opinie

Opinie: Maak fysieke scheiding van middelbare- schoolleerlingen ongedaan

Het is tijd de fysieke scheiding van vmbo, havo en vwo binnen het schoolgebouw te stoppen. Het hokjesdenken begint immers op de middelbare school.

Leerlingen van het Amsterdams Lyceum dragen een mondkapje tijdens de inloop van de les.Beeld ANP

Het is inmiddels zes jaar geleden dat ik toetrad tot de middelbare school. Of beter gezegd: dat ik toetrad tot de vwo’ers van mijn school. Zes jaar liep ik rond in het gebouw. Althans, in de zuidkant ervan. In de pauzes maakte ik met vrienden regelmatig rondjes door de school, dan kwamen we ook door de ruimte met veel vmbo’ers. Hoewel we op dezelfde school zaten, voelde ik me  totaal van hen vervreemd. De onwetendheid over alles en iedereen waar je niet mee in aanraking komt, staat vaak aan de basis van sociale ongelijkheid. 

Deze ongelijkheid is niet alleen het resultaat van harde feiten, zoals je cognitieve intelligentie, inkomen en huidskleur. De scheidslijnen tussen maatschappelijke lagen zijn nog steeds keihard, ondanks de pogingen van politici om met sociaal en financieel beleid het tij te keren. Wat mij betreft kijken we naar een simpeler, maar wellicht effectievere aanpak, die al begint bij kinderen vanaf dertien jaar: stop de fysieke scheiding van vmbo’ers en havisten en vwo’ers binnen het schoolgebouw.

Hokjesdenken

Na een rondvraag bij een tiental leeftijdgenoten bleek dat de helft van mijn vrienden op een middelbare school heeft gezeten waar ruimtes gescheiden waren voor vmbo’ers enerzijds en havisten en vwo’ers anderzijds. Zo wordt er een gesegregeerde mini-samenleving gecreëerd. Aangezien de ontwikkeling van het hokjesdenken bij mij, en waarschijnlijk bij vele anderen, op de middelbare school begon, lijkt de tijd op de middelbare school het uitgelezen moment om scheiding tegen te gaan.

Het beëindigen van de kunstmatige scheiding is des te belangrijker als je je realiseert dat het indelen van klassen op niveau tot op zekere hoogte tot een indeling op etniciteit kan leiden. Mijn vader, scheikundedocent in het havo/vwo, kan dat beamen: hij vroeg zich laatst af waarom zijn klassen zo wit zijn. Ik weet het antwoord niet. Wel weet ik dat het creëren van een inclusievere samenleving begint bij het veelvuldig in aanraking komen met diverse groepen. Alleen dan leer je de ander beter kennen en begrijpen. De laatste tijd realiseer ik me dat ik mijn jeugd in een relatief kleine bubbel heb doorgebracht. Alleen bij extracurriculaire activiteiten had ik het gevoel dat ik uit die bubbel trad.

Vervreemding

Er zijn ook veel scholen die goed presteren op dit vlak: zij hebben amper een scheiding. Sterker nog, op sommige scholen wordt zelfs geëxperimenteerd met het samenvoegen van verschillende niveaus in een klas, ook na de eerste twee jaar. Dat klassen ingedeeld worden op niveau valt ook te bediscussiëren, maar lijkt me wel praktisch. Wel zou er buiten de lessen om meer moeite moeten worden gedaan om de potentiële ‘lagen van de maatschappij’ te mengen. 

Door een wijziging in lokalenverdeling (lokalen voor praktijkonderwijs uitgezonderd) waarbij alle leerlingen gelijkmatig verspreid worden binnen het schoolgebouw, zien leerlingen tijdens pauzes en lokaalwisselingen meer andere groepen tussen de lessen door. De aanpak van menging buiten het klaslokaal is natuurlijk breder toepasbaar, al zal menig roostermaker er niet zo blij mee zijn: waarom gymmen vmbo’ers bijvoorbeeld niet samen met havisten en vwo’ers?

De vervreemding die ik voelde als ik door de vmbo-ruimte liep, was ongetwijfeld minder geweest als het van begin af aan vanzelfsprekender voor me was geweest me onderdeel te voelen van het geheel in plaats van ‘de vwo’ers’. Stop dus met de fysieke scheiding van vmbo’ers, havisten en vwo’ers. Dat is uiteraard geen totale remedie tegen het systeem van bubbels en hokjes, maar kan wel een waardevolle stap zijn tot een inclusiever samenleving.

Finn van den IJssel is student aan Erasmus Universiteit,

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden