opinienoodpakket cultuur

Opinie: Juist de nieuwe kunstgeneratie heeft geen lobby

Juist nieuwkomers hadden het nakijken bij het eerste noodpakket voor cultuur. Dat moet anders, betoogt Maaike van Steenis.

Interieur van het Stedelijk Museum. Het museum is gesloten vanwege de invoering van maatregelen om verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk tegen te gaan.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Afgelopen vrijdag werd bekendgemaakt dat er een tweede steunpakket van 482 miljoen euro komt voor de cul­turele sector om de gevolgen van de ­coronacrisis op te vangen. Theaters, musea en podia kampen met forse omzetverliezen vanwege de beperkingen die er gelden op het aantal ­bezoekers. De anderhalvemeterregel leidt ertoe dat podia en theaters nog maar een fractie van het gebruikelijke aantal kaarten kunnen verkopen. Daardoor zijn de omzetten enorm ­geslonken.

Als enige mag de cultuursector nu rekenen op een tweede steunpakket, nadat in april een noodpakket van circa 300 miljoen euro was uitgetrokken. Dat is natuurlijk niet zo gek, aangezien het een van de zwaarst getroffen sectoren betreft.

Natuurlijk is het goed nieuws dat het kabinet opnieuw de portemonnee trekt. Maar hoe deze middelen verdeeld gaan worden, moet nog uitgewerkt worden. En de eerste aanzet geeft reden tot zorg.

Het eerste noodpakket was vrijwel volledig ten gunste van grote, structureel gesubsidieerde instellingen. En dat terwijl ongeveer 60 procent van de werkenden in de cultuur­sector als zzp’er de kost verdient. Een groep die het bovendien al extra zwaar krijgt nu ook de zelfstandigenaftrek wederom zal worden verlaagd. Via de grote instellingen zou het geld bij deze groep zelfstandigen terecht moeten komen. Maar dat blijkt, zoals vooraf al werd voorspeld, niet het geval te zijn.

Het belang van bekende, beeld­bepalende instellingen is evident. Als zulke boegbeelden dreigen om te vallen, schieten de petities als paddestoelen uit de grond. We zagen dat ­onlangs toen het Rotterdamse dansgezelschap Scapino zijn subsidie dreigde te verliezen. Ook museum Ons’ Lieve Heer op Solder in Amsterdam wist de dans te ontspringen nadat de media veelvuldig hadden geschreven over de keuze dit museum vanaf 2021 geen subsidie meer te verstrekken.

Als grote instelling met een trouwe achterban en een goed imago, heb je betere mogelijkheden om te lobbyen als je bedreigd wordt in je voortbestaan. De kans dat er politici zijn die voor je in de bres willen springen is groot. Kranten schrijven er maar al te graag over. Maar al die zelfstandigen die met hun eigen, veel kleinere ­ensembles en theatergroepen het culturele landschap verrijken, hebben die mogelijkheden niet.

Juist deze groep is van cruciaal belang voor een gezond en veelzijdig cultuuraanbod in Nederland.

De vaak jonge, beginnende, zelfstandige cultuurproducenten zijn bij uitstek degenen die zorgen voor vernieuwing. Door hun omvang kunnen ze makkelijk sneller inspelen op veranderingen in de maatschappij. Ze pikken trends op en houden zich ­bezig met actuele thema’s. Ze boren nieuwe doelgroepen aan. Een gezonde cultuursector heeft, naast boegbeelden, ook kleine producenten, nieuwe talenten en initiatieven.

Startende makers die vers van het conservatorium of de academie komen, werken doorgaans eerst een ­periode als zelfstandige voordat zij een plek krijgen bij een orkest of gezelschap. Ze ontwikkelen zich door ­eigen producties te maken. Door nu vooral de gevestigde orde te ondersteunen, blijft een hele nieuwe generatie in de kou staan.

In een interview met minister Van Engelshoven over het nieuwe steunpakket zegt zij: ‘Ik heb er alle vertrouwen in dat dit voldoende is om het culturele leven overeind te houden.’ Maar als de hulp vooral naar bekende namen gaat, is dat nog maar zeer de vraag. 

Maaike van Steenis is ondernemerschapscoach voor de culturele sector.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden