Opinie

Opinie: Om klimaatdoelen te halen moet Europa stoppen met verbranding van biomassa

Laat het Nederlandse kabinet woensdag aankaarten in Brussel dat de verbranding van hout uit Europese bossen de uitstoot van broeikasgassen juist verhoogt. Daarom moet de richtlijn voor hernieuwbare energie aangepast worden.

Fenna SwartMaarten Visschers en Johan Vollenbroek
In Osula (Estland) worden bomen omgewerkt tot houtpellets voor de stook.  Beeld Marlena Waldthausen
In Osula (Estland) worden bomen omgewerkt tot houtpellets voor de stook.Beeld Marlena Waldthausen

Woensdag wordt tijdens de informele energieraad van de Europese Unie de herziene richtlijn hernieuwbare energie besproken, als onderdeel van het Fit for 55 Package, het pakket maatregelen waarmee de doelstelling van 55 procent minder CO2-uitstoot in 2030 moet worden bereikt. Minister Stef Blok (Economische Zaken en Klimaat) zal namens Nederland reageren op deze nieuwe richtlijn.

Hoewel een groot deel van de wetenschap, samenleving én de Tweede Kamer afgelopen jaar hebben opgeroepen om de kraan voor biomassasubsidies dicht te draaien, wordt er vanuit het demissionaire kabinet nog altijd stevig gelobbyd richting Brussel voor de continuering hiervan. De vraag is dus in hoeverre minister Blok namens de inwoners van Nederland spreekt.

Om die reden roepen wij de minister met klem op om Brussel te wijzen op een grote fout in de voorliggende richtlijn met betrekking tot de uitstoot: namelijk dat de verbranding van biomassa uit bos (bomen) niet minder – zoals nu aangegeven staat – maar méér uitstoot van broeikasgassen veroorzaakt. Daarnaast wordt de volksgezondheid ernstig bedreigd door de uitstoot van (ultra)fijnstof en andere zeer zorgwekkende stoffen (kwik, furanen, dioxines) die in grote mate vrijkomen door houtstook. Deze fout kan niet langer genegeerd worden en moet, zoals ook internationaal gezien de consensus luidt in de wetenschap en samenleving, hersteld worden.

Gigantisch bedrag

In Nederland bedraagt het resterende budget voor de verbranding van houtige biomassa 9 miljard euro. Dit gigantische bedrag kan worden besteed aan een groot scala van betere alternatieven dat veel kansen biedt voor Nederland in het post-coronatijdperk. De Sociaal-Economische Raad gaf in zijn advies vorig jaar al aan dat biomassaverbranding voor energie zo snel mogelijk gestopt dient te worden.

Onder grote druk vanuit de samenleving riep de Tweede Kamer vervolgens begin dit jaar op om de kraan voor biomassasubsidies stop te zetten, tot een pad voor de afbouw hiervan met de Kamer is gedeeld. De Eerste Kamer onderstreepte deze oproep door het kabinet te verzoeken definitief geen nieuwe of verlengde subsidies af te geven voor het stoken van houtige biomassa. Met als klap op de vuurpijl: terugtrekking van de steun van Nederlandse landelijke milieuorganisaties voor het Convenant Duurzaamheid Biomassa.

Al deze ontwikkelingen geven duidelijk aan dat de Nederlandse samenleving én politiek het fenomeen van biomassaverbranding niet (meer) steunen. Door het meetellen van bosbiomassa voor de doelstellingen van hernieuwbare energie en de lucratieve subsidies die daarmee gepaard gaan, ondermijnt de Europese Unie haar eigen kerndoelstelling met betrekking tot CO2-reductie.

Overstromingen

Deze zomer ondervond Europa al enkele gevolgen van klimaatverandering, zoals de overstromingen in onder meer Duitsland en België, en de hevige bosbranden in Zuid-Europa. Deze leidden niet alleen tot grote economische schade, maar ook tot een betreurenswaardig verlies aan mensenlevens.

De urgentie om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, is momenteel zeer duidelijk aanwezig. Maar met haar huidige beleid negeert de Europese Commissie het bewijs van haar eigen wetenschappers van het Joint Research Centre (JRC), namelijk dat de verbranding van biomassa de uitstoot van broeikasgassen juist verhoogt.

Het Europees beleid erkent dat lidstaten de klimaatdoelstellingen op lange termijn niet kunnen halen zonder de koolstofopslag op land aanzienlijk te vergroten. Welnu, de meeste opslag van koolstof vindt plaats in bossen (bomen zetten koolstofdioxide om in koolstof die ze opslaan, en zuurstof die ze weer uitstoten). Toch wordt momenteel ongeveer de helft van het in de Europese Unie geoogste hout als brandstof verbrand. Daardoor komt opgeslagen koolstof uit bossen in de atmosfeer terecht en wordt het toch al afnemende koolstofreservoir van bossen in de EU nog verder ondermijnd.

Deze ontwikkeling draagt ook nog eens bij aan de steeds snellere aantasting van ecosystemen en het verlies van biodiversiteit. Daarnaast is houtverbranding ook de grootste bron van uitstoot van (ultra)fijnstof in de EU, en daarmee jaarlijks verantwoordelijk voor vele ziekten (zoals bijvoorbeeld luchtwegaandoeningen) en doden.

Lagere energierekening

De herziening van de richtlijn hernieuwbare energie, waarover volgend jaar gestemd wordt door het Europees Parlement, biedt een unieke kans voor Europa om de transitie naar een schoon, veilig en echt hernieuwbaar energiesysteem te versnellen. Samen met de vermindering van het energieverbruik leidt het tot een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, meer banen, een lagere energierekening en een betere gezondheid. Niet alleen kunnen schone hernieuwbare energiebronnen de uitstoot van broeikasgassen verminderen, ook kunnen ze helpen de gezondheidskosten en milieuschade te verminderen en de lokale toegevoegde waarde te vergroten.

Brussel dient dus expliciet gewezen te worden op de huidige omissies in de richtlijn. We roepen daarom minister Blok op om woensdag niet op te treden namens de BV Nederland en de biomassa-industrie, maar namens álle Nederlanders. Dit om ervoor te zorgen dat de bossen en de volksgezondheid beschermd worden, en de mogelijkheden voor een daadwerkelijk duurzame economie volop worden benut.

Fenna Swart is voorzitter van Comité Schone Lucht NL, Johan Vollenbroek is voorzitter van Mobilisation for the Environment, Maarten Visschers is bestuurslid van Leefmilieu.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden