opiniekernenergie

Opinie: kernenergie is niet langer een louter rechts thema

De steun voor kernergie als redmiddel groeit mondiaal. Door niet te investeren in kernenergie mist Nederland de boot, betoogt Marco Visscher. 

De kerncentrale Olkiluot in Finland.Beeld Julius Schrank/ de Volkskrant

De stemming over de motie van VVD en CDA om bij marktpartijen de interesse in kernenergie te peilen, is duidelijk: rechts is voor, links is tegen. GroenLinks, PvdA, SP, D66 en de Partij voor de Dieren zien geen noodzaak om kernenergie onderdeel te maken van het klimaatbeleid.

Toch sluit kernenergie aan bij de linkse agenda. Progressieve denkers menen van oudsher dat de overheid een bepalende rol heeft in het industriebeleid en economische planning. Kerncentrales zijn streng gereguleerd en opereren in een gecentraliseerd systeem om elektriciteit te leveren aan het landelijke net. Dankzij overheidsinmenging is kernenergie uitgegroeid tot de veiligste energiebron.

In landen als Frankrijk, België en Zweden waar kernenergie een prominente rol speelt, werden kerncentrales gebouwd met een socialistische partij in de regering of zelfs aan het hoofd van het kabinet. Ook voor linkse boegbeelden als Lula da Silva in Brazilië en Evo Morales in Bolivia was kernenergie altijd een logische keuze.

Het is niet verwonderlijk dat juist China en Rusland, landen met een sterke overheid, opklimmen tot de internationale koplopers in de nucleaire sector.

Europa mist de boot

Sinds de liberalisering van de energiemarkt in de jaren negentig, op last van de EU, verdween in Europa de interesse om nieuwe kerncentrales te bouwen. Jesse Klaver had gelijk toen hij in de Tweede Kamer zei dat er in de afgelopen tien jaar geen nieuwe kerncentrale in Europa is opgeleverd. Het is de vraag of zijn triomfantalisme bij deze constatering gepast is. Europa heeft de verdere ontwikkeling van kernenergie gemist, ironisch genoeg juist in een tijd dat het besef van klimaatverandering toenam.

De afgelopen jaren is een kentering merkbaar. Voormalige boegbeelden van Extinction Rebellion spraken zich als activisten uit vóór kernenergie. Bekende milieubeschermers deden dat eerder al. In Canada maakt de progressieve vakbond Power Workers’ Union zich sterk voor kernenergie.

Ook in de politiek is er verandering. De Democraten in de VS hebben voor het eerst in bijna vijftig jaar openlijk steun betuigd aan kernenergie. Presidentskandidaat Joe Biden wil, in navolging van Obama, álle technologieën met een lage CO2-uitstoot inzetten en noemt kernenergie daarbij expliciet. Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez, de drijvende motor achter de Green New Deal, erkende eveneens dat kernenergie een rol zal spelen in een schone toekomst. Democraten en Republikeinen vonden elkaar vorig jaar in een wetsvoorstel om de nucleaire regelgeving te moderniseren, dat bijna unaniem werd aangenomen en is ondertekend door president Trump.

Ingebeelde en overdreven risico's

In Europa is een vergelijkbare ontwikkeling gaande. De Britse Labour Party maakte een omslag onder leiding van Jeremy Corbyn, die zelf ooit actievoerde tegen kernenergie. In Finland heeft de Groene Liga het verzet tegen kernenergie opgegeven en de positieve invloed van kernenergie erkend. De nieuwe, pro-Europese progressieve partij Volt staat er positief tegenover.

In Nederland lijken de politieke partijen vooralsnog niet mee te bewegen. De kiezers doen dat wel. Als we er de klimaatdoelstellingen mee kunnen halen, is een meerderheid van de Nederlandse bevolking vóór de bouw van nieuwe kerncentrales. Terwijl politici er hun vingers niet aan lijken te willen branden, zien we steun bij een meerderheid van kiezers, ook bij hen die stemmen op D66 en GroenLinks. Het betekent dat er electoraal iets te winnen valt wanneer een partij op links zich positiever opstelt tegenover kernenergie. Mensen kunnen de steeds nijpender risico’s van klimaatverandering afwegen tegen de vaak ingebeelde en overdreven risico’s van kernenergie.

In zekere zin is het merkwaardig dat juist de VVD zoveel interesse toont in kernenergie. De vrije markt is geen gunstig uitgangspunt voor de bouw van de kerncentrales die Nederland nodig zal hebben om centrales op kolen en gas uit te schakelen. Daarvoor is een sterke overheid essentieel − en dat is juist het speelterrein van links. Omdat we klimaatverandering gezamenlijk zullen moeten aanpakken, is een keuze voor kernenergie wellicht een passend begin.

Marco Visscher schreef meerdere boeken over energietransitie en klimaatbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden