Opinie

Opinie: Je lichamelijk en geestelijk welzijn aan yoga te danken? Toon dan ook eens solidariteit voor het land waar yoga vandaan komt

India staat in brand, maar uit de yogahoek blijft het oorverdovend stil, betogen Aldo Kempen, Nilab Ahmadi en Janniek Sinnige.

Een Indiase priester is bezig met een afscheidsritueel, terwijl om hem heen diverse coronadoden worden gecremeerd. Beeld Getty Images
Een Indiase priester is bezig met een afscheidsritueel, terwijl om hem heen diverse coronadoden worden gecremeerd.Beeld Getty Images

Yogascholen, yoga-influencers en hun aanhang profiteren enorm van de Indiase cultuur, maar lijken tegelijkertijd blind te zijn voor de catastrofe die zich in dit land voltrekt. Een schrijnend voorbeeld van wél de lusten, niet de lasten.

In Nederland ging de lockdown gepaard met digitale yogaklasjes waar de heilzame kracht van yoga, ayurveda, meditatie en zonnegroeten soelaas boden aan mensen die er doorheen zaten. Dat tegelijkertijd mensen met duizenden per dag sterven in India, een covid-rampgebied van ongekende grootte, is niet terug te zien op de zorgvuldig gecureerde feeds van Nederlandse ‘yogi’s’.

Yogascholen die 90 euro per maand vragen voor een business concept volledig gebaseerd op de cultuur van India, blijven doodstil na onze herhaaldelijke verzoeken tot solidariteit met het land waar hun ondernemingsplan zijn oorsprong vindt.

Humanitaire crisis

De coronacrisis heeft India erger getroffen dan welk deel van de wereld dan ook. De beelden tonen menselijk leed op een schaal die niet langer te bevatten is. Parkeerplaatsen vol brandende lijken dienen als ad hoc crematiecentra. Familieleden kijken gedwongen toe hoe hun geliefden sterven door een gebrek aan zuurstof. Indiase ziekenhuizen hebben allang geen middelen meer om mensen te helpen, die waren al grotendeels opgekocht door het Westen.

India is ook de geboortegrond van yoga. Yoga ontstond meer dan vijf millennia terug in het noorden van India, en vormt een belangrijk onderdeel van zowel Hindoeïsme als Boeddhisme. Het ontwikkelde zich tot een intrinsiek onderdeel van de levenswijze van de Indiase bevolking. Na de introductie van yoga in Amerika eind 19de eeuw, begon de Westerse yogawereld te groeien. Kort daarna werd de Indiase bevolking de toegang tot Amerika ontzegd, een uitspraak van het Hooggerechtshof concludeerde destijds dat ze geen ‘vrije witte mensen’ waren. Het profiteren van de cultuur werd doorgezet, maar de mensen werden uitgesloten.

Het is een helder voorbeeld van culturele appropriatie, ‘het ongepast of zonder erkenning aannemen van de gewoontes, en/of ideeën van een volk of samenleving, door leden van een dominanter volk of samenleving’. Het is daarmee een uitvloeisel en voortzetting van Westers imperialisme.

Consumeerbaar concept

Ditzelfde fenomeen zien we terug binnen de Nederlandse yogacultuur. Yoga wordt getransformeerd tot een makkelijk consumeerbaar concept voor een vermogend publiek. Denk aan minimalistische interieurs, aards-getinte Instagram-feeds, in pastel gehulde witte mensen en peperdure maandabonnementen.

Oeroude tradities als yoga, aryuveda en meditatie worden zo netjes verpakt in een vertrouwd wit jasje. Zo wordt de culturele achtergrond uitgewist en daarmee ook het inzicht dat er in het Westen wordt geprofiteerd van een cultuur die er niets voor terugkrijgt.

Goedgehumeurd bericht

Dit eenzijdige nemen, het culturele witwassen en de stilte rondom de huidige humanitaire ramp motiveerde ons om yogascholen en influencers via Instagram op te roepen tot actie. In een goedgehumeurd bericht vroegen we hen hun platform te gebruiken om informatie over de huidige brandhaard in India te delen, met donatielinks, en eventueel zelf te doneren.

Van de 60 benaderde accounts reageerden er slechts drie. Een wijdde er direct een uitgebreide post aan, een zei het van plan te zijn, maar wilde nog wachten, een laatste gaf aan dat ze ‘met dit goede initiatief niets wilden doen’. De inspirerende teksten op de yoga-pagina’s, waarin vooral wordt gepredikt je naar binnen te richten, worden op een pijnlijke manier waargemaakt.

De verantwoordelijkheid om te helpen ligt natuurlijk niet alleen in de yogahoek, we zouden allemaal moeten doneren waar mogelijk. Toch was het mooi geweest als de yoga community, die zo’n sterke binding voelt met de gretig geadopteerde Indiase levensstijl, zich geroepen zou voelen om hun enorme bereik te gebruiken om iets terug te doen. Voor het land waaraan zij zoveel financiële, lichamelijke en geestelijke welzijn te danken hebben.

Solidariteit zou vanzelfsprekend moeten zijn wanneer culturele uitwisseling plaatsvindt. Om die reden wachten we nog steeds op actie uit de yogahoek. En misschien is het ook tijd dat ze nog eens bij zichzelf naar binnen kijken, maar dan met een kritische blik.

Aldo Kempen is promovendus in de filosofie bij de open universiteit, Nilab Ahmadi is juriste en beleidsmedewerker bij de gemeente Amsterdam, Janniek Sinnige maakt en produceert culturele projecten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden