Opinie

Opinie: Nederlandse politiek hard op weg juniorencompetitie te worden - zijn we daarmee goed af?

Drie politieke partijen van betekenis worden nu geleid door jonge dertigers: GroenLinks, SP en FvD

De Amerikaanse politiek wordt gedomineerd door oudere politici. Zijn wij beter af met jonge honden?

'Baudet kent de waarde van zelf-relativering nog niet, Klaver heeft nog nooit iets interessants gezegd', zegt voormalig Amerika-correspondent van de Volkskrant Paul Brill. Foto anp

Het Amerikaanse politieke bestel heeft vele kwalen en niet de minste is de gevorderde leeftijd van verreweg de meeste hoofdrolspelers. Washington heeft veel weg van een seniorencompetitie. Te beginnen met president Trump, de oudste man ooit die zijn intrek nam in het Witte Huis, bestaat de top van de regering bijna geheel uit zestigers en zeventigers.

Ze zijn bijna allemaal ook blank, puissant rijk en van het mannelijke geslacht. Ik ben geen diversiteitsapostel, maar een regering die een weerspiegeling vormt van het Amerika van vijftig jaar geleden, kampt echt met een geloofwaardigheidstekort.

Bij de Democraten is het niet veel beter gesteld. Bijna alle coryfeeën zijn in de 60 of 70. Nancy Pelosi, oppositieleider in het Huis van Afgevaardigden, is 77. Charles Schumer, aanvoerder van de Democraten in de Senaat, is 67. Hillary Clinton (70) is nog steeds een kracht van betekenis in de partij. Volgens een recente opiniepeiling zou Bernie Sanders in 2020 de beste papieren hebben voor de Democratische nominatie. Lieve help: hij is dan 79.

Nu weet ik wel dat in het tweede echelon en op lokaal niveau jongere talenten zijn te vinden. Maar ze ontberen landelijke uitstraling. Van heuse doorstroming is nauwelijks sprake. Qua leeftijdsopbouw lijdt de Amerikaanse politiek hevig aan constipatie.

Hoe anders is de situatie in Nederland, waar je al bijna als oud en sleets geldt wanneer je de 50 bent gepasseerd. Hier luidt juist het parool: hoe jonger, hoe beter. Hier is de politiek hard op weg een juniorencompetitie te worden.

Drie politieke partijen van betekenis worden thans geleid door jonge dertigers: Jesse Klaver (31) staat aan het hoofd van GroenLinks, Lilian Marijnissen (32) heeft net het stokje van Emile Roemer overgenomen als fractievoorzitter van de SP en Thierry Baudet (34) is de grote man van het Forum voor Democratie. Aan dit lijstje kan nog een naam worden toegevoegd: bij de VVD draagt de 36-jarige Klaas Dijkhoff het aureool van officieuze kroonprins.

Zijn we daarmee veel beter af dan de VS? Ik (senior) waag het te betwijfelen en dat doe ik met extra overtuiging na lezing van het interview met Baudet in de Volkskrant. Want wat het gesprek vooral duidelijk maakt, is dat de leider van de snelst gegroeide politieke beweging in Nederland nog volop in een sturm-und-drangfase van zijn leven verkeert. Compleet met een alles-of-nietsmentaliteit ('Je veux être Chateaubriand ou rien') en een ego dat de waarde van relativeringszin nog niet heeft ontdekt. Op sommige terreinen is dat wellicht een pre, maar ik zou een hoog staatsambt niet graag toevertrouwen aan iemand die, hoewel intelligent en creatief, zo duidelijk nog geen rijpe persoonlijkheid is. Nog afgezien van zijn politieke standpunten.

Op een andere manier speelt gebrek aan rijpheid ook bij Klaver. Hij bezit elan en een goed gevoel voor politiek theater. Maar ik heb hem nog nooit iets interessants horen zeggen, iets waarmee hij buiten de gebaande GroenLinkse paden treedt. In de kabinetsformatie miste hij de flexibiliteit en het gezag die nodig waren om zijn partij richting regeringsverantwoordelijkheid te sturen, waardoor er meer recht zou worden gedaan aan de verkiezingsuitslag dan nu het geval is.

Ook van Lilian Marijnissen kan ik me geen openbaar optreden herinneren waardoor je denkt: hier staat een SP-leider die de partij werkelijk op een hoger plan wil en kan brengen. Eerder is sprake van een terugkeer naar het klassieke SP-geluid. Gezien haar carrière, die zich geheel heeft afgespeeld op het terrein van vakbonds- en politiek activisme, moet ze nog een stevige verbredingsslag maken.

Dijkhoff kan er als ex-staatssecretaris in elk geval op bogen dat hij twee jaar lang een lastige bestuurlijke taak met redelijk succes heeft vervuld. Hij heeft ook een beroepsleven buiten de politiek gehad. En als 'slimste mens' heeft hij de indruk van een breed blikveld gewekt. Wie weet schuilt er een toekomstig politiek leider van formaat in hem. Maar als Mark Rutte, alle ontkenningen ten spijt, over een jaar toch de overstap naar een hoge Europese functie zou maken, is Edith Schippers, gezien haar expertise en staat van dienst, per saldo beter gekwalificeerd om zijn plaats in te nemen.

Uiteraard zijn dertigers niet te jong om (grote) verantwoordelijkheid te dragen, zoals zestigers en sommige zeventigers niet te oud zijn voor een hoge functie. De 69-jarige Ronald Reagan ontpopte zich als een president die elan combineerde met een goed beoordelingsvermogen en ook nog eens een gezonde dosis zelfspot bezat. Emmanuel Macron is het voorbeeld van een jong en relatief onervaren politicus wiens visie zeker niet boven kritiek is verheven, maar die als persoonlijkheid ontegenzeglijk is opgewassen tegen de eisen van zijn ambt.

Maar in het algemeen geldt dat de hoogste politieke verantwoordelijkheid het best kan worden toevertrouwd aan mensen die door het leven zijn getekend, maar die niet zijn vastgeroest in hun opvattingen en over voldoende energie en mentale lenigheid beschikken. Kortom, leve de veertigers en vijftigers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.