OpinieBiodiversiteit

Opinie: Nederland doet te weinig tegen massa-extinctie

Nederland geldt in Brussel als groot tegenstander van voorstellen om de biodiversiteit te waarborgen. Vierenveertig wetenschappers luiden de noodklok.

Een kind speelt met een Uakari aapje in Mamirauá Sustainable Development Reserve in de Braziliaanse Amazone.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Het mooie van groot, alarmerend nieuws is dat het veel aandacht trekt. Het creëert urgentie, bereidheid tot actie. Dat zagen we onlangs bij de ­publicatie van het WWF Living Planet Report en de vijfde editie van de Global Biodiversity Outlook. Sinds 1970 zijn populaties van gewervelde dieren in de wereld met gemiddeld 68 procent afgenomen. Nog maar een derde is over van wat er vijftig jaar geleden rondliep, -kroop, -zwom, of -vloog.

Het nadeel van groot, alarmerend nieuws is dat het te abstract is. Iedereen is tegen het uitsterven van dieren en de achteruitgang van biodiversiteit. Een groeiend aantal burgers wil werken aan biodiversiteitsherstel, getuige onder meer de vele burgerinitiatieven. Ook de vraag naar duurzame landbouwproducten groeit snel. Er zijn veel partijen die hieraan werken, maar de ontwikkelingen behoeven ambitieus en concreet overheidsbeleid als kader en ter ondersteuning.

Doormodderen

Het is duidelijk dat doormodderen op de huidige weg geen soelaas biedt. Dat zien we in Nederland: denk aan het stikstofprobleem, de ernstige achteruitgang van weidevogels, of aan het verdwijnen van insecten. Ook in andere delen van Europa en ver daarbuiten gaat het de verkeerde kant op. Het besef begint door te dringen dat naast klimaatverandering de wereld nog een zeer ernstig ecologisch probleem heeft: de vernietiging van onze ecosystemen. Net zo urgent, net zo alarmerend. Niet voor niets ­waren klimaat en biodiversiteit de twee pijlers van de doorbraakconferentie van de Verenigde Naties in Rio de Janeiro in 1992.

De komende maanden worden cruciaal voor de natuur: in de Europese Unie zal de nieuwe Biodiversiteitsstrategie worden aangenomen met daaruit voortvloeiende wetgeving. In de VN wordt een nieuw Biodiversiteitsverdrag gesloten, dat voor de natuur moet doen wat het Parijse verdrag voor het klimaat heeft betekend. Beide zullen alleen het nodige effect hebben als deze ambitieus zijn en tot actie gaan leiden.

Historische rol

Nederland heeft historisch altijd een grote rol gespeeld bij internationale natuurbescherming. Zo was het de geestelijk vader van het Europese natuurnetwerk Natura 2000 en gidsland met in 1989 het Nationaal milieubeleidsplan Kiezen of verliezen. Die tijd is niet meer. Nederland komt zelfs de internationale afspraken en verantwoordelijkheid niet na, zo blijkt uit het voortgangsrapport van de VN. De schriftelijke reactie op het voorstel voor de Europese Biodiversiteitsstrategie is ronduit negatief en afhoudend. En in Brussel stelt Nederland zich op als een van de grootste tegenstanders van de voorstellen om biodiversiteit te waarborgen. 

Zo wil het kabinet alleen streefdoelen, geen afdwingbare doelen. Er moet volgens Nederlandse inbreng zorgvuldig gekeken worden naar draagvlak onder burgers en andere belanghebbenden, zoals landbouw en industrie. Er moet rekening worden gehouden met de nationale context. En als klap op de vuurpijl: ‘verlies van biodiversiteit is een mondiaal probleem en het is belangrijk dat Nederland deze uitdagingen niet alleen aangaat’. Aldus het land dat op diverse Europese lijstjes van natuurbeleid onderaan bungelt.

Wij roepen de politiek dringend op het verlies aan biodiversiteit en daarmee de grote bedreiging voor de leefbaarheid van onze planeet en directe omgeving met hoge urgentie aan te pakken en nationaal en internationaal daarnaar te handelen. Dat begint bij het actief steunen van de voorstellen voor de Europese Biodiversiteitsstrategie. Stop met de huidige, blokkerende houding. Daarnaast moet Nederland in VN-verband veel actiever en vooral positiever optreden bij de totstandkoming van het nieuwe Biodiversiteitsverdrag. Dat betekent: keuzes maken ten faveure van de natuur in plaats van ertegen. Ook als dat in de nationale context moeilijk is.

Draagvlak vergroten

Als Nederlanders willen dat de Amazone beter wordt beschermd, vergt dat bereidheid zelf maatregelen te nemen. Oók als deze tegen bestaande belangen ingaan. Het draagvlak daarvoor komt niet vanzelf, daar zal hard voor gewerkt moeten worden. Maar dat draagvlak zal uiteindelijk groot zijn, want niemand wil over enkele jaren concluderen dat de grootste massa-extinctie sinds het verdwijnen van de dinosaurus onder onze eigen ogen heeft plaatsgevonden.

Gerben-Jan Gerbrandy Oud-Europarlementariër/Transitiecoalitie Voedsel

Prof. Louise Vet Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Prof. Koos Biesmeijer Naturalis en Hoogleraar Natuurlijk Kapitaal RUL

Prof. Kees Bastmeijer Hoogleraar Nature Conservation and Water Law, Tilburg

Prof. Frank Berendse Emeritus hoogleraar natuurbeheer WUR

Prof. Jelle Reumer Universiteit Utrecht

Coenraad KrijgerIUCN NL

Kirsten SchuijtDirecteur Wereld Natuur Fonds

Marjan MinnesmaUrgenda

Maurits GroenDuurzaam ondernemer

Prof. Jan Willem ErismanHoogleraar bij Centrum voor Milieuwetenschappen

Willem Lageweg Transitiecoalitie Voedsel

Willem FerwerdaCommonland

Hank Bartelink LandschappenNL

Peter van den Akkervoorzitter Landschapsfonds Holland Rijnland

Leo BilVoorzitter Bloeiend Boerenland

Douwe ReitsmaSecretaris Bloeiend Boerenland

Marcel BeltAlgemeen bestuurslid Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Peter SnoerenVoorzitter landelijk bestuur Water Natuurlijk

Claudius van de VijverSecretaris Netherlands Ecological Research Network (NERN)

Titia WolterbeekDirecteur/bestuurder De Vlinderstichting/ Voorzitter SoortenNL

Prof. Geert de SnooDirecteur NIOO-KNAW

Jasper HelmantelEigenaar Cruydt-Hoeck Wildebloemenzaden

Prof. Hans de Kroonvoorzitter Netherlands Ecological Research Network

Natasja Oerlemans WWF

Rob van Westrienen directeur RAVON en FLORON

Sonne CopijnBestuurder Stichting Bee Foundation

Patrick JansenWageningen University & Research

Prof. Margje Voeten HAS Hogeschool

Niels de ZwarteBureau Stadsnatuur

Obe BrandsmaWater Natuurlijk Waterschap Drents Overijsselse Delta

Josien van CappelleWater Natuurlijk Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard

Maarten DewachterWater Natuurlijk Waterschap De Dommel

Sita DewkalieWater Natuurlijk Hoogheemraadschap Rijnland

Martin JansenWater Natuurlijk Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Annemiek JenniskensWater Natuurlijk Hoogheemraadschap Delfland

Jan Nicolai Water Natuurlijk Waterschap Vechtstromen

Mathieu PaapstWater Natuurlijk Waterschap Hunze en Aa’s

Renske PetersWater Natuurlijk Waterschap Amstel Gooi en Vecht

Ruud PleuneWater Natuurlijk Waterschap Rijn en IJssel

Kees Polderman Water Natuurlijk Waterschap Scheldestromen

Elze Reitsema Water Natuurlijk Waterschap Noorderzijlvest

Eva TannehillWater Natuurlijk Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Suzanne de ZoetenWater Natuurlijk Waterschap Aa en Maas

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden