakken als we stoppen met identiteitspolitiek, ook van hun kant. Partij trekken in identiteitspolitiek heeft geen zin, deze vorm van politiek zelf vormt het probleem. 

Hans Siebers is hoofddocent aan de Tilburg University.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden