Opinie

Opinie: met zijn acties, plannen en empathie regeert Joe Biden in de geest van Roosevelt

Biden wordt wereldwijd geprezen. Vaak valt de vergelijking met de door hem bewonderde Roosevelt. Of Biden ook diens overwinnaarsmentaliteit heeft, valt nog te bezien, maar wát een verschil met de populistische Trump, schrijft Willem Post.

President Joe Biden in de East Room van het Witte Huis, maart dit jaar. Beeld AFP
President Joe Biden in de East Room van het Witte Huis, maart dit jaar.Beeld AFP

Franklin Delano Roosevelt, ‘FDR’ is een onuitputtelijke inspiratiebron voor zijn opvolgers. Kennedy probeerde diens ‘losse’ regeerstijl te evenaren. Johnson putte voor zijn ‘Great Society’-programma uitgebreid inspiratie uit de New Deal. Carter was de eerste die de ‘fireside chats’ in ere herstelde. Nixon herkende zich in de grote persoonlijke macht die Roosevelt opeiste. Reagan had altijd een portretje van FDR in zijn portefeuille.

En nu hebben we Biden, die gretig de vergelijking trekt tussen de eerste 100 dagen van toen en nu. Natuurlijk zijn er verschillen, maar net als Roosevelt intervenieert hij grootschalig in de economie.

1.900 miljard

Als presidentskandidaat trok Biden al naar Warm Springs, het buitenverblijf van FDR in Georgia, waar hij in een toespraak zijn bewondering over de voormalige president uitsprak. Met gebroken stem vertelde Biden dat FDR hier was gestorven, over hoe zijn stoffelijk overschot per trein werd overgebracht naar Washington. Langs het spoor had zich een grote menigte verzameld. Een man had zich huilend op de grond laten vallen. Een omstander had gevraagd of hij de president misschien had gekend? ‘No. But he knew me. He knew me.’

Zo’n people’s president wil Biden ook zijn. De eerste 100 dagen heeft hij beslist indruk gemaakt. Het ‘prik en geld’ pakket van liefst 1.900 miljard dollar is Rooseveltiaans. Het geld valt als manna uit de hemel en belandt onder meer in de vorm van cheques van 1.400 dollar in miljoenen gewone huishoudens. De groei van de Amerikaanse economie zal naar verwachting van het IMF voor het eerst sinds jaren zelfs die van China overtreffen.

Emigreren

Amerikaanse en buitenlandse media bejubelen Biden. Wat een verschil met de populistische woedegeleider Trump die Amerika zoals wij het kennen te gronde wilde richten. Net als Roosevelt zou Biden de democratie en het kapitalisme juist willen redden. In het televisie-programma WNL op Zondag hoorde ik oud-Telegraaf correspondent Jan-Kees Emmer onlangs euforisch uitroepen dat hij zijn kinderen had aangeraden de komende jaren naar Amerika te emigreren. Daar gebeurt het, daar liggen de kansen! Het is illustratief voor het Biden-gejuich dat geleidelijk aan in ons land opklinkt.

Toch zijn er wel een paar relativeringen te maken. In de allereerste plaats: Biden is geen FDR. FDR was een politiek reuzetalent. Zijn tekstschrijver Robert E. Sherwood overdreef: ‘Roosevelt heeft meer kracht, wijsheid en politieke kennis en gezond verstand dan alle zogenaamde staatslieden in Europa en Azië samen.’

Maar je moet er niet aan denken dat de Verenigde Staten op zulke beslissende momenten in de binnen- en buitenlandse politiek een minder getalenteerde president hadden gehad. Een president die nota bene regeerde in een tijd dat het bankwezen was ingestort, en de werkloosheid in sommige streken tot wel 50 procent was opgelopen. Totale ontreddering - en dat juist op een moment dat elders in de wereld het fascisme aan de macht kwam.

Overwinnaarstalent

Of Biden bij een grote buitenlandcrisis over dat overwinnaarstalent beschikt, valt te bezien. Als vicepresident en senator zat hij er bij belangrijke beslissingen, ook naar eigen zeggen, met enige regelmaat naast. Denk aan zijn stem vóór de Irak-oorlog en zijn late, ‘voortschrijdend’ inzicht dat de Vietnam-oorlog niet te winnen viel door de Amerikanen.

Roosevelt heeft met zijn Social Security Act en andere New Deal wetten structureel een basis gelegd voor iets wat op een verzorgingsstaat lijkt. Dat kan Biden niet zeggen. Zijn eerste grote wetgeving is tijdelijk van aard. Wel heeft hij verstrekkende plannen met de fysieke en menselijke infrastructuur, met het doel Amerika voorgoed te zullen veranderen. Miljoenen banen zullen er bijkomen.

Deze wetgeving zal duizenden extra miljarden kosten; de belastingen en het begrotingstekort gaan omhoog. De Republikeinen plus een paar conservatieve Democraten zullen dit tegenhouden in het Congres. Er is een goede kans dat Republikeinen en Democraten een compromis sluiten dat zich vooral zal beperken tot bruggen, wegen en broadband op het platteland. Kosten: zo’n 600 miljard dollar.

Al met al zou dat toch een prachtige prestatie zijn van Biden, de man die wij allen inmiddels ook liefkozend ‘Joe’ noemen.

In de geest van FDR

Maar een Roosevelt is hij niet. Als persoonlijkheid lijkt hij ook niet op hem. FDR bespeelde de politiek zoals een violist zijn viool bespeelt. Barbara Handman van de progressieve lobbygroep ‘People for the American Way’ zei ooit over hem: ‘Hij had een geweldige charme en een natuurlijke band met het volk. Verreweg de meeste mensen waren dol op hem. Hij had zo’n aanstekelijke glimlach. Dat was gewoon ontzagwekkend. Zo krachtig, tegenwoordig zou je zijn manier van communiceren bijna interactief noemen. Alles leek er door op te lichten.’

Zo’n persoonlijkheid heeft Biden niet, maar ik moet hem nageven dat hij met zijn acties, plannen en empathie wel in de geest van FDR regeert. Dat is al heel wat. Gisteren sprak ik mijn wijze Leidse professor Amerikaanse geschiedenis van destijds, Alfons Lammers. Hij is een groot Roosevelt-kenner en oordeelt vooralsnog positief over Biden: ‘FDR is weer volop in het nieuws, hoe mooi is dat. Wat mij betreft kan Joe B. zich niet genoeg aan hem spiegelen!’ Inderdaad, Biden als leerling van FDR.

Willem Post is verbonden aan Instituut Clingendael

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden