Opinie

Opinie: Kabinet mag dan Grunberg bewonderen, het laat de cultuursector weer stikken

Opnieuw zijn theaters de klos bij de coronamaatregelen, de ministers geven ook geen enkel perspectief voor na 14 januari. En er is geen goede reden om de cultuur zo hard te treffen.

Cornald Maas
De grote zaal van het Concertgebouw in Amsterdam is stil en leeg in de avonden tijdens de lockdown.  Beeld ANP
De grote zaal van het Concertgebouw in Amsterdam is stil en leeg in de avonden tijdens de lockdown.Beeld ANP

‘Ik bewonder je schrijven’, twitterde D66-fractievoorzitter Sigrid Kaag dinsdag toen bekend was geworden dat Arnon Grunberg de komende P.C. Hooft-prijs krijgt. Op dezelfde dag refereerde minister-president Mark Rutte tijdens de nieuwe coronapersconferentie aan de theater- en concertzalen – maar dan alleen omdat ze op zijn minst tot 14 januari na 5 uur ’s middags gesloten zullen blijven. Nederland is daarmee vooralsnog het enige land in Europa waar de schouwburgen ’s avonds dicht zijn.

Dat Rutte naar de podiumkunsten verwees is op zichzelf bijzonder – tijdens vele eerdere coronapersconferenties werd de culturele sector überhaupt niet genoemd. Maar een inhoudelijk statement over wat kunst in een samenleving kan betekenen is er nooit geweest, anders dan in de ons omringende landen. Zo onderstreepte voormalig bondskanselier Angela Merkel al in het begin van de coronacrisis het belang van de kunsten, en besloot de Italiaanse regering de boekwinkels open te houden vanwege hun betekenis voor de samenleving.

Waarde

Sinds de uitbraak van corona is de waarde van kunst en cultuur ruimschoots bewezen - we genoten thuis tijdens lockdowns van Netflix-films, literatuur en muziek. Maar ons kabinet maakte er geen woorden aan vuil. Dat de theaters de komende tijd overdag open mogen blijven, betekent in praktijk amper iets: veel voorstellingen kunnen niet plotseling ’s middags geprogrammeerd worden, met beperkte zaalbezetting, nauwelijks rendabel voor de meeste niet-gesubsidieerde theaters en gezelschappen.

Sowieso werd tijdens de laatste persconferentie geen enkel perspectief geschetst voor de periode na half januari. Alsof de theater- en muziekwereld zich meteen kan voegen in het ad-hocbeleid van het kabinet: voorstellingen en evenementen vergen repetities en voorbereidingstijd, voor zalen met een lang tevoren geplande programmering die herneming van een voorstelling of concert niet garandeert.

Desastreuze gevolgen

Dinsdag bleek uit cijfers van de zogenoemde Cultuurmonitor dat de coronapandemie desastreuze gevolgen heeft voor de cultuursector. Kunstenaars verloren zo’n 70 procent van hun omzet, de poppodia 87 procent van hun publiek, en zzp’ers zijn op de culturele arbeidsmarkt sowieso de klos. De kans is groot dat het publiek, bij herstel van de sector, nog lang weg zal blijven omdat de veelal oudere cultuurbezoeker voorzichtig is geworden.

In ieder geval zullen theaterdirecteuren straks, in hun programmering, op safe willen spelen, met succesvolle theatermakers die volle zalen garanderen. Jonge makers die nog vlieguren moeten maken, hebben intussen het nakijken.

Theatermakers en musici hebben nu bijna twee jaar achter de rug waarin door het kabinet soms met dedain over hun vak werd gesproken. Mark Rutte repte aanvankelijk van ‘zaaltjes’, het dvd’tje van Hugo de Jonge is inmiddels legendarisch. VVD-cultuurwoordvoerder Thierry Aartsen suggereerde onlangs dat zzp’ers uit de culturele sector vooral hun heil moeten zoeken in branches waar wél werk is.

Op de Unmute Us-demonstraties eerder dit jaar van de evenementenbranche en cultuursector kwam geen enkele reactie van het kabinet – zelfs niet van cultuurminister Ingrid van Engelshoven. Intussen werd de culturele sector onlangs door Hugo de Jonge als een ‘sector met hoog risico op besmettingen’ gekwalificeerd – wat aantoonbaar niet waar was én is.

Sigrid Kaag sprak op Twitter mooie woorden over Arnon Grunberg. Haar partij wil, zo bleek bij de presentatie van het nieuwe regeerakkoord, meer investeren in cultuur. Maar ik mag hopen dat zij erin slaagt om het kabinet voor de langere termijn de ogen te openen.

Cornald Maas is maker van culturele tv-programma’s voor Avrotros.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden