Opinie

Opinie met Pasen: 'Sheriff Trump zaait verwarring met handhaving rode lijn'

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag twee bijdragen van een vaste club van acht auteurs. Vanochtend regisseur Beri Shalmashi, nu is het de beurt aan historicus Arnout Brouwers.

Protest van medische staf in ziekenhuis in door rebellen beheerst gebied.Beeld afp

Geopolitieke whiplash - dat is waar president Trump de wereld op trakteert, schreef Peter Baker in The New York Times. Hij had het over de duizelingwekkende tournures van Trump - over Syrië, over Rusland, over China en over de NAVO. En dit alles binnen een week - en lang nadat de Washington Post hem had uitgeroepen tot de 'King of Flip-Flops'. Collega Alan Beattie vatte het mooi samen: 'In de volgende ommezwaai benoemt Trump Hillary tot president en gooit hij zichzelf in de gevangenis.'

Maar toch. Tussen alle verwarrende uitspraken in bestrafte Trump het gebruik van chemische wapens door Assad. Daarna brak de verwarring pas echt uit - tot ver buiten het Witte Huis.

'Eindelijk, de sheriff is terug', schreef Derk Jan Eppink deze week in zijn column. Ja, misschien, maar wat voor sheriff precies? De oudere, wijzere Clint Eastwood? Nee. Charles Bronson? Hopen van niet. Net als Lucky Luke, kan Trump sneller schieten dan zijn schaduw. En Rataplan is ook wel voorstelbaar in Team Trump.

Beeld .

Nukes in de kofferbak

Helaas roept Trump weinig associaties op met Alan Ladds Shane uit de gelijknamige film (1953), de standvastige eenzame held die de bangige inwoners van een dorpje redt van de terreur van een bende gespuis. Sommige critici zien in hem meer een soort Little Bill Daggett, Gene Hackmanns roekeloze sheriff uit Unforgiven (1992).

Maar die heeft helemaal geen moraal, terwijl het juist de aanblik van vergaste baby's was die Trump mede tot actie bewoog in Syrië. Nee, áls Trump inderdaad de nieuwe sheriff is dan is het zijn emotionele instabiliteit die het meeste zorgen baart. Sheriff Roscoe P. Coltrane uit The Dukes of Hazzard die de achtervolging op de Duke boys inzet gewapend met kruisraketten en met een paar nukes in de achterbak.

Qua emotionele intelligentie zit Trump wellicht niet al te ver verwijderd van Noord-Korea's Kim Jong-un - die zijn kofferbak óók vol heeft met raketten en nukes (en die onlangs nog zijn halfbroer liet vergiftigen). Veilig is deze wereld dus allerminst - voor en na de raketaanval.

Maar toch. Toch deed Trump na de gifgasaanval op Khan Sheikhoun precies wat nodig was: hij zei eerst dat die aanval 'verschillende rode lijnen overschreed'.

Hoongelach alom. Want: loze woorden. Toen volgde toch actie. Alweer een flip-flop, maar nu in goede richting. Goede richting?! Maar hoe zat het dan met Agent Orange in de Vietnam Oorlog? Met Saddams gasaanval op Halabja, die het Westen liet passeren? Was dit niet onbesuisd, roekeloos, uit de heup? En was het Assad wel? Assad en Poetin beweren toch - tegen alle concrete aanwijzingen en getuigen in - van niet?

Het cynisme is enorm en alom. Voor erkenning dat de wereld een eeuw geleden een 'rode lijn' trok bij het gebruik van chemische wapens - het is dus noch Trumps noch Obama's rode lijn - voelt iedereen zich nu veel te slim. Ja maar al die duizenden andere doden in Syrië dan? Ja maar dit, ja maar dat.

Frame uit Shane, 1953.Beeld .
James best als Sheriff Roscoe P. Coltrane in The Dukes of Hazzard.Beeld .

Schoolplein

Moraal en internationale politiek hebben een moeilijke verhouding. Consistentie staat niet op het menu. Het verwijt van hypocrisie is dus de makkelijkste jij-bak. Mensen commentariëren de wereld alsof zij hem zelf in alle puurheid hebben geschapen, waarna deze is gecorrumpeerd door anderen.

In werkelijkheid is de internationale omgeving anarchistisch en zonder moraal - en zien we de afgelopen paar honderd jaar, maar vooral de laatste eeuw, stappen en stapjes om hierin wat spelregels te introduceren. En die regels worden in zaken van oorlog en vrede sporadisch, selectief afgedwongen - en vaak helemaal niet.

Zelfs The New York Times ontkwam er niet aan schoorvoetend toe te geven 'dat het moeilijk was om niet iets van emotionele bevrediging en het recht is geschied te voelen' toen de kruisraketten de Syrische luchtbasis raakten.

Maar in een lang commentaar veegde NRC Handelsblad de vloer aan met Trumps 'onbesuisde' en 'riskante' optreden. Weinig woorden over Assads vermoedelijke gebruik van wapens die een eeuw geleden al buiten de beschaafde orde zijn geplaatst. Geen spoor van 'recht geschied'. Dit is wereldpolitiek beschouwen op schoolpleinniveau: Trump is een zak, dus is alles wat hij doet slecht. Zo dreigt Trumps optreden via de band alsnog Shane-achtige glans te krijgen: want in het land der blinden is eenoog koning, zelfs al is hij de koning van de flip-flop.

Achter alle recente ommezwaaien schuilt een proces dat waarschijnlijk deels Trumps kennismaking met de realiteit is (die anders blijkt dan reality tv) en deels de macht bewijst van de politiek-bureaucratische klasse in de VS die al sinds de Tweede Wereldoorlog de dienst uitmaakt en onderling bekvecht over de juiste handelswijze. Wie weet zal het buitenlands beleid gaandeweg voorspelbaarder worden dan in de eerste drie maanden. Maar de grootste bron van onzekerheid blijft Trump zelf. Dus nee, we kunnen met deze sheriff niet rustig gaan slapen.

Arnout Brouwers (1966) is historicus en journalist. Hij studeerde veiligheidsstudies in Boston en was van 2006 tot 2013 correspondent voor de Volkskrant in Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden